Kadıköy, İstanbul

Kadıköy, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan ilçesi.

Kadıköy, İstanbul

}

{{TR-ilçe |Resim=Kadikoy from the ferry.jpg |Başlık=Kadıköy limanının görünümü |İlçe adı =Kadıköy |İl =İstanbul |Yüzölçümü =34 |Nüfus =663.299 |Nüfus yoğunluğu=19.508 |Mahalle sayısı = |Köy sayısı = |Koordinatlar =41°07a€² 00a€³ K, 29°54a€²00a€³ D |Rakım=120 |Başkan = Selami Öztürk |İnternet Sitesi= |Kaymakam=Mustafa Kemal Keskin |İnternet Sitesi2= }}

Kadıköy, İstanbul İline bağlı bir ilçedir. Anadolu yakasında Çamlıca eteklerinden, Bostancı-Küçükyalı sınırına değin uzanır. Küçükbakkalköy`ü kapsar.

Doğusunda Maltepe, kuzeyinde Üsküdar ve Ümraniye ilçeleri, batı ve güneyinde de Marmara Denizi bulunur. 1990 sayımına göre ilçede 648.282 kişi yaşamaktaydı. İlçe merkezi ve aynı adla anılan semt, Haydarpaşa ile Kalamış koyu arasında yer alır. Canlı bir ticaret merkezidir. Kadıköy ve Haydarpaşa vapur iskeleleri, Haydarpaşa Garı bu semtte bulunur.

Geçmişte İstanbul`un sayfiye yerlerinden biri olan Kadıköy, Bağdat Caddesi`nin ve çevresinin gelişmesi, Boğaziçi Köprüsü`nün açılmasıyla hızlı bir nüfus artışına sahne oldu. Bostancı`ya değin uzanan bahçeler içindeki köşklerin ve yalıların yerini çok katlı apartmanlar aldı. Yapılaşma Ankara asfaltıyla Ziverbey yolu arasında yoğunlaştı, hatta Ankara asfaltının yukarı kesimine taştı (Küçükbakkalköy).

Geçmişin ünlü mesireleri olan Kuşdili çayırı, Haydarpaşa çayırı, Yoğurtçu çayırı, Kalamış, Moda ve Fenerbahçe koyları hemen hemen tümüyle yok oldu ya da doğal güzelliklerini yitirdi. Ancak Kalamış koyunda Pendik`e değin uzanan sahil yolu çevre düzenlemesiyle, yoğun bir kirlenmeye sahne olan Kadıköy kıyılarının temizlenmesi, halka açılması ve yeni bir görünüm kazanması amaçlanmıştır. thumb|Kadıköy iskelesi



Adının kökeni

Konstantinopolis`in (İstanbul) alınışından sonra Kalkedonya, II. Mehmet tarafından İstanbul kadısı Hızır Bey`e verildiği için, yerleşmenin Kadıköy adını aldığı sanılmaktadır.

Tarihi



Fetih Öncesi Devir

Kadıköy`ün kuruluşu İstanbul`un kuruluşundan çok eski yıllara dayanır. Fikirtepe`de 1942 ile 1952 yılları arasında yapılan kazılarda MÖ 3000 yıllarına ait aletler ve insan iskeletleri bulunmuştur. Ayrıca balık, köpek, koyun, keçi kemiklerine rastlanmıştır. Bulunan araçlar arasında taştan çekiç, kemik, keramik, taş ağırşakları, bronz eserler, inci taneleri, firuze taşından eserler de vardır.

Moda Burnu`nda Kalkedon kentinde Fenikelilerden kalma kandiller, vazo kırıkları, öküz heykeli, pişirilmiş balçıktan sakallı erkek başı, Kalkedonya Kitabesi`nin yazıldığı bronz levha bulunmuştur.

Fikirtepe`deki Karhadon, Moda Burunu`ndaki Kalkedon şehirleri, Fenikelilerin Karadeniz kıyılarında kurdukları şehirlere hareket ermek için durma, gereksinimlerini tamamlama merkeziydi.

İyonya`dan (Anadolu`nun Ege Denizi kıyılarından) gelen ve Yunanistan`a inen Akaların bir kolu MÖ 675 yıllarında Fikirtepe ve Moda`daki iki Fenike şehrini aldı. Bugün Bahariye, Mühürdar, Moda semtlerinin bulunduğu yerlere yerleştiler. Kalkedon şehrini genişlettiler. Kısa süre içinde İzmit`e kadar olan bölgeyi el geçirdiler. Buralarda Kalkedon Devleti`ni kurdular. Anadolu`nun içlerinden gelenleri bu topraklara yerleştirdiler. Başkent Kalkedon (Kadıköy) oldu. Ülkenin adına Kalkedonya deniyordu. Kalkedonyalılar savaşçı ve uygarlıkta ileriydiler.

Kalkedonyalılar bugünkü Haliç`in Unkapanı`yla Eyüp arasında oturan Traklarla, Fenike şehirleriyle, İzmit`teki Bitinyalılarla, Bergama Devleti`yle ticaret yaparlardı.

Haydarpaşa Deresi`nin düzlüklerinde hipodromları, tapınakları vardı. MÖ V. yüzyılda Kral Periyut, "talen" adı verilen madeni paralar çıkardı.

Kalkedonyalılar şehrin savunmasını da düşünmüşlerdi. Perslerden, Bitinyalılardan, Gotlardan korunmak için Haydarpaşa çayırıyla Kuşdili çayırı arasında bir hisar yapmışlardı. Sonradan doğudan ve batıdan gelenler buradaki surları ve eserleri yıktılar.

Kalkedonyalılar cam eşya, altından küpe, yüzük gibi süs eşyası yapmasını ve mermeri işlemesini iyi biliyorlardı. Şehirlerinin kapısına "Khalkedon" yazılı kitabeler asarlardı.

MÖ 658 yıllarında Yunanistan`ın Korent kanalı dolaylarından kurtulmak, daha verimli topraklarda yaşamak için kendilerine yeni bir yurt aradılar. Delf Tapınağı`nın kahini, Megara Kralı Vizas`a "Körler ülkesinin karşısındaki yerler size yurt olacak." dedi.

Kral Vizas halkıyla birlikte yurt aramaya çıktı. MÖ 650 yılında Sarayburnu`na geldi. Sarayburnu`ndan etrafına bakınca buranın güzelliğine şaştı. Kalkedonyalıların bu kadar güzel, bu kadar yaşamaya elverişli yeri göremeyip boş bıraktıklarına göre kör olması gerektiğini düşündü ve kahinin dediği, körler ülkesinin karşısındaki yer burasıdır diye Sarayburnu`nda konakladı. MÖ 608`le 600 yılları arasında Sarayburnu`nda kendi adını verdiği "Bizans" şehrini kurdu.

Pers Kralı Dara (Darius) İskitlerle savaşa giderken Kalkedonya`yı da aldı. Bunun üzerine Kalkedonyalılar Bizanslılarla birlik olarak Dara`ya karşı savaştılar. Dara, Kalkedonyalıların evlerini, tapınaklarını, kentlerini yaktı, yıktı. Dara, Fenikelilerle birlik oldu. Kalkedonyalılar önce İyonlarla, sonra Bizanslılarla birleşip yeniden savaşa tutuştular. Kalkedonyalılar savaş alanını bırakıp kaçtı. Fenikeliler donanmalarıyla Bizanslılara saldırdı, Kalkedonya`yı yakıp yıkarak ele geçirdiler.

Kalkedonya Perslerin eline geçmişti. Makedonya Kralı İskender, Persleri yenip Pers kentleriyle birlikte Kalkedonya`yı da aldı.

MÖ 281 yılında Bitinyalılar Marmara kıyılarındaki kentlerin çoğunu ellerine geçirdiler. Kalkedonya`yı da aldılar. Kalkedonya bir ara özgür kalmışsa da çok geçmeden Romalıların yönetimine girdi. Makedonya Savaşı sırasında Kalkedonyalılarla Romalılar anlaştılar. Romalılar Kalkedonyalılara savaş gemileri göndererek askeri yardım yaptılar.

Kalkedonya 561 yılının 21 Martında Arapların saldırısına uğradı, 667 yılında Araplar yeniden İstanbul kıyılarında görüldüler. Kıyı kentlerinden birçok tutsak alıp ülkelerine döndüler.

Haçlı savaşlarında da haçlı orduları birkaç kez Kalkedonya`yı çiğnediler.

781 yılında Abbasi Devleti Halifesi Harun Reşit`in komutanlarından Malatyalı Battal Gazi Kalkedonya`yı aldı. Bu tarihten sonra Kalkedonya adı yerine Gaziköy adı kullanılmaya başlandı.

Kutalmışoğlu Süleyman Şah 1080 yılında Kalkedonya`yı Anadolu Selçuklu Devleti`ne kattı. Fakat bir süre sonra son kez Bizanslıların eline geçti. 1096 yılında Haçlı orduları Kalkedonya`dan Asya`ya geçtiler. Daha sonra dördüncü Haçlı orduları 1204`te Kalkedonya`yı İstanbul`la birlikte işgal ettiler. Yakıp yıktılar, yağmaladılar, anıtlardaki değerli madenleri söktüler.

Osmanlılar Devrinde Kadıköy

Kadıköy 1353 yılında Orhan Bey zamanında Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katıldı. Fatih Sultan Mehmet 29 Mayıs 1453`te İstanbul`u aldığı sırada Kadıköy`ün yönetimini İstanbul Kadısı Hızır Bey Çelebi`ye verdi. Bu tarihten sonra da ilçe Kadıköy adıyla anıldı. Kadı Hızır Bey zamanında ilçede sekiz yüz ev vardı. Evliya Çelebi Seyahatname`sinde, onun yaşamış olduğu on yedinci yüzyılda Kadıköy`ün bir Müslüman mahallesi, yedi Rum mahallesi, altı yüz bağı bulunduğu, yeldeğirmenlerinin işlemekte olduğu yazılıdır. Daha sonra şehir genişledi, yazlık semtler oluştu. Tanzimat Devrinde Kızıltoprak, II. Abdülhamit zamanında Fenerbahçe semtleri yerleşme alanı oldu, yeni köşklerle, binalarla süslendi.

Tanzimat Devrinde belediye işleri İstanbul Şehir Emaneti`ne bağlıydı. 1869`da Kadıköy, Üsküdar Sancağı`na bağlandı.

Cumhuriyet Devrinde Kadıköy

Birinci Dünya Savaşı`nda Osmanlı Devleti yenilince 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması uyarınca 13 Kasım 1918`de İstanbul ve Kadıköy`e İngiliz, Fransız, İtalyan ve Amerikan askerleri girdi. Yabancılar yönetimi ellerine aldılar. Kadıköy, kara günler yaşadı. Düşman askerleri yapmadık kötülük bırakmadılar.

Kurtuluş Savaşı`nın zaferle sonuçlanması ve Lozan Barış Antlaşması`nın imzalanması üzerine beş yıl kadar süren işgal günleri sona erdi. İstanbul`la birlikte Kadıköy de 6 Ekim 1923`te Kurtuluş Gününün sevincini yaşadı.

Kadıköy, Cumhuriyet Devrinde İstanbul`un bir ilçesi oldu. Yıldan yıla büyük gelişmeler gösterdi, nüfusu arttı. Artan nüfus, merkezden yazlıklara doğru yayılmaya başladı. Böylece 1960`ların sonlarından itibaren Göztepe, Erenköy, Caddebostan, Fenerbahçe, Suadiye ve Bostancı gibi semtler gün geçtikçe yazlık niteliğini yitirmeye ve şehirleşmeye başladı.Kurtköy-Pendik-Kartal yöresinin sanayi alanı olarak belirlenmesi, ülkenin çeşitli kesimlerinden İstanbul`göç edenler için Kadıköy ile çevresini çekici bir yerleşme yeri durumuna getirdi.1965`te çıkartılan Kat Mülkiyeti Kanunu da imarlı alanlarda apartmanlaşmayı özendirdi ve böylece İstanbul`un diğer yerleri gibi Kadıköy`de köklü bir değişim sürecine girdi.

1972`de onaylanan Bostancı-Erenköy Bölgeleme İmar Planı ve 1973`te açılan Boğaziçi Köprüsü, Kadıköy`ün yapısını tümüyle değiştirdi.Köprü, kentin iki yakası arasındaki ilişkiyi güçlendirerek nüfus dengesinde Kadıköy`ün ağırlık kazanmasına yol açtı.

Daha önce İstanbul Belediyesi`ne bağlı bir şubesi olan Kadıköy Belediyesi, 1984`te yapılan bir düzenlemeyle İstanbul Büyükşehir Belediyesi`ne bağlı bir ilçe belediyesi durumuna getirilmiştir.



Eğitim ve Sağlık



2006 rakamlarıyla Kadıköy İlçesi`nde 51 anaokulu, 94 ilköğretim okulu ve 50 lise bulunmaktadır.Yükseköğrenim kurumları olarak Marmara Üniversitesi,Yeditepe Üniversitesi ve Doğuş Üniversitesi sayılabilir.İlçe sınırları içinde 7`si devlet, 2`si üniversite ve 14`ü özel olmak üzere toplam 23 hastane vardır.



Dış bağlantılar





}

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara

Yanıtlar