Kaplıca Yeraltından kaynayarak yeryüzüne çıkan sıcak, şifalı sular üzerine kurulan hamamlar, ılıca. Bu şifalı sular, içmek için kullanılırsa “içme” adı verilir. Çünkü içme suları ile kaplıca suları arasında içindeki maddeler bakımından farklılıklar vardır.

Şifalı sularda erimiş halde demir, kükürt, kireç, mağnezyum, potasyum, sodyum ve silist gibi madeni tuzlar bulunur. Bu sebeple şifalı sular bazı hastalıklara iyi gelirler. Ayrıca bu şifalı sularda gözle görünmeyen bir takım radyoakti

Kaplıca

Kaplıca yeraltından kaynayarak yeryüzüne çıkan sıcak, şifalı sular üzerine kurulan hamamlar, ılıca. Bu şifalı sular, içmek için kullanılırsa “içme” adı verilir. Ilıca olarak da bilinir, maden sularından yararlanma amacıyla kaynarcaların çevresinde kurulan tesislere verilen genel addır. Araştırmalar sonucunda çeşitli hastalıkların tedavisine yardımcı olduğu anlaşılan mineral iyonlarıyla yüklü maden sularının oluşumuna ilişkin değişik görüşler vardır. Bu görüşlerden biri, çatlaklardan sızan yerüstü sularının, yolu üzerindeki minarelleri eriterek derinlerdeki ısınmış katmanlara ulaştığı ve buradaki sıcaklığın etkisiyle buharlaşıp yoğunlaşarak yeryüzüne geri döndüğü biçimindedir. Magmaya yakın katmanlarda bazı minarelleri eritmiş durumda bulunan suların buharlaşıp yoğunlaşarak tektonik olaylarla yeryüzüne çıktığı görüşü ise başka bir yaklaşımdır. Maden suları fiziksel özellikleri bakımından çok sıcak, sıcak ve soğuk sular olarak sınıflandırılır. Kimyasal özellikleri bakımından ise bikarbonatlı, sülfatlı, tuzlu, kükürtlü, karbon dioksitli, demirli, arsenikli, iyotlu, karışık ve radyoaktif madensuları vardır. Çünkü içme suları ile kaplıca suları arasında içindeki maddeler bakımından farklılıklar vardır.

Maden suyunun yeryüzüne çıktığı kaynağa kaynarca denir. Bir kaynarca suyunun fiziksel ve kimyasal özelliği bir başkasına, hatta çok yakındaki bir kaynaktan çıkan maden suyunun özelliğine benzemez. Bu nedenle tıbbi tedaviye yardım amacıyla kullanımında özenli olmak gerekir. Öte yandan kaplıca sularının hastalıkların iyileştirilmesine katkıda bulunma ölçüsü hakkında ayrıntılı ve kesin bilimsel açıklama yoktur.

Şifalı sularda erimiş halde demir, kükürt, kireç, mağnezyum, potasyum, sodyum ve silist gibi madeni tuzlar bulunur. Bu sebeple şifalı sular bazı hastalıklara iyi gelirler. Ayrıca bu şifalı sularda gözle görünmeyen bir takım radyoaktif ışınlar da vardır. Bundan başka kaplıca sularında vücudun mikroplara karşı koyma gücünü arttıran, sindirimi kolaylaştıran ve vücuda rahatlık sağlayan bazı tesirler de görülmektedir. Fakat bunların şifa sebepleri ilmen tam açıklığa kavuşmamıştır.

Şifalı sular birçok mide, barsak, karaciğer, safra kesesi, böbrek, sinir hastalıkları ile romatizma, felç ve çeşitli deri hastalıklarına iyi gelmektedir. Her kaplıca ve içme sularının içindeki madeni tuzlar değişik olduğundan hangi hastalıklara hangi çeşit suların iyi geldiğini bilmek lazımdır. Kaplıca tedavisine başlamadan önce ilgili doktora danışmak ve onun tavsiye ettiği kaplıca veya içmelere gitmek gerekir. Rastgele gidilirse, insana faydadan çok zarar verir.

Türkiye'deki kaplıcaların şifa sağladıkları hastalıklar bakımından çeşitli kaynaklar vardır. Bunlardan “alkali kaynaklar”, Özellikle solunum sistemi üzerine; içilirse mide, barsak, safra taşlarına; yıkanılırsa romatizmaya iyi gelir. “Silisli kaynaklar”romatizma, damar sertliği hastalıklarına iyi gelir. “Akratoterm kaynaklar” romatizmaya, böbrek hastalıklarına, felç ve kadın hastalıklarına iyi gelmektedir. “Lityumlu kaynaklar”ın ise böbrek ve mesane taşlarına iyi geldiği bilinmektedir. Şifa niyetiyle, vücuttaki rahatsızlıkların iyileşmesi için, soğuk-sıcak-çamurlu sularda banyo yapmak, tabiatın güzelliklerinden istifade etmek, dinlenmek için geziler yapmak, içmecelere gitmek, çok faydalıdır.

İslamiyetin yayıldığı ülkelerde Müslümanlar çok geniş bir şekilde içme ve kaplıcalardan istifade etmiştir. İslamiyetin temizlik ve hastalıklara şifa araması hakkındaki emirleri, Müslümanların bol bol banyo yapmalarını ve bu arada yeraltından fışkıran şifalı suların etrafını muhafaza altına almalarını teşvik etmiştir. Hıristiyan dünyasında ise tahrif edilen İncil’in emirleri denilerek yıkanmak, temizlik ve intizam günah sayılıp hor görülmüştür. Bu yüzden Anadolu’da eskilerden kalma binalar gibi çeşitli istifadeye hazır eserler harab olmuştur. Zamanla Anadolu’ya giren Müslüman Türkler bunları istifadeye uygun şekilde ihya edip, yenilerini yaparak mükemmelleştirmişlerdir. Türkler fethettikleri yerlere sayısız hamamlar, kaplıcalar, içmeler, çeşmeler, havuzlar ve sair şifalı su tesisleri kurmuşlardır. Hatta bunlar dünya çapında ender rastlanan eserler vasfını haizdir. Bunlardan günümüze kadar sağlam kalan Budapeşte kaplıcası Avrupa’da Türklerin bıraktığı en önemli eserlerden biridir.

Selçuklular zamanında yapımına başlanan şifalı su tesisleri, kaynakları Osmanlılar devrinde zirveye çıkmıştır. Türkiye’nin jeolojik ve morfolojik yapısı itibariyle şifalı suları boldur.

Bugün şifalı suların bulunduğu yerlerde gerekli sağlık tesisleri tam manasıyla yoktur. Yerleşme yerleri azdır. Yaz aylarında mahdut sayıdaki otellerde yer bulmak bir hayli güçtür. Fakat her geçen gün şifalı suların önemi daha iyi anlaşılmakta, etrafında ihtiyacı karşılayacak yeni tesisler yapılmaktadır.

Türkiye'deki kaplıcalar

Yurdumuzdaki kaplıcaların şehirlere göre dağılımı şöyledir:

Adana

Avluk, Haruniye (cilt ve romatizma hastalıklarına iyi gelir), Narlık, Yeşilova.

Adıyaman

Çömrük ve Kuruçay (basur, romatizma) kaplıcaları.

Afyonkarahisar

Araplıdede (Kükürtlü Hamam), Gazlı Göl (sinir, böbrek, romatizma), Gece (sinir, cilt, romatizma), Heybeli Hüdai (böbrek, siyatik, romatizma), Ömer (cilt, sinir, romatizma) kaplıcaları.

Ağrı

Çermik (cilt, romatizma), Davut Çermiği (cilt, romatizma), Yılanlı Çermik (cilt, romatizma) kaplıcaları.

Amasya

Armut (cilt, romatizma), Gözlek (cilt, romatizma), Hamam, Hamamözü (cilt , romatizma), Ilısu, Terziköy kaplıcaları.

Ankara

Ayaş içme ve kaplıcaları, Haymana kaplıcaları, Kızılcahamam kaplıcaları, Dutlu Hamamı, Kapullu Hamamı, Melekçeköy Ilıcası, Sey Hamamı, Uyuz Hamamı, İçme Hamamı, Karıkoca Suyu.

Antalya

Cevinde (cilt, siyatik ve romatizma) Kaplıcası.

Balıkesir

Acısu (mide, barsak), Altınsuyu (mide, böbrek), Ekşisu (mide), Emendere (cilt), Gönen (romatizma, cilt, göğüs) Hisaralan (mide, cilt, romatizma), Ilıca(siyatik), Ilıcaoba (cilt), Kum Ilıcası(cilt), Kepekler (cilt romatizma) kaplıcaları.

Bingöl

Çerme (romatizma), Haçyan Çermiği (cilt), Harar (cilt), Ingan Çermiği (cilt), Kös (cilt, romatizma) kaplıcaları.

Bitlis

Alemdar Çermiği (cilt), Köprüaltı Çermiği (cilt), Çim Çermiği (kulak), Acısu Çermiği (cilt), Köçür Çermiği (cilt, romatizma), Sabkür Çermiği (cilt).

Bolu

Babas (cilt, romatizma), Büyük (romatizma), Çatlak (siyatik, romatizma), Küçük (siyatik, romatizma), Pavlı (cilt) kaplıcaları.

Burdur

Çerçin, İn (diyabet, egzama, gastrit) kaplıcaları.

Bursa

Çekirge (romatizma, cilt, siyatik, sinir), Armutlu (cilt, böbrek, romatizma, astım), Gemlik, Oylat (romatizma, cilt) kaplıcaları.

Çanakkale

Kestanbol (cilt, nefrit, romatizma), Külcüler (cilt, romatizma), Kırkgeçit (cilt), Terzialanı (felç) kaplıcaları.

Çankırı

Acısu (barsak), Akkaya(cilt, romatizma), Bayındır (barsak), Çavundur (cilt), Karacaviran (cilt), Kazancı (mide) kaplıcaları.

Denizli

Pamukkale (kalb, damar, sinir), Karahayıt (safra, romatizma), Yenice (mide, barsak, safra, karaciğer) kaplıcaları.

Diyarbakır

Çermik (cilt, romatizma) kaplıcası.

Erzurum

Çermik (romatizma cilt), Çermik-Oltu (romatizma), Ilıca (cilt) kaplıcaları.

Eskişehir

Eskişehir Kaplıcası, Sakarya Ilıcası, Uyuz Hamamı, Karacahisar Hamamı.

Hatay

Eskişehir kaplıcası, Sakarya Ilıcası, Uyuz hamamı, Karacahisar hamamı.

İstanbul

Büyük İçmece (karaciğer, mide barsak), Yalova (nevralji, mide, romatizma) kaplıcaları.

İzmir

Agememnun (romatizma, mide, böbrek), Bademli (mide, barsak, karaciğer), Bozköy (mide, barsak, karaciğer), Cumalı(mide, barsak), Çeşme (cild, romatizma), Deliömer (böbrek), Dereköy (cilt), Dikili (romatizma), Doğanbey (mide, barsak, karaciğer, safra), Şifne (mide, barsak, karaciğer, safra) kaplıcaları.

Kırşehir

Bulamaçlı (romatizma, nevralji, kadın hastalıkları), Karakurt (romatizma), Terme (böbrek, romatizma) kaplıcaları.

Kütahya

Dereli (karaciğer, safra, böbrek), Gediz (karaciğer, romatizma) Göbel (böbrek), Hamamköy (mide, barsak, karaciğer, böbrek, safra) Ilıca(karaciğer, safra, romatizma), Murat Dağı (karaciğer, safra, böbrek), Naşa (damarsertliği, tansiyon), Yoncalı (böbrek, barsak, safra, siyatik, romatizma) kaplıcaları.

Malatya

Balaban ve İspendere içmeleri.

Manisa

Emirler (safra, romatizma, karaciğer, kadın hastalıkları), Ilıcak (böbrek), Kurşunlu (cilt, siyatik, romatizma, safra, solunum, karaciğer), Menteşe (kadın hastalıkları), Sart (romatizma, cilt) kaplıcaları.

Mardin

Asın Gürün (barsak), Belceğiz (barsak), Bozüyük (cilt, karaciğer, kalb, safra), Gebeler (cilt, siyatik, romatizma, karaciğer, mide, barsak), Gölenye (mide, barsak), Kalemiye (mide, barsak, böbrek), Karaada (romatizma), Kel Girne(cilt), Sepetçiler (barsak) kaplıcaları.

Samsun

Havza (her çeşit romatizma, nevralji, nefrit, polinefrit, kırık çıkık sekelleri, kadın hastalıkları) Ladik Mahamyağı Hilyaz (sinir sistemi, nefrit ve çocuk felçleri) kaplıcaları.

Siirt

Bestemeremi (romatizma), Billüris (cilt, lümbago, siyatik, romatizma), Hısta (romatizma) kaplıcaları.

Sinop

Sinop ilinin yakınında Aloğlu İçmesi (hipostenik midelerde, nitrüsyon bozukluklarında karaciğer ve safra yolları hastalıklarında), Gebze, Acısı İçmesi (hipersenik ve hipostenik mide hastalıkları için).

Sivas

Balıklı Çermik (cilt, romatizma), Çermik (romatizma, sinir), Divriği (safra kesesi, karaciğer), Erikli (barsak, karaciğer, safra) Ilıca (barsak, böbrek), Sıcak Çermik (cilt, romatizma), Soğuk Çermik (romatizma, sinir), Tepe Sıcak (romatizma, sinir hastalıkları) kaplıcaları.

Yozgat

Sorgun (romatizma), Terzili (kemik hastalıkları) Sarıkaya ve Yerköy (romatizma) kaplıcaları.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi

kaplıca

Osmanlıca kaplıca kelimesinin Türkçe karşılığı.
Üstüne bina yapılmış sıcak maden suyu, üstü örtülü kaynarca, ılıca.

kaplıca

ilıca. taneleri ufak bir cins buğday (triticum monococcum).

kaplıca

Türkçe kaplıca kelimesinin İngilizce karşılığı.
n. hot spring, thermal springs, spa, thermal water, baths, hydro, health resort

kaplıca

Türkçe kaplıca kelimesinin Fransızca karşılığı.
source thermale, station thermale, thermes [le]

kaplıca

Türkçe kaplıca kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Bad, Heilquelle, Mineralquelle adj. thermal

İlgili konuları ara

Yanıtlar