Kara Hıtay

] Kara Hıtay (Çince: 西遼 pinyin: xÄ« liáo; amlamı: Batı Liao, 黑契丹 hÄ“i qí¬dān; amlamı Kara Kitan, Moğolca: Хар Хятад; Kara Kitad, Farsça: قرا ختاى Qarā Khitā`Ä«; 1125 - 1211), Orta Asya`da Kitan (Hıtay)lar tarafından kurulan devlet. Başkenti Balasagun (Çince: 八剌沙衮 Farsça: بلاساغون BalāsāghÅ«n, غزباليغ Ghuzz-Balí¯ğ) idi.

1125`te Jurchen`lerin kurduğu Jin Hanedanı tarafından yıkılan Liao Hanedanı`nın imparator ailesi mensuplarından Yelü Dashi (Çince: 耶律大石 yí©lÇœ dí shí­) batıya kayarak 1132`de Karahoca Uygur Krallığı`nı ilhak edip Doğu Karahanlı`yı egemenliği altına alarak Kara Hıtay`ı kurmuş ve Gur Han (كور خان KÅ«r khān, anlamı: Bütün dünya`nın Han`ı) olarak tahta geçmiştir.

Kara Hıtay İpek yolları hem "Tanrı Dağ kuzey yolu"`nu hem de "Tanrı Dağ güney yolu"`nu kontrol atlına alarak Orta Asya`da ticari hakimiyetini korumuştur.

1337`de Batı Karahanlılar`ın hükümdarı II. Mahmut`u yenerek orayı da ilhak etmiş ve Harezmşahlarının Atsız`ı yenerek 30.000 dinarlık altın`ı ödetmiştir.

1141`de Selçuklu Sançar`ı yenerek Maveraünnehir`i elde etmiştir. 1143`te Jin Hanedanı`na karşı intikam seferini düzenlediyse de yol ortasında Yelu Dashi ölmüştür.

1208`de Cengiz Han tarafından yenilerek Kara Hıtay`a sığınan Naiman`ın Küçülüğ (Çince: 屈出律, Farsça: كوچلك خان KÅ«chuluk Khān)`ı prensisi ile evlendirmiştir. Fakat 1211`de Küçülüğ Kara Hıtay ülkesini benimseyerek yıkmıştır.

Kara Hıtay`ın hükümdarları

style="background:#efefef;"
Türbe adı !! Sonradan
verilen ad !! Çince soyadı ve adı !! Taht süresi !! Dönemin adı ve süresi
Kara Hıtay 1125 - 1211
| Tianyouwuliedi (天祐武烈帝 Tiānyí²uwÇ”lií¨dí¬) || Yelü Dashi (耶律大石 YÄ“lÇœ Dí shí­ ya da 耶律達實 YÄ“lÇœ Dáshí­) || 1124-1144 || Yanqing (延慶 Yánqí¬ng) 1124 ve 1125-1134
Kangguo (康國 Kāngguó) 1134-1144
| İmparatoriçe Gantianhou (感天后 Gǎntiānhí²u) || Tabuyan (塔不煙 Tǎbí¹yān) || 1144-1150 || Xianqing (咸清 XiánqÄ«ng) 1144-1150
Renzong (仁宗 Rí©nzōng) >| Kullanılmamıştır || Yelü Yilie (耶律夷列 YÄ“lÇœ Yí­lií¨) || 1150-1164 || Shaoxing (紹興 Shí oxÄ«ng) 1150-1164
| İmparatoriçe Chengtianhou (承天后 Chí©ngtiānhí²u) || Yelü Pusuwan (耶律普速完 YÄ“lÇœ PÇ”sí¹wán) || 1164-1178 || Chongfu (崇福 Chóngfú) 1164-1178
| Mozhu (末主 Mí²zhÇ”) ya da Modi (末帝 Mí²dí¬) || Yelü Zhilugu (耶律直魯古 YÄ“lÇœ Zhí­lÇ”gÇ”) ||| 1178-1211 || Tianxi (天禧 TiānxÄ«) 1178-1211
| Yoktu || Küçlüğ (屈出律 QÅ«chÅ«lÇœ) || 1211-1218 || Yoktu


Ayrıca bakınız



tarih-taslak

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara


Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Kara Hıtay ilgili konular

  • Kıta

    Kıta (Anakara), Yeryüzünü oluşturan büyük kara parçalarına denir.
  • Merkit

    Merkit, Moğol İmparatorluğu kurulmadan önce Moğolistan'da yaşamış göçebe kabile.
  • Saltukname

    on üçüncü yüzyıl alperenlerinden Sarı Saltuk’un İslâmiyeti yaymak için giriştiği savaşları anlatan destânî eser. Fâtih Sultan Mehme
  • Karabalasagun

    Balasagun veya Karabalasagun, günümüz Kırgızistan toprakları içersinde yer alan tarihi Kara-Hıtay Hanlığı`nın başkentidir.
  • Harezmşahlar Devleti

    Harezmşahlar Devleti (Farsça: خوارزمشاهیان Khwārezmshāhiyān),
  • Liao Hanedanı

    Liao (Çince: 遼 pinyin: liáo, 916 - 1125), bugünkü İç Moğolistan ve Çin’in kuzey kesminde hakimiyetini kuran Karahitayların (Kidan 契丹
  • Karahitaylar

    Kara Hıtay (Çince: 西遼 pinyin: xī liáo; anlamı: Batı Liao, 黑契丹 hēi qìdān; anlamı Kara Kitan, Moğolca: Хар Хятад; Kara Kita
  • Karakıtaylılar

    Kara Hıtay (Çince: 西遼 pinyin: xī liáo; anlamı: Batı Liao, 黑契丹 hēi qìdān; anlamı Kara Kitan, Moğolca: Хар Хятад; Kara Kita