Karakalpakça veya Karakalpak Türkçesi, diğerlerine göre daha az konuşura sahip çağdaş Türk yazı dillerinden biridir. Kıpçak grubuna ait bu lehçe.

Karakalpakça

Dil |Dilin adı=Karakalpakça |Kendili dilindeki adı=Қарақалпақ тили veya latin ``Qaraqalpaq tili`` |ülkeler=Özbekistan |kişi sayısı=412 000 |sıra=? |dil ailesi=Altay dil ailesi (tartışmalı)
Karakalpakça
|resmi=Karakalpakistan |kurum=- |Alfabe=Kiril ve Latin alfabesi |iso1=-|iso2=kaa|sil=kaa

Karakalpakça bir Türk Lehçelerinin Kıpçak grubuna ait bir lehçe. Bazı araştırmacılar tarafından Kazakça`nın bir ağzı olarak görülür. Çünkü Kazakça`ya oldukça benzemektedir. Alfabe, Kazak Kiril çok benzemektedir. Özbekistan`ın kuzeyinde konuşulur. Karakalpakça`yı bir Kazak ağzı olarak gören Türkologlar Karakalpakça`ya Güney Kazakçası da derler.

Karakalpakça için Özbek-Latin alfabesi de kullanılır.

Alfabe

Kiril!!Latin!!IPA!!   !!Kiril!!Latin!!IPA!!   !!Kiril!!Latin!!IPA
|Aa||IPA|a||   ||ÒšÒ›||Qq||IPA|q||   ||Фф||Ff||IPA|f
|A`a`||IPA|í¦||   ||Лл||Ll||IPA|l||   ||Хх||Xx||IPA|x
|Bb||IPA|b||   ||Мм||Mm||IPA|m||   ||Ò²Ò³||Hh||IPA|h
|Vv||IPA|v||   ||Нн||Nn||IPA|n||   ||Цц*||``ts``||IPA|ʦ
|Gg||IPA|g||   ||Ò¢Ò£||N`n`||IPA|Å‹||   ||Чч*||``sh``||IPA|ʧ
|G`g`||IPA|É£||   ||Оо||Oo||IPA|o||   ||Шш||SHsh||IPA|ʃ
|Dd||IPA|d||   ||Ó¨Ó©||O`o`||IPA|Å“||   ||Щщ*||``sh``||IPA|ʃ
|Ee||IPA|e||   ||ĞŸĞ¿||Pp||IPA|p||   ||Ъъ*|| || 
|``yo``||IPA|jo||   ||Рр||Rr||IPA|r||   ||Ğ«Ñ‹||Iı||IPA|ɯ
|Jj||IPA|Ê’||   ||Сс||Ss||IPA|s||   ||Ьь*|| || 
|Zz||IPA|z||   ||Тт||Tt||IPA|t||   ||Ээ||Ee||IPA|e
|İi||IPA|i||   ||Уу||Uu||IPA|u||   ||Юю*||``yu``||IPA|ju
|Yy||IPA|j||   ||Ò®Ò¯||U`u`||IPA|y||   ||Яя||``ya``||IPA|ja
|Kk||IPA|k||   ||Ўў||Ww||IPA|w||   || || || 

Kazak Alfabesiyle farkları

Kazak alfabesinde bulunan "Ii" harfi Karakalpak Kirilinde görünmemektedir. Ayrıca Karakalpaklar`ın Özbek latinine geçme eğilimleri vardır. Karakalpakça`da "Ii" yerine "Ии" vardır.

Özellikler

  • y>j (c) olayı bu lehçede de görülebilir. жазыўшы (jazıwşı)- yazar, yazıcı
  • Eski Türkçe`deki "ğ"`lerin y`ye dönüştüğü söylenebilir. Mesela eski Türkçe mastar eki olan "-ığ" Karakalpakça`da "-ıw" şeklindedir.
  • Özbekçe`den Arapça-Farsça kelime haznesi bakımından etkilenmiştir.
  • Çoğul eklerinde Kazakça`daki gibi -lar, -ler`in dışında -dar, -der, -tar, -ter şekilleri yoktur. Yani Karakalpakça`da bu ek sadece -lar, -ler şeklindedir. Örneğin Kazakça`da "kendilerinin" anlamındaki "өздерінің (özderinií±)" Karakalpakça`da "өзлериниң (özlerinií±)" şeklindedir.
  • Bazı değişmeler Kazakça`dan farklı olarak olmamıştır. Mesela Kazakça`da "söylesetin" "konuşan" şeklindeki bir anlamdadır. Bu kelimedeki -tin kısmı Eski Türkçe`deki -tuğın şeklindeki ekten gelir. Karakalpakça`daysa bu ek değişmemiştir ve tek şekillidir: "söylesetuğın"
  • Karakalpakça`da ş>s değişmesi de vardır: söyleş->söyles- gibi...
  • Karakalpakça`da ç>ş değişmesi de görülür: qança>qanşa...


Linkler



dil-taslak

Türk dilleri

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara

Yanıtlar