Karesi beyliği

Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılmasından sonra kurulmuş beyliklerden biri. Başkentleri Balıkesir ili idi. Beyliği, Danişment Gazioğullarından Kalem Bey ile oğlu Karesi Bey kurmuştur. Karesi Beyliği 1341 yılında Osmanlıların eline geçmiştir.

Karesi beyliği

Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılmasından sonra kurulmuş beyliklerden biri. Başkentleri Balıkesir ili idi. Beyliği, Danişment Gazioğullarından Kalem Bey ile oğlu Karesi Bey kurmuştur. Karesi Beyliği 1341 yılında Osmanlıların eline geçmiştir. Karesi Beyliği (Karasioğulları Beyliği, Karasi Beyliği, Karesioğulları Beyliği) şekillerinde de geçer), yaklaşık olarak 1297-1360 yılları arasında, bugünkü Balıkesir-Çanakkale yöresinde hüküm sürmüş, ve Osmanoğlu Beyliği'ne komşu olduğu için Osmanoğullarının genişlemesiyle en kısa ömürlü olmuş Anadolu Türk Beyliğidir. Karesi beylerinin ve ilerigelen simalarının, Osmanoğullarının nüfuzu altına girmelerini takiben, Osmanlı Devleti'nin Rumeli topraklarında yayılmasında büyük katkıları olmuştur. Günümüzdeki Balıkesir ili Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarına kadar idari taksimatta Karesi ismini taşımıştır.

Tarihi

Beyliğin kurucusu Karesi Bey idi. Karesi Bey, Danişmendlilerin soyundan olup, Anadolu Selçuklu Devleti'nin uçbeylerindendi. Bizanslılara yaptığı saldırılarla Misya bölgesini (bugün Balıkesir yöresi) ele geçirdi ve burayı merkez yaptı. Ölümünden sonra Beylik, Balıkesir ve Bergama merkezli olmak üzere ikiye bölündü. Oğullarından Demirhan, Balıkesir ve yöresine hakim oldu. Ama Demirhan'ın, Osmanlı padişahı Orhan Bey'a yenilmesiyle Osmanlılar Balıkesir'i aldılar (1345). Demirhan Bey'in Osmanlılara kendi isteğiyle katıldığına dair yorumlar vardır. Yahşi Bey'in elindeki Bergama ve Edremit 1350 yılında Osmanlılarca alındı ve Beyliğin Bergama kolu da sona erdi. Beyliğin komutanlarından Hacı İlbeyi, Evrenos Bey, Ece Halil ve Gazi Fazıl Osmanlı hizmetine girdiler. Demirhan'ın oğlu Süleyman Bey Çanakkale-Troya kıyı bölgesinin hakimiydi. Bizanslılarla akrabalık ilişkilerini kullanarak, Osmanlılara karşı Bizans-Aydınoğulları ittifakına katıldı. Osmanlılar 1360'ta Çanakkale ve çevresini ele geçirerek Süleyman Bey'in egemenliğine de son verdiler.

Karasioğulları, Osmanlılar'ın ilk ilhak ettikleri Türkmen Beyliği'dir. Karasioğulları, Danişmendoğulları hanedanındandır. Karasi Bey'in babası Kalem Şah Bey, onunki Yağdı Bey, onunki 1250 sıralarında ölen Nizameddin Suhrab Bey, onunki Muzaffereddin Mahmud Bey, onunki Melik Yağıbasan, onunki Melik Gazi, onunki de Melik Danişmend Gazi'dir. Danişmendoğulları, devletlerini kaybettikten sonra, Bizans sınırında uç beyi olmuşlardı. Karasi Bey'le babası Kalem Şah Bey, bu suretle Kuzeybatı Anadolu'da birçok yerleri Bizans'tan fethetmişler ve kesin şekilde Türkleştirmişlerdir. Karasi Bey, Balıkesir ve Bergama fatihidir. Balıkesir, devletin merkezi olmuştur.

1303 sıralarından 1345'e kadar takriben 42 yıl devam eden bu Türkmen prensliği, 1303-1308 arasında Selçuklu uç beyi olmuş, 1308-1335 arasında İlhanlılar'a, 1335-1345 arasında da Osmanoğulları'na yani Orhan Gazi'ye tabi bulunmuştur.

Önceleri Güney Marmara'ya erişemeyen Karasioğulları, zamanla Kuzeye doğru ilerlemişler, Bizans'ı tamamen Güney Marmara'dan atmışlardır. Bu suretle bugünkü Balıkesir vilayetine, Çanakkale vilayetinin Asya topraklarına (Bozcaada hariç), Bergama, Dikili, Soma kazalarına hakim olmuşlardır. Bu topraklar, 24.000 km2 eder.

Karası Bey'den sonra torunu Demir Han Bey, hükümdar olmuştur. İkisinin arasında, Karası Bey'in oğlu ve Demir Han Bey'in babası olması lazım gelen Aclan Bey vardır. 1335'te Osmanlı nüfuzuna giren Demir Han Bey, 1345'te bütün beyliğin Osmanlılar'a katılması üzerine Bursa'ya gelmiş, 1347'de orada ölmüştür. Oğlu Cüce Han Bey'le beraber Bursa'da Deveciler'de gömülüdür.

Karası Bey'in diğer oğulları Yahşı Han Bey'le 1325 sıralarında Orhan Gazi'nin hizmetine girip 1345'te Karasıoğulları tarafından öldürülen Dursun Bey'dir. Yahşı Han Bey, babasının ölümü üzerine Bergama Beyi olmuştur. 1344'e kadar takriben 19 yıl Bergama'da kalmıştır. 1341 ve 1342'de iki kere Çanakkale Boğazı'nı geçip Gelibolu Yarımadasına çıkmışsa da, başarı kazanamamıştır. Mamafih, bu seferler, Osmanoğlu Süleyman Paşa'ya yol göstermiştir. Esasen bu bölgeleri çok iyi tanıyan Karası kumandanları, veliaht Şehzade Süleyman Paşa'nın hizmetine girmişlerdir.

Yahşı Bey'in oğlu olduğu sanılan Süleyman Bey de 1343'te Karasıoğulları'nın 3. Gelibolu seferini yapmıştır. 1345'te Osmanlılar'ın Çanakkale Beyi olan Süleyman Bey, 1361'e doğru yani Orhan Bey'in son zamanında ölmüştür. Bizans generali Vatatzes'in kızı ile evliydi. Oğlu Mustafa Bey, Mustafa Bey'in oğulları Kutlug Melik ve İsa Beyler, Kutlug-Melik Bey'in oğlu Mustafa Bey, İsa Bey'in kızı da Hundi Hatun'dur.

Karesi Beyliği'nin toprakları

Bugünkü Balıkesir Vilayetinin tamamı (Marmara Adaları hariç);
  • 1.Balıkesir
  • 2.Dursunbey
  • 3.Edremit
  • 4.Susurluk
  • 5.Burhaniye
  • 6.Ayvalık
  • 7.Gömeç
  • 8.Gönen
  • 9.Sındırgı
  • 10.Savaştepe
  • 11.Bigadiç
  • 12.Kepsut
  • 13.İvrindi
  • 14.Manyas
  • 15.Gönen
  • 16.Bandırma
  • 17.Erdek
  • 18.Havran
Bugünkü Çanakkale Vilayeti (Biga,Bozcaada ve Gökçeada hariç)
  • 19.Ezine
  • 20.Ayvacık
  • 21.Bayramiç
  • 22.Çan
  • 23.Yenice
  • 24.Çanakkale
Bugünkü İzmir Vilayetinden;
  • 25.Bergama
  • 26.Kınık
  • 27.Dikili
Bugünkü Manisa Vilayetinden;
  • 28.Soma
  • 29.Akhisar
  • 30.Kırkağaç
  • 31.Demirci
  • 32.Gördes

Karesi Beyliği'nin Türk Tarihine Katkıları

  • 1.Karesi Beyliği donanmaya sahip ender beyliklerden biriydi. Sahip olduğu bu donanma Osmanlı Devleti donanmasının çekirdeğini oluşturmaktadır.
  • 2.Karesi Beyliği donanması sayesinde Osmanlı Devleti Trakya ve Balkanlara çıkabilmiştir. Dolayısıyla Osmanlı Beyliği'nin devlete geçişinde Karesi Beylerinin rolü büyüktür.
  • 3.Osmanlı'ya katılan ilk beyliktir.
  • 4.Karesi Beyliği'nin yöneticileri Hacı İlbey, Evranos Bey gibi şahsiyetler Osmanlı yönetimine büyük katkılar sağlamışlardır.

Kaynaklar

Vikipedi





Yanıtlar