katalizör

Katalizör Kimyevi bir reaksiyonun hızını arttıran veya yavaşlatan maddeler. Katalizör terimi, 1835’te İsveçli kimyacı Jöns Jakob Berzelius tarafından ilk defa kullanıldı. Berzelius, katalizörün reaksiyona giren maddelerin bağlarını çözecek şekilde tesir ettiğini ve böylece reaksiyonun daha hızlı bir şekilde meydana gelmesine yardım ettiğini kabul etti. Bazı katalizörler reaksiyonun hızını yavaşlatır. Bunlara negatif katalizör denir. Buna rağmen katalizörlerin çoğu reaksiyon hızını arttırı

Katalizör, Enzim, Hidrokarbonlar, Platin, Reaksiyon, Yunanca, Zehir, İzomerizasyon, Sülfat asidi, Jöns Jakob Berzelius, Petrol ürünleri
Katalizör Kimyevi bir reaksiyonun hızını arttıran veya yavaşlatan maddeler. Katalizör terimi, 1835’te İsveçli kimyacı Jöns Jakob Berzelius tarafından ilk defa kullanıldı. Berzelius, katalizörün reaksiyona giren maddelerin bağlarını çözecek şekilde tesir ettiğini ve böylece reaksiyonun daha hızlı bir şekilde meydana gelmesine yardım ettiğini kabul etti. Bazı katalizörler reaksiyonun hızını yavaşlatır. Bunlara negatif katalizör denir. Buna rağmen katalizörlerin çoğu reaksiyon hızını arttırır ve reaksiyon hızını arttıran katalizörlere de pozitif katalizör denir.

Katalitik işlemler modern sanayide (Özellikle esası kimyevi madde olan) ve petrol ürünlerinin elde edilmesinde yaygın olarak kullanılır.

Katalizörlerin karakterleri: Her tip katı, sıvı veya gaz madde katalizör olarak tesir edebilir. Buna rağmen katalitik reaksiyonlar çok tipik özellikler gösterdiğinden yalnız belirli maddeler belirli reaksiyonlara katalitik etki yapabilir.

İlk önceleri, katalizörlerin katıldıkları reaksiyon sırasında değişikliğe uğramadıkları düşünüldü. Sonradan bazı katalizörlerin reaksiyona iştirak ettiği, yani bir değişikliğe uğradığı, fakat bunların reaksiyon sonunda miktar ve şekil olarak yeniden ilk hallerine döndükleri tesbit edildi. Bazı katalizörlerin reaksiyon sırasında hiç olmassa şekillerinin devamlı olarak değiştiği bilinmektedir.

Katalizörlerin genellikle küçük miktarları tesirlidir. Bir katalizör kendinin birkaç bin katı ağırlığındaki maddelerin reaksiyonunu katalize edebilir. Katalizör, reaksiyonun hızını arttırırken tersinir (geri dönebilen veya çift yönlü) bir reaksiyonun denge noktasına tesir etmez. Katalizör reaksiyon hızını arttırdığı için reaksiyonun kısa zamanda dengeye gelmesini sağlar. Fakat reaksiyona giren maddelerin denge noktasındaki bağıl konsantrasyonlarını değiştirmez. Yani o reaksiyon katalizörsüz, meydana gelse ve dengeye ulaşsa, denge halinde iken mevcut olan reaksiyona giren madde miktarı, aynı reaksiyonun katalizörle elde edilmiş denge halindeki miktarına eşittir.

Katalitik etkimenin mekanizması: Katalitik etkimenin gerçek mekanizması tam olarak bilinmemesine rağmen bunun en azından bazı durumlarda reaksiyona giren maddelerin katalizör yüzeyinin küçük bir kısmı üzerinde emildiği (absorblandığı) bir yüzeysel olay olduğu düşünülmektedir. Böyle bir olay, reaksiyonun başlaması için gerekli olan aktif enerji miktarını herhangi bir şekilde azaltabilir. Böylece ilerlemenin daha hızlı olması sağlanır. Negatif katalizörler, zincirleme reaksiyonlardaki bir basamağa etki ederek bunu takip eden basamakları durdururlar. Mesela katalizör, reaksiyon ortamındaki maddelerden biriyle birleşerek reaksiyonun devamına mani olur. Aynı zamanda negatif katalizörler, pozitif katalizörlerle birleşerek onun tesirini yok edebilir. Pozitif ve negatif katalizörler bazı kirliliklerin etkisine maruz kalır ki o zaman katalizör zehirlenir, yani katalizörün etkisi ortadan kalkar. Bu şekildeki zehirler, katalizör yüzeyi üzerindeki aktif bölgeleri atıl hale getirebilecek şekilde etki edebilirler.

Katalizör tipleri: Çok bilinen katalizörler metalik bileşiklerin ve metallerin tozlarıdır. Katalizörler, bileşik ve reaksiyon tipine bağlı olarak sınıflandırılabilir. Mesela, sülfat asidi, hidrokarbonların izomerizasyonunda, platin, çift bağların hidrojenlendirilmesinde kullanılır. Hayvan ve bitki hücrelerinde bulunan enzimler, hayat için zaruri olan biyokimyevi reaksiyonları katalize ederler.

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi

Katalizör Anlamları

katalizör

Türkçe katalizör kelimesinin İngilizce karşılığı.
n. catalyzer, catalytic

katalizör

kimyasal tepkimenin olmasını ya da hızının değişmesini sağlayan, katalitik etkiye yol açan madde.

katalizör

Türkçe katalizör kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Kontakt, Katalysator

İlgili konuları ara

enzim hidrokarbonlar platin reaksiyon yunanca zehir i̇zomerizasyon sülfat asidi jöns jakob berzelius petrol ürünleri
...

Okuma Önerileri

Vitaminler
2 yıl önce

Vitamin adı altında toplanan çeşitli organik bileşikler sağlıklı yaşamanın vazgeçilmez öğeleridir. Bu bileşikleri 1911‘ de polonyalı

Vitamin, Anemi, Ağız, Tahıl, Sebze, Et, Göz, Alyuvar, Balık, Piridoksin, A vitamini, Proteinler, Canlı, Hücre, Sağlık
Hidrojen depolama
3 yıl önce

Yapılan araştırmalar sonucunda, mevcut koşullarda hidrojenin diğer yakıtlardan yaklaşık üç kat ucuz olduğu ve yaygın bir enerji kaynağı

Hidrojen depolama, Hidrojen, Hidrojen teknolojileri, Kanada, Yeni Zelanda
Etilen Oksit
3 yıl önce

Etilen Oksit Alm. Athylenoxud n, Fr. Oxide m, dethylenene, İng. Ethylene oxide. Siklik eter veya epoksidin en basit üyesi. Formülü: CH2 — CH2

Fenolik Reçine
2 yıl önce

Fenolik Reçine Alm. Phenolharz (n), Fr. Résine (f) phénolique, İng. Phenolic resin. Plastik yapmak için kullanılan çok sayıdaki maddelerden bi

Glikoliz
3 yıl önce

Glikoliz Alm. Glykolyse, Fr. Glycolyse, İng. Glycolysis. Glikozun çeşitli enzimler yardımıyla birbirini takib eden kademelerden geçerek pirüvat

Glikoliz, Enzim, Fermantasyon, Glikoz, Kemosentetik, Oksijenli solunum, Pirüvik asit, Oksijensiz solunum, Alkolik fermantasyon, Laktik asit fermantasyonu, Son ürün evresi
Katalitik konvertör
3 yıl önce

Katalitik konvertör, ya da katalitik dönüştürücü, motorların egzozlarındaki (dışarı verdikleri gaz) çevreye zararlı maddeleri daha az za

Katalitik konvertör, Alternatör, Antifiriz, Azot, Batarya, Binek araçlarında güç üretim teknolojisi, Buji, Common rail, Distribitör, Egzos manifoldu, Endüksiyon bobini
Katalizörler
3 yıl önce

Katalizör (Yunanca'dan κατάλυσις: çözülme), bir kimyasal tepkimenin aktivasyon enerjisini düşürerek tepkime hızını arttıran ve tep

Katalizör, Hidrokarbonlar, Platin, Enzim, Zehir, Reaksiyon, Yunanca, İzomerizasyon, Sülfat asidi, Jöns Jakob Berzelius, Petrol ürünleri
Biyodizel
3 yıl önce

Biyodizel, organik yağların baz ve alkolle karıştırılarak dizel yakıta çevirilmesi sonucu elde edilen ürün. Kolza (kanola), ayçiçek, soya,

Biodizel, 2003, 2004, 30 Eylül, Alkol, Aspir, Ayçiçek, Dizel motor, Ekonomi, Etanol, GAP
Cumhuriyet Dönemi Türk Mimarlığı
3 yıl önce

=== I. Ulusal Mimarlık Akımı ===1908 yılında ilan edilen II. Meşrutiyet ile birlikte gelişme gösteren milliyetçilik eğilimleri mimarlıkta y

Cumhuriyet Dönemi Türk Mimarlığı, 1908, 1925, 1926, 1927, 1928, 1930, 1970, Ankara, Anıtkabir, Bebek
Fluor
2 yıl önce

Fluor, sembolü F olan, reaksiyon verme kabiliyeti oldukça yüksek bir kimyasal element.

Flor, Ansiklopedi, ,
...

Görüşler

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.