Koca Hüsrev Mehmet Paşa (d. 1769 – o. 3 Mart 1855), Abdülmecit saltanatında 2 Temmuz 1839 - 29 Mayıs 1840 tarihleri arasında ön bir ay yedi gün sadrazamlik yapmış Osmanlı devlet adamıdır. Koca Hüsrev Mehmet Paşa 1811-1818 arasında ve 1823-1827 dönemlerinde kaptan-ı derya olarak iki dönem görev yapmıştır. Yeni kurulan Aşakiri Mansuriye'nin kurucu seraskerliğini yapmıştır. Ayrıca (başta çok olaylı geçen Mısır valiliği gibi) birçok eyalet valığinde de bulunmuştur.

Koca Hüsrev Mehmed Paşa

Koca Hüsrev Mehmet Paşa (d. 1769 – o. 3 Mart 1855), Abdülmecit saltanatında 2 Temmuz 1839 - 29 Mayıs 1840 tarihleri arasında ön bir ay yedi gün sadrazamlik yapmış Osmanlı devlet adamıdır. Koca Hüsrev Mehmet Paşa 1811-1818 arasında ve 1823-1827 dönemlerinde kaptan-ı derya olarak iki dönem görev yapmıştır. Yeni kurulan Aşakiri Mansuriye'nin kurucu seraskerliğini yapmıştır. Ayrıca (başta çok olaylı geçen Mısır valiliği gibi) birçok eyalet valığinde de bulunmuştur.

Hayatı

Abaza asıllı olduğu bildirilmektedir. Yaklaşık 1769'da doğmuştur. Küçük yaşda köle olarak İstnabul'a getirildi ve Çavuşbaşı Said Efendi'nin köleleri arasına alındı. Sonra Enderun'a kabul edildi ve orada eğitim gördü.Küçük Hüseyin Paşa gibi donanma ve orduda reformlar yapılaması tarftarı oldu ve Nizam-ı Cedid ordusu kurulmasında emeği geçti. Mart 1801'de Küçük Hüseyin Paşa Osmanlı donanması ile İngiliz donanması ile birlikte Mısır'ı Fransız işgalinden kurtarmak için koordineli harekata geçti. Haziran 1801'de yapılan bir anlaşmaya göre Fransızların işgal etmiş oldukları Mısır'dan çekilmelerinden sonra Mısır'ı tekrar Osmanlı idaresi altına almak üzere gönderilmesi için Osmanlı donanması komutanı olarak Küçük Hüseyin Paşa görevlendirildi. Osmanlı donanması 6.000 kişilik bir orduyu karaya çıkardı. Bu ordunun efektif komutanlığını Hüsrev Paşa yüklendi. Bir İngiliz deniz piyade birliği ile birlikte bu Osmanlı gücü Reşit'e gitti. Bu mevkii korumakla görevli olan Fransız Generral Beliiard ve komutasındaki Fransız birlikleri teslim oldular. Bu dönemde hamisi durumda olan sadrazam Mehmed Emin Rauf Paşa 6 Ocak 1818'de görevinden azledildi ve Sultan II. Mahmut'un baş danışmanı olan Halet Efendi etkisi ile Kocxa Hüsrev Paşa da kaptan-ı deryalık görevinden azledildi. Şubat 1808'de Trabzon valiliğine gönderildi. Bunun ardından Anadolu'da bir sıra değişik eyalet valilikleri yaptı. 1820'de Erzurum valisi iken Osmanlı-İran sınırında aşiretlerin faaliyetleri dolayısıyla İranl'la çıkabilecek bir savaşa karşı hazır olmak için Şark seraskerliği görevi verildi. Koca Hüsrev Paşa'ya takviye olarak Sivas ve Gümüşhane'den yardımcı askeri güçler gönderildi. Bu güçlerle sınır aşiretlerine karşı harekata geçti. Ama Bayezid sancağı mutasarrifini azlederek buraya kendi adamlarından birini tayin etmesi yüzünden Bayazid mutasarrifinin silahla isyan etmesine neden oldu. Olaya aşiret­lerin de katılması ile ortalık daha da karıştı. Bu karışıklıktan istifade eden İran güçleri Osmanlılardan direniş görmeden Beyazid, Bitlis ve Erciş'i ellerine geçirdiler. Bunun sorumluluğu Babıali tarafından Hüsrev Paşa'nın yetersiz ordu komutanlığında bulundu ve Erzurum valiliği ve Şark seraskerliğinden azledildi. Kasım 1821'de ikinci kez Trabzon valisi yapıldı. Yine seraskerlik döneminde Silistre ve İstanbul'da iki süvari alayı oluşturdu ve bunların eğitimine büyük paralar ve dikkat sarfetti. Koca Hüsrev Paşa aynı zamanda, bir Tunus-Cezayir yolculuğu esnasında ahalide gördüğü fes giyme adetini Osmanlı Devleti'ne tanıtan ve fesin kabulünü sağlayan kişidir. Koca Hüsrev Paşa büyük servet sahibi olmuştu ve 1854'de tanzim edilen vakfiyesi göre bu servetinde 1 milyon kuruşluk bir fon ayırarak çeşitli vakıf ve hayır kurunmlarına vermişti. Bu fonun faiz gelirinin yaptırdığı hayrat için bakım ve tamir masrafları ve bu hayratlarda görevlilerin maaşlarına harçedilmesi öngörülmüştü. Bu vakıfların başında Eyüp Bostan İskelsi'nde yaptırdığı ve şahsi türbesi, tekke , (1015 çilt kitap ihtiva eden) kütüphane ve çeşme'den oluşan külliyesi gelmektedir. Çengelköy, Baklali Köy, Has Köy ve Küçükçekmece'de dört çeşme yaptırmıştır. Vakfiye faiz gelirinden muhtelif camilerdeki imam, müezzin ve vaizlere, Edirnekapı dışındaki Nakşbendi tekkesi dervişlerine ve bazı kendi ka­pi halkına maaş bağlanmıştı. == Değerlendirme== Günümüzde gayet önemli biyografi eseri ölen Osmanlılar Ansiklopedisi onu soylke değerlendirmektedir:
Çok ince bir zekaya sahipti. Görenlerin hepsi onun son derece müstehzi ve nüktedan ollduğunda soymekte birleşir. Fakat işgüzar, tedbirli ve cömert vasılarını da buna eklerlerdi. Yeni Osmanlı ordusununu o kurmuş ve çok değerli kumandanlar yetiştirmiştir.
==Kaynakça== ==Ayrıca bakınız== * Abdulmecit * Dağılma Dönemi Osmanlı Sadrazamları listesi

Dış bağlantılar

* Buz, Ayhan (2009) " Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5 * Danışmend, İsmail Hami (1971),Osmanlı Devlet Erkani, İstanbul: Türkiye Yayınevi * İnalcık, Halil. (ing.çev.: Gibb, H.A.R.) (1979) The Encyclopaedia of Islam, New Ed., Vol. V, Fascıcules 79-80, pp. 35 f. " Khosrew Pasha". E.J. Brill (Leiden), . * TDV, "Hüsrev Paşa, Koca", (1993-1995), Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul:TDV C.19 s.41-45 ISBN: 975-954-800-3 * Tektaş, Nazım (2002), Sadrazamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books: * Yayın Kurulu, "Hüsrev Mehmet Paşa (Koca)",(1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.598-599 ISBN:975-08-0072-9 * Koca-Mehmet Hüsrev-paşa maddesi "filozof.net" websitesi

Kaynaklar

Vikipedi

Yanıtlar