Kumanlar

Kısaca: Kıpçakların batıdaki adı. Türk asıllı olup beyaz tenli, sarı saçlı ve mâvi gözlü olduklarından “sarışınlık” vasıflarından dolayı Kıpçakları; Macarlar “Kun”, Bizanslılar “Kumonos”, Almanlar “Falben” diye adlandırmışlardır. Güney Rusya bozkırlarında hâkim olup, Tuna’ya kadar olan topraklara sâhib oldular. ...devamı ☟

Kumanlar
Kumanlar

Kıpçakların batıdaki adı. Türk asıllı olup beyaz tenli, sarı saçlı ve mavi gözlü olduklarından “sarışınlık” vasıflarından dolayı Kıpçakları; Macarlar “Kun”, Bizanslılar “Kumonos”, Almanlar “Falben” diye adlandırmışlardır. Güney Rusya bozkırlarında hakim olup, Tuna’ya kadar olan topraklara sahib oldular. Kıpçak Türk lehçesine Avrupalılar “Kumanca” derler. Kırım’daki Alman rahipler ve İtalyan tüccarların yazdığı Codex Cumanicus Kumanca lügat ve ilahi kitabıdır. Kumanca 15. yüzyıla kadar Macaristan ve Romanya’da konuşuldu. Hala Kumanca coğrafi adlar mevcuttur. (bkz. Kıpçaklar)

Türk boylarından biri; Altınordu devletinin kuruluşundan önce XI. yy.dan XV. yy.a kadar Güney Rusya bozkırlarında göçebe olarak yaşadılar. Volga nehrinin aşağı bölgesinden başlayarak Don ve Dnieper nehirleri arasında kalan bu bölgeye Arap ve Fars kaynaklarında Deşti-Kıpçak adı verildi. Müslüman yazarlarca Kıpçak, Ayrupalılarca genellikle kuman ("sarışın") yıllıklarında koman veya kuman, Rusça kaynaklarda polovest v.d. diye adlandırılan bu Türk boyu, gerçekte sonradan kaynaşan iki ayrı Türk boyudur.

Kumanlar 1017'de Karahıtayların baskınıyla batıya doğru göçtüler; 1050 yıllarına doğru Doğu Avrupa'ya yerleştiler. Daha önceden Karadeniz'in kuzeyine yerleşen oğuz ve Peçenek gruplarıyla kaynaştılar. Kıpçak topluluğuna katılan Türk boyları arasında Yimekler ile Kimekler de vardı. Türk kavimlerini birbirine düşürmek isteyen Bizans, Peçeneklere karşı Kumanlar ile anlaktı. Kumanlar, Peçenekleri yendilerse de, 1103'te Rus kuvvetlerinden ağır bir darbe yediler. Bu yenilgiden sonra dağılan Kumanlar, yerlerini doğudan gelen yeni bir Türk kavimine, Kıpçaklara bıraktılar.

Bazı bilginler Kıpçakların 1054 ile 1120 yılları arasında tarih sahnesine çıktıklarını ileri sürerler. Kıpçaklar, XIII. yy.daki Moğol istilası sırasında, işgal ettikleri bölgeyi terketmediler; Kıpçak hanlığını kurdular. Kıpçak hanlığı XIV. yy.dan itibaren sınırlarını Kırım'dan Saray şehrine kadar genişletti. Kıpçakların yayıldığı alanı kesin olarak belirtmek bugünkü bilgilerle mümkün değildir. Kıpçakların yerleştikleri bölgede Rus tarihçilerine göre Torkı, Uzi gibi başka Türk boyları da yaşadı. Ruslar bu boyları Çorniye Klobuki diye adlandırırlardı. Bugün Karakalpak adı verilen Türk boyu bu eski Türk boylarının kaynaşmasından ortaya çıktı.

Moğol akınlarından sonra bazı Kıpçak grupları Macaristan, Bulgaristan, Rusya, Gürcistan, Suriye ve Mısır'a dağıldı ve zamanla yerli halka kaynaştılar.

Kıpçaklar, Mısır'da Memluklu sultanlığında büyük rol oynadılar. Kıpçakların Mısır'a kadar yayılmalarının gerçek sebebi, özellikle XIII. ve XIV. yy.larda Kıpçak çocukların köle olarak ön Asya'ya ve Mısır'a satılmalarıydı. Bunlar arasında kumandanlık ve sultanlığa kadar yükselenler de vardır. Mısır'da, Kıpçakların yanında yine bir Türk boyu olan Türkmenlerin yeri de önemliydi. Selçuklular ve Eyyubiler devrinde Irak, Suriye ve Mısır'da Kıpçaklar ile birlikte kalabalık oğuz Türkmen boyları da yerleşti, ilk memluk hükümdarı Aybek, Türkmendir. Zamanla hakimiyet Kıpçaklara geçti.

Kıpçaklar üstüne en ilgi çekici bilgiyi Slovo o Polku İgoreve (İgor Ordusu Hakkında Kaside) adlı destan verir. Adı bilinmeyen bir Rus şairi tarafından kaleme alınan destanda, Kıpçakların cesareti, savaşçı oluşları ve kültürleri anlatır. Destanın bir yerinde, ümitsizliğe düşen Ruslara şair «Bayraklarınızı indirin, kılıçlarınızı kınına sokunuz, dedelerinizden miras kalan şerefin artık sonu gelmiştir» şeklinde tavsiyede bulunur.

Yine destanda Kıpçakların usta okçu oldukları, çadırlarında çeşitli altın süsler, kadife, kürklü elbiseler bulunduğu anlatılmaktadır. Rus yıllıklarında Kıpçaklar ile Ruslar arasında birtakım aile bağlarının kurulduğu bildirilmektedir. Bazı Rus prenslerinin Kıpçak kızlarıyla evlendikleri, bilinen bir gerçektir.

Kıpçaklar ilişki kurdukları çeşitli milletlerin kültürlerinden yararlandılar. Rusya ve Bizans'tan gelen Hıristiyanlık, İtalyan kolonilerinden gelen Katoliklik, ticari ilişkiler dolayısıyla İran'dan gelen Zerdüştlük Hindistan'ın Buddha'cılığı, Kıpçaklar» etkiledi, İslam kültürü de Kıpçak ilinde önemli değişikliklere yolaçtı. Kıpçaklar çoğunlukla Samanlığa bağlıydılar. Bununla birlikte Kıpçakça eserlerde bu dinlerin etkisi sezilir.

Kıpçaklar ilişki kurdukları bütün milletler üzerinde etkili oldular. Bu etki özellikle folklor ve müzik alanında görülür. Rusların «sekme bacak dansı» Rus bilginlerine göre Kıpçaklardan geçmedir. Kıpçaklar dilleriyle de ilişki kurdukları milletleri etkilediler. Bazı bilginler Rusça, Rumence ve Macarcada, Kıpçakça kelimelerin bulunduğunu ileri sürerler.

Ayrıca Bakınız

Türk Boyları

mert can - 3 yıl önce

https://m.facebook.com/?stype=lo&jlou=AfeVX9wf9olTnNFrvKz5dvJ7xNOWDzAX5MmDepNbBGz7JGvu5M-r3chLD12jeDlCmMU8uvpxzMwoUBPRg0KrFE8kGGWm3ZywAYH4i7RS1t2EwQ&smuh=44529&lh=Ac9wDTkXu8-6YKFS&_rdr


mert can - 3 yıl önce

KÜRTLER'in ilk yurdu ispatlandı nihayet = rusya'ymış ama rus tarihiyle ve ruslarla alakası yokmuş, iranide değilmiş rusyadan sonra irana göçerek iranileşmiş. pers kaynaklarında kürt diye bir bilgi yokmuş. sadece zazalar iranlıymış.
kumanlar, kıpçak türkü değil kurmanç kürdüymüş. selahaddin eyubi kurmanc kürdü olduğunu söylemiş. kıpçaklaşmış kurmançlara kuman denmiştir

rusça_ kürtçe şaşırtıcı benzerlikler

ne znam - nızanim = bilmiyorum (farsçada nami danam)
znat - zana = bilmek ( farsçada duni)
Agor-Agır - ateş ( farsçada ateyşh)
Spasiba-Spas, - teşekkür( farsçada taskor)
Umir-mir - ölü. ( farsçada morti)
Nig-Nivi, - yeni ( farsçada nev)
papa- bawa = baba ( farsçada peder)
babuşka - dappir(kal)= nine(farsça mader bozorg)
deduşka - bappir(kal) =dede (farsça peder bozorg)
doç - keç,dot = kız ( farsça dextar)
Mur-Mér - adam ( farsçada mert)
Jina-Jin, - kadın ( farsçada zen)
Brad-Bra, - kardeş ( farsçada berader)
zamujım -zevıci= evli ( farsça izdivaç)
minya - yamin - benim
tibya - yate - senin
yivo - yaev - onun
mne - mına - bana
tibe - tera - sana
Dar-Dure, - uzak
Sod-Sor, - kırmızı
plemyanik - pismamik = erkek kuzen
Dlini-Dırej, -uzun
Mış-Mışk, - fare
Xırinovi-Xırabe - harabe
tıy - te = sen ( farsçada to)
dveri - deri = kapı
at kuda tıy - te kuda téy = sen nerden geliyorsun
kartoşka - kartol = patates
stakan - iskan = bardak ( farsça piyale)
jenit - jınat = kadının evlenmesi
skaji - beji = söyle
gde - kudere = nerede
kuda- kudaré = nereye
süda - vırda = burada (farsça inja)
vi otkuda - van kudaren = nerelisiniz
yest - heye = var
haraşo - heré = tamam
ya hacu - dıhazım= istiyorum
ya nihacu - nihazım = istemiyorum
vpredi - lipeşi = önde
pozadi - paşi = arka
zhuk - bğuk - böcek ( farsça heşera)
derevo - dare - ağaç
krik - giriki - ağlamak
nos - poz, pırnık - burun
brov - bruw - kaş
kost - hest - kemik
preriya - friya - kırılmak ( farsça şikest)
prodavat - frotand - satmak
blesk - brik - parlamak ( farsça ruşen)
musulmanka - musulman - müslüman
sprosit - pırsit - sormak
dym - duv - duman
kamen - kevir - taş (farsça seng)

~ dünyada bulunan ilk kürdolog rusyada çıkmış. ( minorsky)
~ ilk kürtçe araştırma petersburgta kurulmuş.
~ rus yazar vadi makarenkoya göre kürtler rusları dil bakımından etkilemiştir. ( takriben rusça 3000 bin kelime kürtçeden almıştır.)
~ ruslar rusyada yokken kürtler rusyada yaşıyormuş diyo tarihçi. bir de iran tarihinde şimdiki nüfusa göre kürtler 60 milyon nüfus olmasına rağmen bilgi bulgu yokmuş pers kaynaklarında. kürtlerin yabancı olduğu söylenmiş. ama zazalar 4 milyon olmasına rağmen iran kaynaklarında sadece zazalar hakiki iraniymiş. persler MEDLERİ(kürt guti imp.) yıkarak dilsel asimileye uğramış kürtler diyor tarihçiler
~ balkandaki hırvatlar kendilerinin kürt olduğunu slavlaşarak asimile olduğunu söylüyor ders kitaplarında. üstelik kürtçe şarkıda söylüyorlarmış işte ispatı

https://youtu.be/rPcGWx_jitc

~ birde slavik ruslarla beraber balkanlarda da slavik macaristanda 30 kürt köyü bulunmuş. sebebi bazı kürtlerin kısmen kıpçaklarla müttefik iken moğol istilası sonrasında balkanlara beraber göç ettiğidir. ve hristiyanlaşarak asimile olduğu yönündendir. kürtler yüzde yüz göçebe olduğu için kendilerini tarihte ispatlayamamıştır vede tarihi kalıntıları yok denecek kadar azdır. med guti kavimlerinin kürtlerin olduğu söylenmektedir..


Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

Kumandılar
4 yıl önce

Kumandılar (kendilerince: Къуманды Kumandı, Къубанды Kubandı, Къуўанды Kuwandı, Къувандыг Kuvandıg; Rusça Кумандинцы Kumandintsı), Rusya'nın orta güney...

Kumanca
1 yıl önce

Kumanca veya Kuman Türkçesi, Kumanlar tarafından konuşulmuş olan ve Eski Kıpçakçaya giren tarihî Türk yazı dilidir. Bugün konuşulmayan Kumancanın, günümüzdeki...

Alta Irmağı Savaşı
4 yıl önce

Irmağı Savaşı, Alta nehri kenarında Kumanlar ve Kiev Knezliğinin karşı karşıya geldiği savaştır. Galip taraf Kumanlar olmuştur. Savaş sonrası Kiev Knezliği'nde...

1114
4 yıl önce

Kumanlar, Bizans İmparatorluğu'na saldırdı. II. Bhāskara, Hint matematikçi (ö. 1185) Freising'li Otto, Alman piskopos ve tarihçi (yaklaşık tarih; ö. 1158)...

1114, 11. yüzyıl, 1109, 1110, 1111, 1112, 1113, 1115, 1116, 1117, 1118
Kalka Nehri Muharebesi
1 yıl önce

Moğolların amacı onları yok edilebilecek bir bölgeye çekmekti. Ruslar ve Kumanlar Moğolları 8 gün kovaladılar. Moğollar Kalka nehri denilen nehre gelince...

Eflak Prensliği
1 yıl önce

bir bütün hâline gelmeden önce bir takım göçebe topluluklar -sonuncuları Kumanlar ve Moğollardır- bu bölgeden akın akın geçerek ilerlemişlerdir. 1242 yılından...

Eflak Prensliği, Flag of, Flag of the, Arma of, Coat of arms of the, Monarşi, Prens, I. Basarab, Alexander John Cuza, Kuruluş tarihi, Yıkılış tarihi
Gagavuzlar
1 yıl önce

topluluğunu Çek tarihçi Jireçek Kumanlara, Bulgar tarihçi Mladenov Asparuh Bulgarlarına(İdil Bulgarları), Kumanlara ve Oğuzlara, Çek arkeoloğu Şkorpil...

Gagavuzlar, Balkan, Besarabya, Bulgaristan, Dobruca, Peçenekler, Ukrayna, Islavca
Codex Cumanicus
1 yıl önce

Cumanicus (Kodeks Kumanikus), Karadeniz’in kuzeyindeki Kıpçak Türklerinden (Kumanlar) İtalyanlar ve Almanlar tarafından 14. yüzyılda derlenmiş iki bölümlük...

Codex Cumanicus, 13. yüzyıl, 14. yüzyıl, 1902, 1987, Almanca, Bilmece, Dil bilgisi, Dua, Farsça, Hristiyan