Leonhard Euler

Leonhard Euler (15 Nisan 1707, Riehen, İsviçre - 18 Eylül, St. Petersburg, Rusya 1783) İsviçre'nin Riehen kentinde, matematikçi bir ailenin oğlu olarak Dünya'ya gelen Euler, sürekli olarak matematiğin konuşulduğu bir ortamda büyümüştür. Matematiği iyi bilen babasının, yetişmesinde önemli bir payı olmuştur. Johann Bernoulli'den dersler almış ve Nicolaus Bernoulli, St. Petersburg'a gittiğinde, Euler'i de beraberinde götürmüştür. Yaşamının önemli bir kısmı burada geçmiş ve birçok eserini bur

Leonhard Euler

Leonhard Euler (15 Nisan 1707, Riehen, İsviçre - 18 Eylül, St. Petersburg, Rusya 1783)

İsviçre'nin Riehen kentinde, matematikçi bir ailenin oğlu olarak Dünya'ya gelen Euler, sürekli olarak matematiğin konuşulduğu bir ortamda büyümüştür. Matematiği iyi bilen babasının, yetişmesinde önemli bir payı olmuştur. Johann Bernoulli'den dersler almış ve Nicolaus Bernoulli, St. Petersburg'a gittiğinde, Euler'i de beraberinde götürmüştür. Yaşamının önemli bir kısmı burada geçmiş ve birçok eserini burada yazmıştır. Bir ara Büyük Friedrich'in daveti üzerine Berlin'e gitmiş ve 1741'den 1766'ya kadar Berlin Akademisi'nde çalışmıştır. 1766'da Çariçe II. Katarina'nın davetlisi olarak tekrar St. Petersburg'a dönmüş ve ölünceye kadar orada kalmıştır.

Euler burada güneşi gözleyerek zamanın hassas bir biçimde saptanması üzerine çalışmalar yaptı. Bu çalışmalar sırasında güneşe çok uzun süreler bakması yüzünden 1735'de sağ gözünü kaybetti, 1766'da ise diğer gözünü kaybetmesine rağmen, çalışmalarını sürdürmüştür; çünkü olağanüstü bir belleğe sahip olduğu için, buluşlarını ara ara yazdırabilmiştir. İki kez evlenmiş ve 13 çocuğu olmuştur. Euler, en çok eser bırakan bilim adamı olarak tanınır; hayattayken 530 kitabı ve makalesi çıkmış, ölümünden sonra ise elyazmalarının yayımlanmasıyla bu sayı 771'e ulaşmıştır.

Euler, 18. yüzyılın diğer matematikçileri gibi, hem kuramsal hem de uygulamalı konularla ilgilenmiş ve matematiğin hemen hemen bütün alanlarına katkılar yapmıştır. 1748'de yayımladığı iki ciltlik Introductio in Analysis Infinitorum (Sonsuz Küçükler Analizine Giriş) adlı eserinde ex, sin x, cos x gibi sonsuz seri açılımları,

eix = cos x + i sin x

bağıntısı, zeta fonksiyonu ve bunun asal sayı kuramıyla ilişkisi gibi konular bulunur. Diğer önemli ders kitapları Institutiones Calculi Differentialis (Diferansiyel Hesabın Kuruluşları) ile Institutiones Calculi İntegralis'de (İntegral Hesabın Kuruluşları) ise, temel diferansiyel ve integral hesabını, diferansiyel denklemler kuramını, Taylor Teoremi ile birçok uygulamasını, Euler integralleri T ve B'yi verir. Cebir kitabında kübik ve 4. dereceden denklemler kuramı bulunur. Belirsiz denklemlerle ilgili bölümde

xn + yn = zn; x, y, z tam sayıları ve n=3, n=4

için olanaksız olduğunu kanıtlamıştır.

Euler'in sayılar teorisine de önemli katkıları olmuştur. Örneğin, e sayısının sonuncu ondalığının bulunamayacağını kanıtlamış, aynı kanıtı sayısı için de vermiştir. Böylece bu iki sayı irrasyonel sayı kategorisine dahil edilmişlerdir.

Astronomiyle ilgili çalışmalarında ise gök mekaniği üzerinde durmuş ve Ay kuramını incelemiştir. Hidrolik, gemi yapımı ve topçulukla ilgili eserler de yazmıştır.

Euler fizikle ilgili eserlerinde, Newton'un dinamiğini analitik yöntemlerle geliştirmiş, katı cisimlerin mekaniğini benzer biçimde incelemiş ve bir nokta etrafında dönen bir cismin Euler denklemlerini vermiştir.

Büyük matematikçiler her zaman Euler'e çok şey borçlu olduklarından söz etmişlerdir. Pierre Simon de Laplace, genç matematikçilere şöyle demiştir: "Euler'i okuyun, o hepimizin ustasıdır." Carl Friedrich Gauss da "Euler'in çalışmalarını incelemek, matematiğin değişik alanları için en iyi okul olarak kalacak ve hiçbir şey yerini dolduramayacaktır." demiştir. Bernhard Riemann da, Euler'in çalışmalarını çok iyi biliyordu ve bazı önemli çalışmaları onun etkisini taşıyordu.

Leonhard Euler

n. (1707-1783) Swiss mathematician

Leonhard Euler

İngilizce Leonhard Euler kelimelerinin Portekizce karşılığı.
s. Leonhard Euler (1707-1783), matemático suíço

İlgili konuları ara

Yanıtlar