Lokavt

Lokavt İş yerinde faaliyetin tamamen durmasına sebeb olacak tarzda, işveren ve işveren vekili tarafından, kendi teşebbüsü ile veya bir işveren kuruluşunun verdiği karara uyarak, işçilerin topluca işten uzaklaştırılması. Kelime olarak, İngilizcede lock-out “birinin yüzüne kapıyı kapama”dır. Toplu iş sözleşmesinin işçi sendikası ile işveren veya işveren sendikası arasında yapılması sırasında, ihtilaf veya uyuşmazlık çıkması ve işçi sendikasının da kanuna uygun “grev” kararı alması halind

Lokavt İş yerinde faaliyetin tamamen durmasına sebeb olacak tarzda, işveren ve işveren vekili tarafından, kendi teşebbüsü ile veya bir işveren kuruluşunun verdiği karara uyarak, işçilerin topluca işten uzaklaştırılması. Kelime olarak, İngilizcede lock-out “birinin yüzüne kapıyı kapama”dır.

Toplu iş sözleşmesinin işçi sendikası ile işveren veya işveren sendikası arasında yapılması sırasında, ihtilaf veya uyuşmazlık çıkması ve işçi sendikasının da kanuna uygun “grev” kararı alması halinde, kanun hükümlerine uygun olarak yapılan lokavta “kanuni lokavt;” kanuni lokavt için aranan şartlar gerçekleşmeden yapılan lokavta ise “kanun dışı lokavt” denir. Halen yürürlükte olan kanunlara göre, siyasi maksatlı lokavt, genel lokavt, dayanışma lokavtı kanun dışı sayılmıştır.

Devletin ülkesi ve miletiyle bölünmez bütünlüğüne, milli egemenliğe, cumhuriyete, milli güvenliğe ters maksatlı lokavt yapılması, kanunlarla kesin olarak yasaklanmıştır. 1936'da çıkartılan 3008 sayılı iş kanununda, grevde olduğu gibi lokavt yapılmasının yasak olduğundan bahsedilmiştir. 1961 Anayasası ile grev hakkından bahsedilerek lokavta başvurulmasının ayrıca kanunla düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir. Anayasaya bağlı olarak 1963 senesinde çıkartılan 275 sayılı, Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu'nda grev ve lokavtın yapılma şartı ve esasları düzenlenmiştir. Bu düzenlenmeden sonra ülkemizde, 1980 senesine kadar sayısız ideolojik maksatlı yıkıcı grevler yapılmasına karşılık lokavta da başvurulmuştur; değeri milyarları bulan iş gücü ve milli servet kaybına sebeb olunmuştur. 1982 Anayasası'nda grev hakkı ile lokavta başvurma usul ve şartları yeniden düzenlenmiştir. Yine 1982 Anayasası'nın 54'üncü maddesinde, “Grev hakkı ve lokavt iyi niyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve milli serveti tahrib edecek şekilde kullanılamaz.” hükmüne yer verilerek, grevde olduğu gibi, lokavta başvurulmasında da ülke zararına olan durumlarda bir sınırlama getirilmiştir.

1982 Anayasası'na bağlı olarak 7.5.1983 tarihinde 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu yürürlüğe konmuştur. Bu kanuna göre, (can ve mal kurtarma), (cenaze ve tekfin), (su, elektrik, havagazı, kömür, tabii gaz ve petrol sondajı, üretimi, tasfiyesi ve dağıtımı) işleri ile (banka ve noterlik hizmetleri), (demiryolu, itfaiye, temizlik ve şehir içi deniz hatlarında) grev yapılamayacağı gibi lokavta da başvurulması yasaklanmıştır. Eğitim ve öğretim kurumları, çocuk bakım yerleri, huzurevleri, Milli Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca doğrudan işletilen iş yerleri ile hastane, klinik ve sağlık müesseseleri gibi yerlerde de lokavta başvurulması yasaklanmıştır. Ayrıca genel sağlığı veya milli güvenliği bozucu özellikte lokavtlar Bakanlar Kurulu tarafından 60 gün süreyle ertelenebilir. Bu karara karşı Danıştay'da iptal davası ve yürütmeyi durdurma davası istenebilir.

Yukarıda sayılan yasak işlerle, işyerlerinde yürütülen toplu iş sözleşmelerinde, uyuşmazlık çıkması halinde nihai çözüm mercii olarak Yüksek Hakem Kurulu, teşekkül ettirilerek bu kurulun yaptığı sözleşme, iş yeri toplu iş sözleşmesi olarak kabul edilmiştir. Ayrıca taraflar arasında ihtilaf çıkması halinde, grev ve lokavta başvurmadan sözleşmenin yapılması için Yüksek Hakem Kurulu'na başvurabilecekleri hükmü de getirilmiştir. Bu yola başvurulması halinde grev ve lokavt yapılması yasaklanmıştır.

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi

Diğer anlamları

lokavt

Osmanlıca lokavt kelimesinin Türkçe karşılığı.
ing. Bir işverenin, isteklerini kabul ettirmek gayesiyle işyerini kapaması.

lokavt

Türkçe lokavt kelimesinin İngilizce karşılığı.
n. lockout, shutout

lokavt

işverenin, işçileri topluca işten uzaklaştırma ya da işten çıkarma kararı.

lokavt

Türkçe lokavt kelimesinin Fransızca karşılığı.
lock-out [le]

lokavt

Türkçe lokavt kelimesinin Almanca karşılığı.
die Aussperrung

İlgili konuları ara


Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.