Lorenzo Ghiberti (doğum adiLorenzo di Bartolo) (d. 1378, Floransa – ö. 1 Aralık 1455, Floransa) Rönesans öncesi dönemde heykel ve metal çalışmaları ile bilinen İtalyan sanatçı.

Lorenzo Ghiberti

Lorenzo Ghiberti (doğum adiLorenzo di Bartolo) (d. 1378, Floransa – ö. 1 Aralık 1455, Floransa) Rönesans öncesi dönemde heykel ve metal çalışmaları ile bilinen İtalyan sanatçı.

Hayatı

Ghiberti Floransa'da kuyumcu ve eğitim görmüş bir sanatçı olan Bartoluccio Ghiberti'nin oğlu olarak doğdu. Lorenzo Ghiberti Brunelleschi'nin de eğitim aldığı Bartoluccio de Michele atölyesine çırak olarak girdi. 1400'lu yıllarda veba salgını Floransa'ya geldiğinde Rimini'ye kaçtı. Orada ünlü paralı askerler birliği komutanı (condottiero) olan I. Carlo Malatesta'nın kalesinde hazırlanmakta olan duvar freskleri üzerinde çalıştı. Ghiberti ilk kez 1401 yılında Floransa'daki Floransa Katedrali'nin hemen yanında bulunan Aziz Giovanni Baptisteri Vaftizhane'nin bronz kapıları için girdiği yarışma için "Isaac'ın Kurban Edilme Azabı" konulu bir bronz pano hazırlayarak katıldı. Bu katkısı dolayısıyla yarışmayı kazanınca dikkat çekti. Brunelleschi de bu yarışmaya katılıp ikinci gelmişti. Kapılar için önce düşünülen konular Hristiyan Kitab-ı Mukaddes'deki Eski Ahit'den sahneler idi. Ancak daha sonra plan değiştirildi ve kapının konusu olarak Yeni Ahit'ten sahneler kullanılmıştır. Bu siparişi hazırlamak için Ghiberti büyük bir atölye hazırladı ve bu atölyeye aldığı ve yetiştirdiği çıraklar arasında sonradan İtalya'nın en çok tanınmış sanatkar olacaklar bulunmaktaydı. Bunlara araında Donatello, Masolino, Michelözzo, Paolo Uccello, ve Antonio Pollaiuolo sayılabilir. Ghiberti antik Yunan ve Romalıların bronz heykel dökmek için kullandıkları kaybolan mumla döküm (cire perdute) metodunu yeniden bulup kullanmaya başladı. Bu o zaman için yeni gelen metodun kullanılması dolayısıyla atölyesi genç artistler için özel bir eğitim merkezi oldu. Ghiberti tek bir kapı için gerekli olan 28 bronz panoyu hazırlayıp döktünden sonra kendisine kilisede bulunan ikinci kapı için bir ikinci grup bronz pano hazırlamak ve dökmek için sipariş verildi. Bu siparişin konusu ilk kapı siparişinin değiştirilen konusu olan Eski Ahit'ten sahneler idi. Hazırladığı ilk kapı gibi 28 nisbetten küçük pano hazırlama yerine Ghiberti bu ikinci kapi icin değişik yeni bir şekil denedi. Bu ikinci kapı için daha büyük ebadta 10 dikdörtgen pano hazırlayıp döktü. Bu seferki panolar daha doğal görünüşlü, perspektif kurallarına daha uyan ve konuyu daha da idealize eden bir sanat eseri olmuştu. Bu kapılar, Michelangelo tarafından onların güzelliğinden dolayı ve Rönesansın başlangıcı olarak söylendiğinden "the Gates of Paradise" ("Cennetin Kapıları") olarak isimlendirildi.Bu isim günümüzde de Ghinberti'nin bu sanat şaheserleri için kullanılmaktadır. Bu iki eser ayrıca Floransa'da gelişmeye başlayan "Hümanizm Çağı" için bir anıt esr olarak kabul edilmektedir. Ghiberti bundan sonra o zaman Floransa'da dışında bulunan ve eski şimdi kaybolmuş olan bir Aziz Michael manastırının sebze bahçesi olan Orsanmichele'ye yerleştirilecek olan bronz heykellerden bazılarını yapmıştır. Bunlar Arte di Calima (Yün Tüccarları Loncası) önündeki Aziz Vaftizci Yakup (St.John Baptist) heykeli, Arte di Cambio (Bankerler Loncası) için Aziz Matta (Saint Matthew) heykeli ve son olarak Arte della Lana (Yün Üreticileri Loncası) önüne "Aziz Stephan" heykelidir. Lorenzo Ghiberti ayrıca bir koleksiyoncu ve tarihçiydi. Hayatı boyunca hümanist fikirleri yaymıştır. Rönesans sanatı hakkında bilgiler bulunan ve bir otobiyografi çalışması olan Commentarii bitirememiştir. Bu çalışma Vasarı'nın Vite için önemli bir kaynak olmuştur. Ghiberti 1 Aralık 1455'de Floransa'da 77 yaşında olmuştur. Mezarı Floransa'da Santa Croce Basilikası'nda bulunmaktadır. ==Galeri== Dosya:Ghiberticompetition.jpg|1401'de Vaftizhane kapısını yapmak için yapılan yarışmada Ghiberti'nin kazanan eseri Dosya:Paradies tuer florenz.jpg|Cennetin Kapısı, Vaftizhane, Floransa. Günümüzde görülen Vaftizhane kapısı orijinal bronz döküm değil bir reprodüksiyondur. Dosya:Abraham (Gates of Paradise) 01.JPG|Floransa Katedrali Vaftizhanesi "Cennetin Kapısı" üzerinde bulunan "İbrahim Peygamber" büstü Dosya:FirenzeOrsanmichele14.jpg|Orsanmıchele'de "Arte di Çalımala (Yün Tüccarları Loncası)" Aziz Vaftizci Yakup (St.Jonhn Baptist) heykeli Dosya:Orsanmichele, san matteo di Ghiberti 02.JPG|"Arte di Cambio (Bankerler Loncası)" için Aziz Matta (Saint Matthew) heykeli Dosya:FirenzeOrsanmichele05.jpg|"Arte della Lana (Yün Üreticileri Loncası)" için "Aziz Stephan" heykeli Dosya:Santa Croce Firenze Apr 2008 (4).JPG|Floransa 'Santa Croce Basılıkası'nda bulunan Ghiberti'nin mezarı == Kaynaklar == == Dış bağlantılar == * Catholic Encyclopedia makalesi * "Golden Oldies With a New Sparkle" adli Roberta Smith tarafindan New York Times'da bir kritik inceleme" * "The Gates of Paradise: Lorenzo Ghiberti's Renaissance Masterpiece" adli 2007 yilindaki Metropolitan Museum of Art'daki sergi icin John Haber tarafindan kritik makale

Kaynaklar

Vikipedi

Yanıtlar