Lut Gölü

Lut Gölü veya Ölü Deniz (Arapça: البحر الميت Bahr'ül-meyyit, İbranice: ים המלח Yām Ha-Melaḥ), Yeryüzü'nün en alçak ve en tuzlu gölü.

Lut Gölü



İsrail-Ürdün sınırında yer alan gölün uydu fotoğrafı
İsrail-Ürdün sınırında yer alan gölün uydu fotoğrafı
Lut Gölü Alm. Tote Meer (m), Fr. La mer Morte (f), İng. Dead sea. Ürdün ile İsrail arasındaki göl. Kudüs’ün 24 km doğusundaki Ürdün Vadisinde bulunan gölün kuzeyden güneye uzunluğu 74 km, genişliği (doğu-batı istikametinde) 16 km’dir. Lut Gölünün alanı 930 km2dir. Gölde ortalama derinlik 300 metredir. En derin yeri ise 401 m’dir.

Su seviyesindeki çekilme eski zamanlarda yılda ortalama 18 cm iken , bugün bu değer İsrail ve Ürdün'ün artan içme suyu ihtiyacı nedeniyle, yıllık 50 cm civarına yükselmiştir. Lut Gölü %28 ile %33 arasında değişen tuz oranıyla (Akdeniz %3) Doğu Afrika'daki Assal Gölü'nden sonra (%35) dünyadaki en tuzlu ikinci göldür.

Gölde bazı dengesizliklerin işaretleri görülmektedir: su altındaki bazı asfalt parçaları su yüzeyine çıkmaktadır. Geçmiş zamanlarda bu parçalar toplanır, kurutulur ve ısınmak için kulanılırdı.

Çevreciler, Lut Gölü’nün yok olmaya başladığı yönünde uyarılar vermektedirler. Gölün iki yakasındaki Ürdün ve İsrail’in bromür endüstrisinin buna neden olduğunu belirtirler. Ancak daha çok İsrail fabrikaları yüzünden temiz su sıkıntısı çekilmektedir. Oluklar endişe verici boyutlara ulaşmıştır. Eğer tehlike değilse, bu fabrikaların kirli atık boşaltımı ayrıca zarar veren faktörlerin başında yer alır.

Yapısı

Lut Gölünün yüzeyi deniz seviyesinin 369 m altındadır. Bu durumu ile, dünyada deniz seviyesinden en düşük su topluluğu hususiyetine sahiptir. Lut Gölünün başlıca su kaynağı Ürdün Nehridir. Ürdün Nehrinin yanısıra göle su taşıyan sayısız ırmak ve pınarlar vardır. Bu ırmaklar Lut Gölünde buharlaşmanın fazla olması (günlük 1,35 cm) gölden dışarıya bir akıntı olmamasına rağmen, su seviyesinin devamlı olarak aynı kalmasını sağlar. Lut Gölünün bulunduğu çukur vadinin, üçüncü jeolojik devirde meydana geldiği tahmin edilmektedir.

Günümüzde akarsularla beslenmeyen ve 600 km² civarında bir alanı kaplayan Lut Gölü, Afrika-Suriye ayrımındaki en alt noktada yer alır. Lut Gölü'nün tabanı, su derinliği çok fazla olmasa da (yaklaşık 376 metre) Asya'da Baykal Gölü ve Hazar Denizi'nden sonra dünyada en derindeki 3. göl tabanıdır ve göl seviyesi deniz seviyesinden 422 metre aşağıdadır. Bu büyük tuzlu göl, karşılıklı uzak noktalarından 80 km/18 km genişliktedir. Aslında göl, eski Lisan Denizi’nin bir parçasıdır.

Lut Gölü, dünyanın en tuzlu göllerinden birisidir. Bu yüzden hiçbir canlı yaşayamaz. Gölden çıkarılan belli başlı mineraller, klorin, bromin, sodyum, sülfat, potasyum, kalsiyum ve mağnezyumdur. Lut Gölünün batı kıyılarında 1930’dan beri potasyum ve bromin elde edilmekte; kuzey bölümünde ise, günlük hayatta kullanılan tuz çıkarılmaktadır.

Lut Gölü, tarihte ismi en çok geçen göllerdendir. Her millet ona değişik bir isim vermiştir. Bunlardan en yaygın olanı “Ölü Deniz” ismidir.

İlgili konuları ara

Yanıtlar