Magma

Magma, herhangi bir köken bölgedeki kayaçların basınç düşmesi, sıcaklık yükselmesi, H2O ilavesi gibi etkenler altında bir kısmının ergimesi sonucu oluşan silikat hamuru durumundaki eriyiklerdir.
Magma, içeriğindeki SiO2 oranına göre 4 gruba ayrılabilir.

Magma



Lavlar
Lavlar
Herhangi bir köken bölgedeki kayaçların basınç düşmesi, sıcaklık yükselmesi, H2O ilavesi gibi etkenler altında bir kısmının ergimesi sonucu oluşan durumundaki eriyiklerdir.

Magma, içeriğindeki SiO2 oranına göre 4 gruba ayrılabilir.

SiO(silisyumdioksit)2 oranı

  • > %63 ise Asidik Magma
  • %63-%52 ise Ortaç Magma
  • %52-%45 ise Bazik Magma
  • < %45 ise Ultrabazik Magma olarak adlandırılır.


Magmanın katılaşmasıyla magmatik kayaçlar oluşur. Üç tür magmatik kayaç vardır. Bunlar derinlik, yarı derinlik ve yüzey kayaçlarıdır.

Eğer magma derinlerde soğursa iri kristaller oluşur. Derinlerde magma ile ortam arasındaki ısı farkı azdır. Çünkü derinlere inildikçe yerin ısısı artar. (jeotermal gradyan -1km`de 33 °C) Magma ile ortam arasında ısı farkı az olduğu için iri kristaller oluşur. Derinlik kayaçları tamamen iri kristallerden oluşur. Ve kristaller yaklaşık eş boyutludur.

Magma yarı derinlikte soğursa hem iri hemde küçük kristaller oluşur. Yarı derinlik kayaçları,başka bir deyişle damar kayaçları tamamen kristalli ve kristaller iki farklı tane boyutundadır.

Magma yüzeyde soğursa tamamen kristalli bir kayaç oluşmaz. Bunun nedeni yüzeyde magma ile ortam arasındaki ısı farkı fazla olması ve buna bağlı olarak magmanın hızlı soğumasıdır.

Magmanın katılaşması

İlk kristalleşen mineraller yüksek sıcaklıkta ve uçucu bileşen bakımından fakir bir magmadan itibaren oluşurlar. Bu minerallere pirojenetik mineraller denir. Pirojenetik minerallerin kristalleşip ayrılmasıyla magma uçucu bileşenler bakımından oldukça zenginleşir ve böylece bünyesinde hidroksil bulunan hidrojenetik mineraller ayrılır. Magmanın katılaşması sıcaklık ve uçucu bileşen miktarına bağlı olarak 4 evreye ayrılır.

Ortomagmatik Evre

Bu evrede ilk kristalleşmelerle pirojenetik mineraller ayrılır. (1200 - 900 °C) Daha sonra hidrojenetik mineraller ayrılır. (900 - 700 °C)

Pegmatitik Evre

Ortomagmatik evreden arta kalan magma uçucu bileşen bakımından oldukça zenginleşmiştir. Sıcaklık ise hala yüksektir. Gaz basıncının giderek arttığı, sıcaklığın 700 - 500 °C arasında olduğu bu evreye pegmatitik evre denir.

Pnömatolitik Evre

Magmanın katılaşması süreçlerinde gaz basıncının en yüksek olduğu ve sıcaklığın 500 - 400 °C arasında olduğu evredir.

Hidrotermal Evre

Magmanın katılaşmasında son evredir. Sıcaklık 400°C den düşüktür. Gaz basıncı ise oldukça azalır. Bu evrede çözeltiler çevre kayaçlardaki çatlak ve boşluklara girer, buralarda yeni mineraller oluşturur veya kayaçtaki bazı minerallerin mineralojik bileşimlerini değiştirir. Altın, Gümüş, Bakır gibi ekonomik değere sahip maden yatakları bu evrede oluşur. Hidrotermal evreden sonra sadece sadece su kalır. Magmanın .

Magmatik farklılaşma



Magma oluştuğu andan itibaren tamamen katılaşana kadar birtakım aşamalardan geçer. Her aşamada ilk oluştuğu durumdan farklılaşır. Buna magmatik farklılaşma denir. Magmatik farklılaşma dört alt süreci kapsar.

Likuasyon

Magmanın farklı özellik gösteren kısmi sıvılara ayrılma sürecidir. (Sıvı halde karışmazlık)

Fraksiyonel Kristalleşme

Kristalleşen minerallerin eriyiği terk etmesi. Bu nedenle eriyiğin kimyasal bileşimi devamlı olarak değişir. Magmatik farklılaşma süreçleri içersinde en önemlisidir.

Kristalleşen minerallerin eriyik ile temasının kesilmesi halinde fraksiyonel kristalleşmeden söz edilebilir. Minerallerin magma ile temasının kesilmemesi halinde minerallerin bileşimi eriyik ile reaksiyona girmeleri halinde devamlı olarak değişecektir.

Mineral ile eriyik arasında iki reaksiyon şekli gelişir. Bunlar kesikli ve kesiksiz reaksiyon serileridir.

İlk kristalleşen mineral olivin olacaktır. Ve belli bir sıcaklık derecesine kadar oluşmaya devam edecektir. Ve eriyik SiO2 bakımından oldukça zenginleşecektir. Daha sonra olivin eriyik ile reaksiyona girerek piroksen mineraline dönüşecektir.

Mg2SiO4 + SiO2 → 2MgSiO3

Bir mineralin eriyik ile reaksiyona girerek başka bir minerale dönüştüğü bu reaksiyon serisine kesikli reaksiyon serisi adı verilir.

Kesiksiz reaksiyon serisinde ise katı çözelti serisi teşkil eden bir mineralin kimyasal bileşimi devamlı olarak değişir.

Burada ortoklaz, biyotit ile plajiyoklas`ın reaksiyonu sonucu oluşmamaktadır.

Gazlarla Taşınma

Uçucu bileşenlerin magma odasının bir kısmından kaçarak başka bir kısmında birikmesi, bu esnada bazı elementleri beraberinde taşıması ve böylece magma odasında farklı bileşime sahip kısımların ortaya çıkmasıdır.

Termogravitasyonel Difüzyon

Magma odasındaki magma uzun süre beklerse ve katılaşmazsa eriyiğin her tarafında bileşim aynı olmaz. Ağır olan elementler aşağı çöker, hafif olanlar ise yukarı çıkar. Ve böylece magma odasında farklı bileşime sahip kısımlar ortaya çıkar.

Yararlanılan Kaynaklar

  • Prof.Dr. Yavuz Erkan, ``Magmatik Petrografi``, sf. 17-23 (1997)

Magma

1. anlamı Yerin içinde, sıvı veya hamur kıvamında uçucu gazlarla doymuş olarak bulunan eriyik.
2. anlamı i. (çoğ. -mata) yumuşak macun halinde madensel veya bitkisel bir bileşim; jeol. mağma ,magma.
3. anlamı magma.

Magma

i. mağma, macunsu bileşim

Magma

Magma İngilizce anlamı ve tanımı

Magma anlamları

  1. (noun) A thick residuum obtained from certain substances after the fluid parts are expressed from them; the grounds which remain after treating a substance with any menstruum, as water or alcohol.
  2. (noun) The glassy base of an eruptive rock.
  3. (noun) Any crude mixture of mineral or organic matters in the state of a thin paste.
  4. (noun) A salve or confection of thick consistency.
  5. (noun) The molten matter within the earth, the source of the material of lava flows, dikes of eruptive rocks, etc.
  6. (noun) The amorphous or homogenous matrix or ground mass, as distinguished from well-defined crystals; as, the magma of porphyry.

Magma tanım:

Kelime: mag·ma
Söyleniş: 'mag-m&
İşlev: noun
Kökeni: Middle English, from Latin magmat-, magma, from Greek, thick unguent, from massein to knead -- more at MINGLE
1 archaic : DREGS, SEDIMENT
2 : a thin pasty suspension (as of a precipitate in water)
3 : molten rock material within the earth from which igneous rock results by cooling
- mag·mat·ic /mag-'ma-tik/ adjective

Magma

Fransızca Magma kelimesinin İngilizce karşılığı.
(m) n. magma (Geology); jumble (Figurative)

Magma

Almanca Magma kelimesinin İngilizce karşılığı.
n. molten rock beneath the earth's crust from which igneous rocks are formed (Geology)

Magma

İngilizce Magma kelimesinin İspanyolca karşılığı.
s. magma, masa de materias en fusión que al solidificarse forma una roca (en geología); masa pastosa y pegajosa

Magma

İngilizce Magma kelimesinin Fransızca karşılığı.
n. magma, matière rocheuse en fusion sous la croûte terrestre (géologie)

Magma

İngilizce Magma kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Magma (in der Geologie- Gesteinsart unter der Erdoberfläche)

Magma

İngilizce Magma kelimesinin İtalyanca karşılığı.
s. (Geol, Chim) magma

Magma

İngilizce Magma kelimesinin Portekizce karşılığı.
s. magma (na geologia- um produto rochoso fundido debaixo da crosta terrestre)

İlgili konuları ara

Yanıtlar