Magna Carta

Kısaca: 1215’te Kral John tarafından imzâlanan, İngiliz halkıyla kral arasındaki hak ve hukuku bir anlaşma ile ayıran ilk siyâsî belge. Büyük ferman adlarıyla da anılan Great Charter, yâni Magna Charta, altmış üç maddeden meydana gelir. ...devamı ☟

Magna Carta
Magna Carta

Magna Charta, Latince iki kelimedir. Büyük sözleşme anlamına gelir. 1215 yılında imzalanmış bir İngiliz belgesidir ve Magna Carta Libertatum (Büyük Özgürlükler Sözleşmesi) olarak da bilinir. Günümüzdeki anayasal düzene ulaşana kadar yaşanılan tarihi sürecin en önemli basamaklarından birisi olarak kabul edilir. Aslen, Papa III. Innocent, Kral John ve baronları arasında, kralın yetkileri hususunu karara bağlamak amacıyla imzalanmıştır. Bu belge, Kralın bazı yetkilerinden feragat etmesini, kanunlara uygun davranmasını ve hukukun kralın arzu ve isteklerinden daha üstün olduğunu kabul etmesini zorunlu kılıyordu.

Kralın idaresini bazı kanunlar ve şartlarla sınırlandıran Magna Charta, bu özelliğiyle İngiltere’ye demokrasinin yerleşmesinde önemli bir rol oynamış, ayrıca kralın hükümranlığını bazı şartlarla sınırlandıran bir anlaşma olması bakımından da dünya tarihinde önemli bir yer tutmuştur.

İngiltere’nin Normanlar tarafından işgal edilmesinden sonra krallar, derebeylerinin (baronlar, vasallar) haklarını kısıtlamaya başladılar. Baronlar bu duruma sık sık itiraz edip ayaklanıyorlardı. Nihayet İngiltere Kralı John’un, Fransa Kralı Philip Augustus’a 1214’te yenilmesi, baronlara cesaret verdi ve kralla pazarlığa giriştiler. Baronlar pazarlığın şehirde olmasını, kral da açık arazide yapılmasını istiyordu. Böylece kral, baronları askerleri ile ezip dağıtacaktı. Fakat pazarlık baronların istediği gibi olunca, Londra şehri bir anda serseri sürüsü ile doldu. Kral bu vaziyette hiçbir direniş göstermeden baronların isteklerini kabul ederek, bunları bir ferman halinde yazdırdı. Magna Charta (Büyük ferman) olarak ülkeye dağıtılan bu metinde en ilgi çeken madde, hiçbir hür insanın yürürlükteki kanunlara başvurmaksızın tutuklanamayacağı, mülkünün elinden alınamayacağı, öldürülemeyeceği idi.

1700 senelerinde Magna Charta, demokratik düşünceler halinde birçok millet tarafından benimsenmişti. ABD Başkanı Thomas Jefferson, 1776 senesinde bu düşüncelerle ABD İstiklal Beyannamesi’ni hazırlamış ve böylece ABD’nin politik yapısı meydana çıkmıştır.

İlk anayasal belge

Kral "Yurtsuz" John ile baronlar arasında Runnymede çayırında imzalanmış olan belge. Kıran kırana bir savaşın sonucunda, kralın baronlara yenilmesiyle kabul edilmiş olan bu "Büyük Özgürlük Fermanı"nın olağanüstü önemli, çağcıl demokrasi tarihinde kralın yetkilerini sınırlayan ilk temel belge olmasıdır.

Magna Carta'yı oluşturan 63 madde İngiliz feodal toplumunun çeşitli sınıf, katman ve kurumlarının geleneksel olarak sahip oldukları hak ve özgürlükleri güvenceye bağlamaktadır. Bu sınıflar içinde en önemlisi baronlardır. Bunun yanısıra özgür köylüler var. Ayrıca fermanda, geleneksel uyruk hakları de resmen anımsatılıp açıkça tanınmaktadır. Kilise'nin tam özerk olmasını sağlayan temel ayrıcalıklar burada yinelenmiştir.

Magna Carta anımsattığı bu temel hak ve özgürlükleri güvenceye de bağlamıştır. Bu haklar, 1)Adalet satılmaz, reddedilemez, geciktirilemez, 2)Suçsuza ceza verilemez, 3)Ceza suçla orantılı olmalı, 4)Zoralım yasak, 5)Kendilerinin izni olmadan uyrukların araçları kullanılamaz, 6)Ülkeye giriş ve çıkış serbesttir, 7)Tam bir ticaret serbestisi vardır.

Bu belge, 1215’te İngiltere’de Kral John’un bazı baron ve piskoposların baskısıyla onayladığı ve uyruklarına tanıdığı haklara ilişkin yazılı belgedir.

Kral John Fransa’nın İngiliz egemenliğinde bulunan Normandiya topraklarını elinde tutabilmek için savaşa girmek zorunda kaldı. Fakat bütün saltanat dönemi boyunca yitirdiklerini geri almaya çalıştıysa da başarılı olamadı. Bu savaşlar için halktan ve soylulardan vergi topladı. Ayrıca kiliseyi ağır biçimde vergilendirmesi de din adamlarını kızdırdı. O dönemde İngiltere de bütün topraklar kralın malı sayılır, kral baronlara toprakların kullanma hakkını belirli ödemeler ve hizmetler karşılığında verirdi.

Bu ödemeler ve hizmetler John’dan önce de bazı krallar krallık beratları gibi yazılı belgeler yayımlamışlardı, ama bu haklar çoğunlukla yazıya dökülmez, kuşaktan kuşağa aktarılırdı. Feodal yasalara göre kral, yetişkin mirasçısı olmayan baronların topraklarının vasisi sayılırdı.

Bu uygulamaların yarattığı hoşnutsuzluk baronların başkaldırmasına neden oldu ve John’a “alışık oldukları eski özgürlüklerini” geri vermesi için baskı yapmaya karar verdiler. Canterbury piskoposu önderliğinde baronlar kendi sorunlarının yanısıra kilisenin, daha küçük feodal beylerin, kent halkının ve hatta köylülerin sorunlarını da içeren istekleri bir belge biçiminde düzenlediler. Bu belge John’a sunuldu. Bir iç savaş çıkmasından korkan kral, istekleri kabul etti ve anlaştıklarını göstermek için mührüyle damgaladı. Daha sonra bu belge, kral tarafından Magna Carta denen Krallık beratı olarak yazdırıldı. Berat, kopyalandı ve kontluklara dağıtıldı. Bu kopyaların dördü günümüze kadar ulaşmıştır. Bunların ikisi British Museum’da öbür ikisi ise Lincoln ve Salisbury katedrallerinde bulunmaktadır. 63 maddeden oluşan Magna Carta’nın içeriği kralın, kilise ve uyrukları karşısındaki hak ve yetkilerinin sınırını belirler. Bu belgeyle, feodal beylere tanınan hakların yanında, kentlerde özellikle Londra’da yaşayan halka ve tüccarlara da bazı haklar verilmiştir. Ayrıca, hukuk ve yargı alanında düzenlemeler ile krallık ormanlarına ilişkin yasaların yumuşatılması konusunda hükümler de yer alır. Magna Carta’nın sonunda, bu beratı uygulamayan krala karşı çıkma ve onu zorlama hakkı tanınır.

John verdiği sözleri tutmadı ve Magna Carta amacına ulaşamadı. Ama, bir karalın ülkeyi istediği gibi yönetemeyeceği açıkça belirten bu beratın İngiliz tarihinde çok büyük etkisi oldu. Kral, ülkeyi yasalara uygun olarak yönetmek zorundaydı. Eğer yasalara uymazsa halkın krala karşı zor kullanma hakkı vardı.

Kral John’un ölümünden sonra, oğlun üçüncü Henry tarafından da onaylanan Magna Carta, daha sonra anayasal bir yönetim için mücadele eden İngilizler’e ışık tutmuştur. Bu belge İngiliz tarihi boyunca krallar, yasalara uymadıkları zaman tekrar tekrar gündeme getirilmiş ve birçok krala onaylatılmıştır.

Magma Carta, çağının çok ilerisinde bir belgedir. Özellikle insan haklarına, Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi ile Fransız Devrimi’nin İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi’ne öncülük ettiğine inanılmaktadır.

Magna Carta

İngilizce Magna Carta kelimelerinin İspanyolca karşılığı.
Carta Magna

Magna Carta

İngilizce Magna Carta kelimelerinin Fransızca karşılığı.
la Grande Charte, charte constitutionnelle britannique qui limitait le pouvoir royal et qui fut signée par le Roi John I en 1912; constitution écrite pour préserver les droits et les libertés des citoyens

Magna Carta

İngilizce Magna Carta kelimelerinin Almanca karşılığı.
Magna Carta

Magna Carta

İngilizce Magna Carta kelimelerinin İtalyanca karşılığı.
Magna Carta

Magna Carta

İngilizce Magna Carta kelimelerinin Portekizce karşılığı.
Magna Carta

Magna Carta

kişisel özgürlük yasası, magna karta

Magna Carta

Almanca Magna Carta kelimelerinin İngilizce karşılığı.
British constitutional charter which limited the power of kings and was signed by King John I in 1215; constitution ensuring rights and liberties

Magna Carta

İngilizce Magna Carta kelimelerinin Flemenkçe karşılığı.
Magna Carta

Magna Carta

British constitutional charter which limited the power of kings and was signed by King John I in 1215; constitution ensuring rights and liberties

DARK HACKER - 3 yıl önce

Bilgi için çok teşekkürler.
EN GÜZEL KISA BİLGİLER BU SİTEDE :)


Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

I. Baronlar Savaşı
3 ay önce

başkaldırırlar. Savaşın sonunda kral 15 Haziran 1215 tarihinde imzalanan Magna Carta ile belirlenen koşullara uymayı reddeder. İngiltere topraklarında bulunan...

Avalon Projesi
3 yıl önce

dayanan belgelerin elektronik kopyaları yer almaktadır. Böylelikle, Magna Carta Libertatum gibi çok bilinenlerin yanında, çok az bilinen fakat önemli...

1215
3 ay önce

Haziran - Magna Carta bildirgesi İngiltere'de kabul edildi. 23 Eylül - Kubilay Han, Moğol İmparatorluğunun kağanı, aynı zamanda Çin'deki Yuan Hanedanlığı'nın...

1215, 12. yüzyıl, 1210, 1211, 1212, 1213, 1214, 1216, 1217, 1218, 1219
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
4 ay önce

olmuştur. Eleanor Roosevelt bu bildiriyi "Bütün insanlık için bir "Magna Carta (Magna Karta)" olarak tanımlamıştır. Bildirinin imzalandığı 10 Aralık, Dünya...

Meşrutiyet
3 ay önce

ikilemindeki Roma, İtalyan şehirleri gibi) İngiltere'de 1215 yılında Magna Carta ile kurulan siyasi düzen tarihteki ilk meşruti monarşi rejimi olarak...

Birinci Meşrutiyet, İkinci Meşrutiyet, Osmanlı'da ıslahat hareketleri, 1908 Devrimi, Padişah, Sultan İkinci Abdülhamit, 1923, 1 Kasım, 23 Nisan, 24 Temmuz, 29 Ekim, Abdülaziz
Kral John (oyun)
3 ay önce

bildirmek amaçlı bu oyununda Magna Cartadan hiçbir bahis bulunmaz. Buna baş neden Shakespeare'in zamanında Magna Cartayı şahsi hürriyetlerin bir ifadesi...

1216
3 yıl önce

16 Temmuz - III. İnnocentius, papa (d. 1161) 19 Ekim - Yurtsuz John, Magna Carta'yı imzalayan İngiltere kralı (d. 1166) tarihi bilinmeyen Henri, Latin İmparatorluğu'nun...

1216, 12. yüzyıl, 1211, 1212, 1213, 1214, 1215, 1217, 1218, 1219, 1220
1166
3 yıl önce

Nemanjić Hanedanı kuruldu (yıkılışı 1371). 24 Aralık - Yurtsuz John, Magna Carta'yı imzalayan İngiltere kralı (ö. 1216) II. Hasan, Elemûtlar-Nizârî Devleti...

1166, 11. yüzyıl, 1161, 1162, 1163, 1164, 1165, 1167, 1168, 1169, 1170