Mir'atü'l-Memalik,(Memleketlerin Aynası) Kaptan-ı derya Seydi Ali Reis'in Çağatayca mensur ve manzum şekilde yazdığı eseridir. İlk seyahatname olma niteliği taşıyan Mir’atü'l-Memalik, 1554 civarında yazmıştır.

Mir'at-ül Memalik

thumb|250px|right|Türk Edebiyatının ilk [1]] Mir`at-ül Memalik, Kaptan-ı Derya Seydi Ali Reis`in Çağatayca mensur ve manzum şekilde yazdığı eseridir.

Yaygın olarak seyahatname diye bilinen Evliya Çelebi Seyahatnamesi 1635`de kaleme alınırken, ilk seyahatname olan Mir`at-ül Memalik 1554`lü yıllarda yazmıştır.

Fransızcası

Prof. Dr. Jean-Louis Bacque Grammond Mir`at-ül Memalik`in Fransızca çevirisini yayınlamış ve çok beğendiğini söylemiştir.
“Özbek dili ve edebiyatı” konulu bir radyo programına katılan Grammond`a Mir`at-ül Memalik`i ve yazarı Seydi Ali Reis sorulduğunda. “Kitabı çok beğendiğini, Fransızca çevirisini yaptığını ve Seydi Ali Reis rastladığı padişaha göre Çağatayca*, Farsça** veya başka dillerde şiirler yazıyordu. Bu kitabın konularına paralel bir kitaptan bahsedebiliriz, bu da Grek edebiyatından Anabasis***.” demiştir.


Hammer Almancaya Çevirmiştir



16. yüzyılın denizcilerinden Seydi Ali Reis`in yazdığı Atlas`ı(Muhit) pek değerlidir. Piri Reis`ten sonra Süveyş Kaptanı olan Galatalı Seydi Ali Reis (öl.970/1562) Umman ve Hint denizlerindeki seferleri sonucunda baş tarafı kozmografya (Astronomi) ve bunun temellerinden, diğer kısımları da Kızıldeniz, Aden ve Basra Körfezleri ile Umman denizinin durumlarından bahseden bir eser (Mir`at-ül Memalik) yazmıştır. Bu eser Hammer tarafından Almanca`ya çevrilmiştir.

Seydi Ali Reis`in kitapları



Mirat`ı Kainat

Güneşin hareketinden, yıldızların uzaklığından; kıblenin ve öğle vaktinin tayininden, nehirlerin genişliğinin tespitinden ve rub`u meceyyibden bahseden bir eserdir.

Hulaset`el-Hay`a

Halep`te bulunurken hey`et ve matematik dersleri alan Seydi Ali Reis, Ali Kuşçu`nun Fethiye isimli eserini çevirmiş ancak bununla yetinmeyerek Mahmud b. Omar al Çağmini`den ve Kadızade-i Rumi Musa Paşa`nın eserlerinden de faydalanarak çevirisine birçok ilaveler yapmıştır.

Kitab al-Muhit fi İlm`al-Eflak va`l Abhur

Seydi Ali Reis kısaca Muhit adı ile tanınmış olan meşhur eserini 1554`te Haydarabad`da bulunurken kaleme almıştır. Geçirdiği tecrübelerden sonra kaptanlara ve gemicilere kılavuz olmadan Hint denizlerinde kolaylıkla dolaşım imkanını verecek bir kitap hazırlamak isteyen Seydi Ali Reis bu eserinde; yer tayini, zaman hesabı, takvimler, pusula taksimatı, denizcilikte önemli bazı yıldızlar ve yıldız grupları; meşhur limanlar, Hindistan`ın rüzgar- altı ve rüzgar-üstü sahilleri ile Hint denizindeki adalar, rüzgarlar, tayfunlar, sefer yolları hakkında önemli bilgi içermekte; kitabın dördüncü bölümünde Yeni Dünya (Amerika) ya ait bir bölüm de bulunmaktadır. Katip Çelebi, Cihannüma` sında Seylan, Cava, Sumatra ve diğer adalar hakkında verdiği bilgiyi aynen Muhit` ten nakletmiştir.

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara

Yanıtlar