Peçevî İbrahim Paşa Osmanlı tarihçisi ve devlet adamı. Güney Macaristan’da Mohaç ile Zigetvar arasındaki Peç kasabasında 1574 yılında doğdu. Babası, Bosna’da Alaybeyoğulları diye tanınan bir âileye mensup olan Câfer Beydir. Annesi ise Sokullu âilesindendir.

Peçevi İbrahim Paşa

Peçevi İbrahim Paşa Osmanlı tarihçisi ve devlet adamı. Güney Macaristan’da Mohaç ile Zigetvar arasındaki Peç kasabasında 1574 yılında doğdu. Babası, Bosna’da Alaybeyoğulları diye tanınan bir aileye mensup olan Cafer Beydir. Annesi ise Sokullu ailesindendir.

Peçevi İbrahim, ilk tahsiline babasının sancakbeyi bulunduğu Peç’te başladı. On dört yaşında babası ölünce, Budin Beylerbeyi olan Gazi Ferhad Paşanın yanına giderek orada tahsiline devam etti. Bilahare Bosna’ya gelerek öğrenimini tamamladı.

Aile geleneklerine uygun olarak, serhad boyunda vazife aldı. Anadolu Beylerbeyi Lala Mehmed Paşa, 1593 yılındaki Osmanlı-Avusturya Seferi sebebiyle oraya gelince, emrine girdi. Lala Mehmed Paşanın katıldığı bütün askeri hareketlerde bulundu ve on beş sene yanında kaldı. 1593-1606 yılları arasında devam eden Nemçe Seferindeki olayları bizzat gördüğü gibi, siyasi müzakerelerde de yazılı tercüman veya delege olarak bulundu. Estergon Kalesi ele geçirildiğinde, fetih müjdesini sultana götürünce huzura kabul edildi ve Padişah Birinci Ahmed Han (1603-1617) tarafından hil’at giydirildi.

Sadrazam Lala Mehmed Paşa, İstanbul’a dönünce onunla beraber geldi. Sadrazamın 1606’da ölümünden sonra yeni sadrazam Derviş Paşa tarafından İnebahtı, Eğriboz, Karlı ili sancaklarının tahriri ve yoklamasıyla vazifelendirildi. Kuyucu Murad Paşa zamanında, başka vazife verildiyse de kabul etmeyerek memleketi Peç’e döndü. Bir müddet burada kaldıktan sonra, 1618’de Diyarbekir defterdarlığına tayin edildi. Tokat, Tuna ve Anadolu defterdarlıklarında bulunduktan sonra Kırka Sancakbeyi olarak memleketine döndü. Buradan bazı defterdarlık vazifelerine tayininden sonra 1641’de resmi vazifelerden tamamen ayrıldı.

Peç’te ve Budin’de sakin bir hayat yaşayarak, ölümüne kadar, meşhur iki ciltlik Peçevi Tarihi’ni yazmakla vaktini geçirdi. Macar dilini çok iyi bilmesi, yabancı tarih kitaplarını da tetkik etmesine yardımcı oldu.

Peçevi İbrahim’in ölüm tarihi, kesin belli değildir. 1649 veya 1651 olarak tahmin edilmektedir. Kabri memleketindedir.

Peçevi İbrahim Efendi, meşhur tarih kitabını yazmaya 1640 tarihinde başladı. Macaristan’ın Osmanlı yönetimindeki tarihini ve bunların geçirdiği değişiklikleri anlatan eserini, Budin Beylerbeyi Kara Musa Paşaya sundu. Onun tavsiyesiyle barış zamanındaki olayları da içine alacak şekilde, eserini yeni baştan yazarak genişletti. Kanuni Sultan Süleyman Hanın 1520’de, tahta geçişinden 1648’e kadar geçen olayları anlattığı eserine, daha sonraki senelerde Tameşvar Defterdarı Belgradlı Mustafa ibni Ahmed Efendi, 1635-1648 yılları, Mehmed Paşa 1640-1648 yılları için zeyl (ek) yazdılar. 1520-1648 yılları arasındaki Osmanlı tarihini en iyi anlatan kaynak olan bu eser, yazılı kaynaklardan başka, yazarın kendi müşahedelerini ve hatıralarını da içine toplamıştır. Eser, Tarih-i Peçevi adıyla 1864-1866 yıllarında bastırıldı.

İlgili başlıklar

  • Türk Devlet ve Siyaset Adamları
  • Sadrazamlar
  • Müslüman Türk devletleri
  • Yanıtlar