Felsefede Faydacılık ya da Pragmatizm hem iyinin teorisi hem de doğrunun teorisidir. İyinin teorisi olarak faydacılık refahcıdır (welfarist). İyi en fazla faydayı sağlayandır ve burada fayda zevk, tatmin veya bir nesnel değerler listesine göre tanımlanır. Bir doğru teorisi olarak ise faydacılık neticecidir (consequentialist). Doğru hareket en yüksek faydayı verendir.

Pragmatizm

Amerikan filozofları C.S.Pierce ve W. James tarafından geliştirilen ve her şeyden önce, başta entelektüel problemler olmak üzere, çeşitli problemleri çözmek için ortaya konan bir yöntemden; insan tarafından kazanılan çeşitli bilgi türlerine ilişkin bir teoriden ve nihayet, evrenle ilgili belli bir metafizik görüşten oluşan öğreti.

Düşüncelerin, politikaların ve önerilerin değerlerinin yararlılıkları, işlerlikleri ve uygulanabilirlikleri ile belirlenmesi ilkesine dayanan görüş.20. yüzyılın ilk çeyreğinde özellikle ABD’de etkili olmuştur. Eylemin öğretiden, deneyimin sabit ilkelerden önce geldiğini, düşüncelerin anlamlarının sonuçlarından, doğruluklarının da doğrulanabilirliklerinden elde edildiğini savunur.

Pragmatistlere göre bir düşünce, yaşamımız için elverişli olduğu sürece “doğrudur”.İyidir yerine doğrudur diyebiliriz; çünkü bu iki kavram birbirinin aynıdır. Doğru sözcüğü inanç alanında iyi olduğunu ispat eden her şeyin adıdır. Doğru olan, belirli sebepler ölçüsünde aynı zaman da iyidir. “Bizim için neye inanmak doğru olurdu?” desek bu söz şu anlama gelir: Neye inanmak zorundayız? Bu sorunun karşılığı şudur: İnanılması bizim için daha iyi olan şeye inanmak zorundayız. Şu halde, bizim için daha iyi olan ile bizim için daha doğru olan arasında hiçbir başkalık yoktur.Pragmatizm doğruyla iyiyi birleştirmektedir. Yani Erdem yaşayışımız için elverişli olduğu sürece, pratik fayda sağladığı hallerde doğrudur. Her şey pratik fayda ölçüsüne vurulmalıdır. Her şey pratik faydaya göre değerlendirilmelidir.

Onlara göre doğru düşünce pratikte doğrulanabilen düşüncedir. Bir düşüncenin gerçeği, ona yapışık hareketsiz bir özellik değildir. Gerçek düşüncenin başına gelen bir şeydir. Bir düşünce kafamızda dururken doğru olamaz. Ancak doğru hale gelebilir, olaylar yüzünden doğrulaşır. Onun gerçekliği geçer hale girmesiyle olur. Benim için bir şeyin herhangi bir zaman için faydası olabilir, ama başka bir zaman o şey faydama değildir.

Pragmatistler dünyanın nesnel gerçekliğine gözlerini kapamışlardır. Gerçek, kendi yararımıza belirlenmekle özneldir.

Genel Doğu felsefesi · Batı felsefesi  |  Felsefe tarihi: Antik · Orta Çağ · Aydınlanma ·Rönesans felsefesi ·17. yüzyıl felsefesi ·18. yüzyıl felsefesi  · 19. yüzyıl felsefesi ·20. yüzyıl felsefesi

Listeler Filozoflar  · Felsefi akımlar · Felsefi kavramlar · Felsefe okulları · Yayınlar

Dallar Estetik · Etik · Epistemoloji · Mantık · Metafizik · Felsefe tarihi · Eğitim felsefesi · Coğrafya felsefesi · Tarih felsefesi · Felsefi antropoloji · Dil felsefesi · Hukuk felsefesi · Matematik felsefesi · Zihin felsefesi · Meta-Felsefe · Fizik felsefesi · Siyaset felsefesi · Din felsefesi · Bilim felsefesi · Postmodern felsefe · Teknoloji felsefesi  · Savaş felsefesi ·Tarih felsefesi

Ekoller Analitik felsefe · Kıta felsefesi ·Batı felsefesi · Eleştirel teori · Yapısöküm · Determinizm · Diyalektik Materyalizm · Deneycilik ·Rasyonalizm  · Varoluşçuluk · Hegelcilik · Hermeneutik · Hümanizm · İdealizm · Mantıksal pozitivizm · Materyalizm · Yeniplatonculuk · Nihilizm · Fenomenoloji · Platonizm · Pozitivizm · Postmodernizm · Postyapısalcı felsefe · Pragmatizm · Görecelik · Skolastisizm · Septisizm · Stoisizm · Yapısalcılık ·Feminist eleştiri

pragmatizm

pragmacılık.

pragmatizm

Bu söz, "uygulayıcılık, faydacılık" anlamlarına gelmektedir. Bu kavram için dilimizde zaten faydacılık, yararcılık gibi karşılıklar bulunmaktadır. Aynı sözden türeyen pragmatik için de faydacı, yararcı karşılıkları uygun olacaktır.

pragmatizm

Türkçe pragmatizm kelimesinin İngilizce karşılığı.
n. pragmatism

pragmatizm

Türkçe pragmatizm kelimesinin Fransızca karşılığı.
pragmatisme [le]
Düşüncelerin,politikaların ve önerilerin değerlerinin yararlılıkları,işlerlikleri ve uygulanabilirlikleri ile belirlenmesi ilkesine dayanan görüştür. Önemli temsilcileri başta Charles Sander Peirce olmak üzere William James,John Dewey ve Richard Rorty'dir.Pragmatistlere göre bir düşünce,yaşamımız için elverişli olduğu sürece ''doğru''dur.Örneğin;bir insan ormanda kayboldu diyelim.Ormanda kaybolan insan,oradan çıkabilmek için derin ve yoğun bir biçimde düşünmeye başlar.Güneşin durumu,ürüdüğü istikamet,arazi hakkında sahip olduğu bilgiler onu ormandan çıkış yolunu bulmak üzere bir kuram geliştirmeye veya bir teklifte bulunmaya iter.İşte eğer bu kuram o insanın ormandan kurtuluşunu sağlarsa,yani iş görürse doğrudur.Eğer sözü edilen problemi çözmede işe yaramazsa yanlıştır,çünkü başarısızdır.O halde doğru,son çözümde yine pratikte işe yarayan,başarılı olandır.

İlgili konuları ara

Yanıtlar