Ren geyiği

Ren geyiği (Rangifer tarandus), geyikgiller (Cervidae) familyasından arktik ve subarktik bölgelerinde yaşayan bir geyik türüdür.

Ren geyiği

Taksonomi <!------- AD/BİLİMSEL AD -------> | Ad = Ren geyiği | Bilimsel ad = Rangifer tarandus | İlgili takson = Tür | İlgili otorite = Linnaeus, 1758 <!---- IUCN KIRMIZI LİSTESİ ----> | Kırmızı Liste kategorisi = LC | Kırmızı Liste sürümü = 2.3 | Kırmızı Liste sayfası = 29742 <!----------- RESİM ------------> | Resim = Caribou.jpg | Ek resim = | Resim altı = <!--- BİLİMSEL SINIFLANDIRMA ---> | Üst alem = | Alem = Animalia | Şube = Chordata | Sınıf = Mammalia | Takım = Artiodactyla | Alt takım = Ruminantia | Familya = Cervidae | Alt familya = Capreolinae | Cins = Rangifer <!----------- EK/NOT -----------> | Ek başlık = Alt türler | Ek metin = Metne bakınız. | Not = <!------ DAĞILIM HARİTASI ------> | Harita resmi = | Harita altı =



Ren geyiği (``Rangifer tarandus``) geyikgiller (Cervidae) familyasından arktik ve subarktik bölgelerde yaşayan bir geyik türüdür.

Yaşam alanı

Ren geyiği dünyanın kuzey bölgelerinde birçok bölgede yayılmıştır: Norveç, İzlanda, İsveç`in kuzey bölgeleri, Finlandiya, Rusya`nın Avrupa kısmındaki kuzey bölgelerden Pasifik Okyanusu`na kadar olan bölümü, Alaska, Kanada ve Grönland. Ren geyiği doğal olarak 10. yüzyıldan beri soyu tükendiği İskoçya`ya 1952 yılında tekrar getirilmiştir.

Evcil ren geyiklerine daha çok kuzey İskandinavya ve Rusya`da rastlanır, doğada serbest olarak yaşayan ren geyikleri ise Kuzey Amerika, Grönland ve 18. yüzyılda insanlar tarafından getirildiği İzlanda`da rastlanır. Avrupa`da doğada serbest olarak yaşayan son ren geyiklerine Norveç`in güneyinde rastlanır. Doğal yaşam alanı yaklaşık olarak 62° enlemin içinde kalır.

Fiziksel özellikler

Dişi geyiğinin ağırlığı 60 ile 170 kg arasında değişir. Ren geyiğinin bazı alt türlerinde erkek dişiden çok az büyüktür, diğerlerinde ise 300 kg. ya kadar varabilir. Hem erkeğin hem de dişinin boynuzları bulunur. İskandinavya ren geyiklerinde yaşlı erkeklerde boynuzlar aralık ayında düşer. Genç erkeklerde ilkbahar başında, dişilerde ise yazın boynuzlar düşer. Boynuzlar genellikle aşağıda ve yukarıda olmak üzere iki ayrı grup halinde çatallaşır. Evcil ren geyikleri doğada serbest yaşayanlara nazaran daha kısa bacaklı ve ağırdır. Kuzey Amerika ren geyikleri saatte 80 km. hızla koşabilir ve yılda yaklaşık 5.000 km. yol alabilir.

Kışları genel olarak likenlerle özel olarak da ren geyiği yosunu adı verilen ``Cladonia rangiferina`` ile beslenir. Aynı zamanda söğüt, ve kayın yapraklarıyla birlikte sazlık ve otlarla da beslenir. Ayrıca kimi durumlarda yaban sıçanı<ref> Field & Stream - Dream Hunts: Caribou on the Move</ref>, alp alabalığı ve kuş yumurtaları<ref>Terrestrial Mammals of Nunavut, Ingrid Anand-Wheeler. ISBN 1-55325-035-4.</ref> ile beslendiğine dair bazı kanıtlar bulunmaktadır.

thumb|left|Ren geyiği boynuzları her yıl kadife adı verilen yumuşak bir deri katmanının altında büyür. Yukarıdaki ren geyiğinin boynuzlarından biri üzerindeki kadife tabakası kalkmak üzere.

Ren geyiklerinin burunlarının içinde bulunan özel kemikler yüzey alanını oldukça artırır. Nefes alınırken gelen soğuk hava ciğerlere girmeden önce hayvanın vücut sıcaklığı ile ısınır, nefes verilirken çıkan havadan da su yoğunlaşarak burunda kalır ve içeri giren havayı nemlendirmek için kullanılır, aynı zamanda büyük olasılıkla mukus tabakadan emilerek kana geçer.

Ren geyiklerinin toynakları mevsime uygu olacak şekilde değişir. Yazları, tundra yumuşak ve nemli iken toynakların altı süngerimsi bir yapı kazanarak fazladan bir çekiş gücü sağlar. Kışları ise toynakların altı büzülerek sıkşır ve toynakların sert olan kenarları buzu keserek hayvanın kaymasını engeller.

Ren geyiğinin iki katmanlı bir kürkü vardır. Altta yoğun, yüne benzer bir katman bulunur ve bunun üzerinde de daha uzun içi boş ve hava dolu kıllar vardır. Ren geyiği oldukça kolay ve hızlı yüzer. Göçeden sürüler geniş bir gölü ya da akarsuyu yüzerek geçmekten kaçınmaz.

Popülasyon

Doğada serbest yaşayan ren geyikleri doğdukları yer ile kışın yaşadıkları yer arasında büyük sürüler halinde göçeder. Geniş toynakları karda ve tundrada hareket etmelerine yardım eder, yüzerken de hayvanın ilerlemesine yardımcı olur. Alaska`da yaklaşık bir milyon ren geyiği yaşar, Kanada`nın kuzeyinde de benzer sayılarda ren geyiği bulunur.

Avrasya`da çoğunluğu evcil olmak üzere beş milyon kadar ren geyiği olduğu tahmin edilmektedir. Genetik olarak evcilleşmemiş olan ren geyikleri son olarak Norveç`in ortasında Rondane, Dovrefjell-Sunndalsfjella, Hardangervidda ve Setesdalsheiane dağlık bölgelerinde bulunur.

Erkek ren geyikleri genellikle gruptan ayrılır ve yalnız dolaşır. Geride kalan sürü çoğunlukla dişilerden oluşur ve anaerkil bir yapı görünür.

Hastalıklar ve tehditler

Ren geyiklerinin karşı kaldığı doğal tehditler içinde çığ ile birlikte kurt, ayı sansarı, vaşak ve ayı gibi avcı hayvanlar bulunur. Kaya kartalı altı aylığa kadar olan ren geyiği yavrularının ciğerlerini pençeleriyle delerek öldürür. Kuzgun ise ren geyiği yavrularının gözlerini yiyerek dolaylı yoldan öldürür.

Büvelek, sivrisinek, miyaz sineği, bağırsak solucanı ve tenya gibi asalaklar ile bruselloz, parmaklar arası nekrobasilloz, ve keratit (kornea yangısı) gibi hastalıklar ren geyiklerini etkiler.

Doğada serbest yaşayan ren geyikleri, özellikle mayıs sonunda olan yavrulama döneminde ve bunun iki ay öncesinde insanlar tarafından verilen rahatsızlıklardan çok etkilenir. Kanada`da özellikle aşırıya kaçan ağaç kesimi ren geyiklerini tehdit etmektedir. Hayatta kalmak için boreal ormanlara gereksinim duyan ren geyiği buraların yokedilmesi ya da çok az korunması nedeniyle soyunun tükenmesi tehdit altına girmektedir. Ağaçların kesilmesi ve açılan yollar diğer geyikleri de buraya çeker ve beraberinde avcıları, kurtları ve ayıları da bölgeye getirir.

Alt türler

  • Orman rengeyiği (``R. tarandus caribou``), bir zamanlar Alaska`dan Newfoundland`a kadar Kuzey Amerika taygasında ve New England ile Washington kadar da güneyde bulunan bu ren geyiği türü doğal yaşam alanının güney kısmının tamamında ortadan kaybolmuş ve bulunduğu yerlerde de tehdit altında bir tür olarak görülmektedir. Kanada`nın British Columbia eyaletindeki Cariboo ilinin adı bir zamanlar bu bölgede bulunan ren geyiğinin (Kuzey Amerika`da ren geyiğinin adı karibudur, ing : ``Caribou``) yaygın olması nedeniyle verilmiştir ancak son yüzyılda bu bölgede bir tek orman karibusu bile kalmamıştır. Alberta`da Karibu Dağları`nda koruma altında bir sürü bulunmaktadır.
  • Arktik rengeyiği (``R. tarandus eogroenlandicus``), 1900`lere kadar doğu Grönland`da bulunan ama artık soyu tükenmiş olan bir ren geyiği alt türüdür.
  • Fin orman ren geyiği (``R. tarandus fennicus``), doğada serbest halde yalnızca Kuzey Avrupa`da Finlandiya ve İskandinavya Yarımadası`nda iki bölgesinde bulunur: Fin/Rus Karelia, ve güney Finlandiya`nın ortasında küçük bir popülasyon vardır.
  • Grant ren geyiği (``R. tarandus granti``) Alaska`da ve Kanada`nın Yukon Kuzeybatı Toprakları`nda bulunur.
  • Grönland ren geyiği (``R. tarandus groenlandicus``), Kanada`nın Nunavut ve Kuzeybatı Toprakları`nda ve Grönland`ın batısında bulunur.
  • Peary ren geyiği (``R. tarandus pearyi``), Kanada`nın Nunavut bölgesinin kuzey adalarında ve Kuzeybatı Toprakları`nda bulunur.
  • Svalbard ren geyiği (``R. tarandus platyrhynchus``), Norveç`in Svalbard adalarında bulunur, en küçük ren geyiği alt türüdür.
  • Dağ ren geyiği (``R. tarandus tarandus``), Avrasya ve Kuzey Amerika`nın arktik tundralarında bulunur. <ref> Rangifer.net sitesinde ren geyiği alt türlerinin dağılım haritası bulunur.</ref>


Notlar

<div class="references-small"> <references/> </div>

Kaynakça

  • Kaynak wiki
|url=http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Reindeer&oldid=108073707 |tarih= 14 Şubat 2007 |dil= İngilizce |madde= Reindeer





memeli-taslak

Kaynaklar

Vikipedi

Ren geyiği

Geyikgillerden Kuzey Kutbu'na yakın soğuk bölgelerde koşum hayvanı olarak kullanılan ve etinden, sütünden, derisinden de yararlanılan evcil bir memeli türü (Flangifer tarandus).

Ren geyiği

Türkçe Ren geyiği kelimelerinin İngilizce karşılığı.
n. reindeer

Ren geyiği

Türkçe Ren geyiği kelimelerinin Almanca karşılığı.
n. Rentier
çok guzel

İlgili konuları ara

Yanıtlar