Søren Kierkegaard

Søren Kierkegaard (1813-1855): Kierkegaard’a göre felsefe aristoteles’ten bu yana hep özlerle, idealarla, her türden mantıksal kurgularla ilgilenmiştir. bu yüzden bireyin gerçek yaşamı gözden kaçmıştır.

Søren Kierkegaard (1813-1855): Kierkegaard’a göre felsefe Aristoteles’ten bu yana hep özlerle, idealarla, her türden mantıksal kurgularla ilgilenmiştir. bu yüzden bireyin gerçek yaşamı gözden kaçmıştır.

kierkegaard, ilk eleştirilerini bu tutuma ve bu tutumun büyük temsilcisi hegel’e karşı yapar; ona göre soyut düşüncelere dalmak ile ya da doğa bilimlerinde yapıldığı gibi ölçüp biçmekle bireyin varoluşu anlaşılamaz. varoluş, “somut, öznel ve uyanık insanın yaşamıdır.” varoluş terimini modern anlamda kullanan ilk filozoftur kierkegaard. varoluş derken ne anlıyor? ilkin soyut düşünmeye karşı somut düşünüşe yönelir o. soyut düşünme de varoluşla ilgili kaygılarıyla birlikte tek kişi unutulmuştur. ikinci olarak nesnel düşünceye karşı çıkar. nesnel düşünce de kişisel tutkunun, sevgi ve nefretin, ilginin kısaca her içten olan şeyin öldüğüne inanır. nesnel düşünme karşısına, öznel düşünmeyi koyar. öznel düşünen, kendi geçek varoluşunun iç yönünü ortaya koyarak felsefe yapar en çok karşı çıktığı filozofta yukarıda belirttiğimiz gibi “soyut düşünür” hegel’dir. hegel’de öznel varoluşu içinde tek kişinin ortadan kalkmasına dahinin bile düşüncenin sürüklediği boş bir yaprak gibi olmasına karşılık, bu yeni felsefesi ile kierkegaard tek kişiyi, kendi, asıl varoluşunu en uyanık bilinci içinde toplamak ister.

bu felsefe doğrudan doğruya şu çağrıyı duyurmak ister: “yaşamını boşuna harcama, günlerini öldürme, uyku içinde geçirme, uyan ve insan ol!”

kendisi “bütün yaşamını, doymuşluğu içinde uyuklayan insanları nasıl uyandırabileceğini düşünmekle geçirdiğini” söyler. belki insanları biri cılız biri kanatlı –eşit olmayan- iki atın çektiği bir arabaya oturup yürü diye bağırsa! belki o zaman uyanacaktır. kanatlı at sonsuzluk, cılız at zaman, arabacı da içimizden her biri. zaman içinde sonsuzluğun kendisine parıldadığı kimse, kendi varoluşunda uyanmış olan kimsedir. en iyi uyandırma aracı da kaygılı korku ya da iç-daralmasıdır.

her insanın içinde bu korku yerleşiktir. ona göre dünya da yapa yalnız kalabileceği, tanrı tarafından unutulmuş olabileceği, milyonlarca, milyonlarca iş güç arasında gözden kaçmış olabileceği korkusu. ama korku, bu iç daralması korkak ruhlar için değildir. ancak korkuyu ta yüreğinde bütün uyanıklığı ile tutan ve bundan kaçmayan kimse, bu korkuyla varoluşunun uyanıklığını sürdürebilir. böylece varoluş sorusuna kierkegaard’ın verdiği yanıt: varoluş, somut, öznel ve uyanık insanın yaşamıdır. varoluş, uyanık insanın yaşamını en açık sorumluluğu içinde sürdürdüğü bir bölümüdür, bir parçasıdır. ancak varoluş, üzerinde düşünmeye elverişli değildir, onu düşündüğümüz anda onu ortadan kaldırmış oluruz. “kendisini düşündürmeyen bir şey vardı” diyebiliriz ancak, o da şu: varolmuş olan. kavranamayan, olağanüstü bir şey ona ancak sezerek ve inanarak yakınlaşabiliriz. varoluş öyle ise irrasyonel yani us dışıdır. onu kavramlarımızla kavramaya çalışır çalışılmaz kaçıp gider elimizden. öyle ise varoluş, paradoksal birşeydir. ancak düşünmeden önce veya sonra, ancak tutkular ve eylemlerle bir an için onu yakalayabiliriz, bir anlık, birden bire olan bir parlama içinde onu görebiliriz. büyük ruh hareketlerinde ve tutkulu eylemlerde mantıksal düşünme çözülür, kaybolur. düşünmek ve varoluş-olmak birleşemez.

Kaynak: Ekşi Sözlük

İlgili konuları ara


Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Søren Kierkegaard ilgili konular

  • Felsefe

    Felsefe, varlık, anlam ve öz sorunlarının eleştirel bir yaklaşımla araştırılmasına ve varılan sonuçların sistemli bir biçimde ortaya ko
  • Pragmatizm

    Felsefede Faydacılık ya da Pragmatizm hem iyinin teorisi hem de doğrunun teorisidir. İyinin teorisi olarak faydacılık refahcıdır (welfarist).
  • Aydınlanma çağı

    Her konuda akla öncelik tanıyan düşünce sisteminin etkisi ile 18.y.y.'da Avrupa’da bilimde ve felsefede büyük gelişmelerin olduğu döneme A
  • 18. yüzyıl felsefesi

    Aydınlanma Çağı olarak adlandırılan tarihsel dönem, Aydınlanma felsefesi de denilen 18. yüzyıl felsefesinin genel adıdır.
  • Kültür felsefesi

    Kültür felsefesi, genel anlamda kültürün özünü, yapısını ve gelişimini açıklamaya yönelik felsefe çabaları adlandırmak için kullan
  • Felsefe tarihi

    Felsefe Tarihi, felsefenin mantık, epistemoloji, ontoloji, etik, estetik gibi altbölümlerinden birisidir.Genel olarak felsefe derslerinin başlang
  • Yeni-Hegelcilik

    Yeni-Hegelcilik, Hegel`in diyalektik düşüncesinin 20. yüzyılda yeniden ele alan ve bu yönde gelişme gösteren felsefe yönelimi. Almanya dış
  • İlk Çağ felsefesi

    M.Ö. 7. yüzyılın sonundan başlayıp, M. S. 2. yüzyıla dek süren dönemin felsefesidir.
Søren Kierkegaard
Søren Kierkegaard