Sesbilim

Kısaca: Ses bilimi, (fonoloji) belirli dil seslerini (fonemler) inceleyen bir bilim dalıdır. Ses bilimi dil içindeki seslerin işlevlerini inceler. Konuşma seslerinin eklemlenmesi (articulatory), nakli (transport), alınması (receival) ile ilgili bir bilim dalıdır. Fonetiğin bu üç çalışma alanına karşılık gelen üç branşı vardır: eklemleme (articulatory), akustik ve işitim fonetiği (auditory phonetics). Fonolojiye zıt olarak, fonetik konuşma seslerinin fizikî yönüyle ilgilenir. Ko ...devamı ☟

sesbilim
Sesbilim

Ses bilimi, (fonoloji) belirli dil seslerini (fonemler) inceleyen bir bilim dalıdır. Ses bilimi dil içindeki seslerin işlevlerini inceler. Konuşma seslerinin eklemlenmesi (articulatory), nakli (transport), alınması (receival) ile ilgili bir bilim dalıdır. Fonetiğin bu üç çalışma alanına karşılık gelen üç branşı vardır: eklemleme (articulatory), akustik ve işitim fonetiği (auditory phonetics). Fonolojiye zıt olarak, fonetik konuşma seslerinin fiziki yönüyle ilgilenir. Konuşma seslerinin tam bir transkripsiyonunu vermek için, birkaç özel alfabe vardır. Bu alfabelerden en çok kullanılanı bu metinde bulacağınız alfabe olan IPA`dır.

Sesbilim, dilin seslerini, dilsel iletişim dizgesindeki işlevleri açısından inceleyen bilim dalıdır. Sesbirim ve bürünbilim gibi soyut birimlerin incelenmesi üzerine kuruludur. F. de Saussure, J. Baudouin de Courtenay gibi araştırmacılardan esinlenen Prag Dilbilim çevresinde oluşmuştur.

Alanları

Sesbilimde, sesbilgisi gibi, kendi içinde birçok alana ayrılır. Bu alanlararı aşağıdaki biçimde gösterebiliriz:

Genel sesbilim

Bu bilimin inceleme alanı oldukça geniştir. Sadece bir dilin sesbilimsel dizgesini değil, bütün dillerin sesbilimsel dizgelerini ve bunların işleyiş kurallarını incelemeyi amaç edinir.

Karşılaştırmalı sesbilim

Bir ya da birçok dilin sesbilimsel dizgelerini birbiriyle karşılaştırarak bunlar arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri ortaya koymayı amaçlar. Bu bilimin elde etmiş olduğu bulgular çeşitli amaçlar için uygulanabilir.

Eşsüremli

Kısaca tanımlamak gerekirse, bir dilin sesbilimsel düzgesindeki evrimi göz önünde bulundurmadan, sadece bu dilin belli bir döneminde yer alan sesbilimsel dizgesini bir bütün olarak alır.

Artsürmeli sesbilim

Eşsüremeli sesbilim aksine, sesbilimsel dizgelerin evrimini, bir dil durumundan öbürüne geçişte ortaya çıkan değişimleri ortaya çıkarmaya çalışır.

Sesbilim Abecesi

Ünlüler

IPA Internatioanl Phonetic Association anlamı taşımaktadır
harf
IPA
özellikleri (çene, dudak biçimi, dilin devinimi)
örnek 


a
[1]
geniş, düz, arkadil
anı [2]


[3] 
geniş, düz, öndil
laf [4]


e
[5] 
geniş, düz, öndil (kapalı)
elma [6]


[7]
geniş, düz, öndil (açık)
dere [8]


ı
[9]
dar, düz, arkadil
ısı [10]


i
[11]
dar, düz, öndil (açık)
iğde [12]


[13] 
dar, düz, öndil (kapalı)
simit [14]


o
[15] 
geniş, yuvarlak, arkadil (açık)
soru [16]


[17]
geniş, yuvarlak, arkadil (kapalı)
oğlak [18]


ö
[19]
geniş, yuvarlak, öndil (açık)
örtü [20]


[21]
geniş, yuvarlak, öndil (kapalı)
öğren [22]


u
[23]
dar, yuvarlak, arkadil (açık)
kulak [24]


[25]
dar, yuvarlak, arkadil (kapalı)
uğur [26]


ü
[27]
dar, yuvarlak, öndil (açık)
ümit [28]


[29]
dar, yuvarlak, öndil (kapalı)
düğme [30]


Ünsüzler



harf
IPA
özellikleri (titreşim, çıkış biçimi, yeri)
örnek 


b
[31]
ötümlü, patlamalı, çiftdudak
balık [32]


c
[33]
ötümlü, sürtünücü, dil-öndamak
cam [34]


ç
[35]
ötümsüz, sürtünücü, dil-öndamak
seçim [36]


d
[37]
ötümlü, patlamalı, dilucu-dişardı
dede[38]


f
[39]
ötümsüz, sürtünücü, dudak-diş
firma[40]


g
[41]
ötümlü, patlamalı, dil-artdamak 
karga [42]


[43]
ötümlü, patlamalı, dil-artdamak (ön)
genç [44]


h
[45]
ötümsüz, sürtünücü, gırtlak
hasta [46]


j
[47]
ötümlü, sürtünücü, dil-öndamak
müjde [48]


k
[49]
ötümsüz, patlamalı, dil-artdamak
akıl [50]


[51]
ötümsüz, patlamalı,dil-artdamak (ön)
kedi [52]


l
[53]
ötümlü, yandaralma, dilucu-öndamak
kul [54]


[55]
ötümlü, yandaralma, dilu.-öndamak (ön)
lale [56]


m
[57]
ötümlü, genizsi, çiftdudak
dam[58]


n
[59]
ötümlü, genizsi, dilucu-dişeti
anı [60]


[61]
ötümlü, genizsi, dil-artdamak
süngü [62]


p
[63]
ötümsüz, patlamalı, çiftdudak
ip [64]


r
[65]
ötümlü, çokçarpmalı, dilucu-dişeti
raf [66]


[67]
ötümlü, tekçarpmalı, dilucu-dişeti
ırmak [68]


[69]
ötümlü, sürtünücü, dilucu-dişeti
bir [70]


s
[71]
ötümsüz, sürtünücü, dilucu-dişeti
ses [72]


ş
[73]
ötümsüz, sürtünücü, dil-öndamak
aşı [74]


t
[75]
ötümsüz, patlamalı, dilucu-dişardı
ütü [76]


v
[77]
ötümlü, sürtünücü, dudak-diş
var [78]


[79]
ötümlü, sürtünücü  ünlü
tavuk [80]


y
[81]
ötümlü, dil-öndamak  ünlü
yat [82]


z
[83]
ötümlü, sürtünücü, dilucu-dişeti
azık [84]


[85]
ötümsüz, sürtünücü, dilucu-dişeti
yoz [86]


dil-taslak

Kaynaklar

Vikipedi

sesbilim

Türkçe sesbilim kelimesinin İngilizce karşılığı.
n. phonology, phonetics, acoustics

sesbilim

sözlü dilde, anlam ayrımı oluşturan yakın ses birimlerini, dil yapısı bakımından inceleyen dilbilim kolu, fonoloji.

sesbilim

Türkçe sesbilim kelimesinin Fransızca karşılığı.
phonologie [la]

sesbilim

Türkçe sesbilim kelimesinin Almanca karşılığı.
die Phonologie

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

Sesbilim
1 yıl önce

alan sesbilimsel dizgesini bir bütün olarak alır. Artsürmeli sesbilim Eşsüremli sesbilim aksine, sesbilimsel dizgelerin evrimini, bir dil durumundan öbürüne...

Sesbilim, Akustik, Bilim, Dil, Fonoloji, Taslak, Transkripsiyon, İşlev, Sesbilgisi
Dilbilim
1 yıl önce

Dilbilgisinin alt dalları şunlardır: Morfofonoloji (biçimbilimsel sesbilim): Biçimbilim ve sesbilim alanlarının birbirleriyle ilişkisini inceleyen alandır. Morfosentaks...

Dil bilimi, Cümle, Dil bilgisi, Ses bilimi, Sözcük, Çeviri, Tarihsel dil bilimi, Karşılaştırmalı dil bilimi, Uygulamalı dil bilimi, Konuşma terapisi, Konuşma bozukluğu
Ses Değişmeleri
4 yıl önce

Türkçenin Yapısı-I (Sesbilim), Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 135 s. SELEN, Nevin (1979), Söyleyiş Sesbilimi, Akustik Sesbilimi ve Türkiye Türkçesi...

Ortografi
1 yıl önce

sistemlerini inceleyen bilim dalıdır. Dilbilimin alt dallarından olan sesbilim içerisinde yer alır. Bir dil için farklı semboller kullanarak gösterilen...

Ortografi, Bilim, Dil, Dilbilim, Sembol, Taslak, Yazı sistemleri, Sesbilim
X-SAMPA
1 yıl önce

Genişletilmiş Konuşma Değerlendirme Yöntemleri Sesbilimi Alfabesi), bir tür SAMPA Konuşma Değerlendirme Yöntemleri Sesbilimi Alfabesi sistemidir. 1995 yılında John...

Türkçe ve Moğolcadaki ortak sözcükler
4 yıl önce

Bir dilin varsıllığı, o dilin temel sözcükleri yanında dilbilgisi ve sesbilim yapısına da bağlıdır. Bu olgu, aynı kökenden gelen dillerin bulgulanmasında...

Ses bilgisi
1 yıl önce

Fonetik ve fonoloji arasındaki fark “Ses Bilgisi” kavramıdır. Dil bilimi Sesbilim Phono-semantic matching ^ Zuckermann, Ghil’ad (2003), Language Contact...

Japonca Vikipedi
4 yıl önce

"Nihongo No Funimekusu" idi (adı yanlıştı ve muhtemelen onso taikei [音素体系, sesbilim] olması kastedildi) ve tamamen romaji ile yazıldı. Aynı yılın Aralık ayının...