Sokak çocukları şehrin sokaklarında yaşayan çocukları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Temel olarak aile bakımıı ve korunmasından mahrumdurlar. Sokaklarda yaşayan çocukların pek çoğu 5 ile 17 yaş arasındadırlar, populasyonları farklı şehirlerde değişkenlik gösterir.

Sokak çocukları

Sokak çocukları şehrin sokaklarında yaşayan çocukları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Temel olarak aile bakımıı ve korunmasından mahrumdurlar. Sokaklarda yaşayan çocukların pek çoğu 5 ile 17 yaş arasındadırlar, populasyonları farklı şehirlerde değişkenlik gösterir. Sokak çocukları terkedilmiş binalarda, karton kutularda, parklarda ya da kendi sokaklarında barınırlar. Onları tanımlamak için çok sayıda şey yazılmış olmasına karşın, temel zorluk onları tanımlamak için kesin bir kategorinin bulunmamasıdır. Daha ziyade sürekli olarak vakitlerinin tamamını sokaklarda geçirip, yetişkinlerle aynı evde uyuyan ve hiçbir erişkinin gözetimi ve denetiminde olmayan çocuklar olarak tanımlanırlar. Genel kabul görmüş tanımalaması, özellikle UNICEF tarafından, sokak çocuklarını iki ana kategoriye ayırır: # Sokak çocukları dilencilikten işportacılığa kadar çeşitli aktiviteleri kendilerine meslek edinmişlerdir. Çoğu gün sonunda evlerine giderler ve kazandıklarıyla ailelerine katkıda bulunurlar. Okula gidebilirler ve bir aileye ait olma duygusuna sahiptirler. Ailelerinin ekonomik kırılganlıklarından dolayı, bu çocuklar sonunda sokaklarda kalıcı bir yaşamı tercih edebilirler. # Sokak çocukları gerçekten sokakta yaşarlar (ya da normal aile ortamının dışında) Aile bağları olabilir ama zayıftır ve sadece rastlantı olarak devam eder. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin büyük şehirlerinde yaşayan sokak çocukları istismar, ihmal, sömürü hatta bazı durumlarda polis veya yerel işletmeler tarafından tutulan temizlik timleri tarafından cinayete maruz kalabilmektedirler. Latin Amerika'da, çocuklarını besleyemeyen fakir aileler tarafından çocukları terk etme yaygın bir sebepken Afrika'da ise artan yaygın sebep AIDS'dir. == Tanımlamalar == === İsimler === Türkçede yaygın olarak kullanulan Sokak çocukları terimi İngilizce (Street Children), Fransızca (les enfants des rues), İspanyolca (niños de la Calle), Portekizce (meninos da rua), Macarca (utcagyerekek), Rumence (copiii străzii) ve Almanca (Straßenkinder) gibi benzeşlerine sahiptir. İngilizcede Street kids teriminin pejoratif olduğu düşünülsede yaygın olarak tanımlamak için de kullanılır. Diğer dillerde sokaklarda yaşayan ya da çalışan çocuklar için pekçok isim kullanıldığı bilinmektedir. Bunlardan bazıları:
Fransızca'da gamín (çocuk) ve Kolombiya'da "chinches" (tahtakurusu), Rio de Janeiro'da "pivetes" (küçük suçlular/marjinaller), Peru'da "pájaro frutero" (meyve kuşu) ve "pirañitas" (küçük piranhalar), Bolivya'da "polillas" (güveler), Honduras'ta "resistoleros" (tutkal koklayanlar; resistol büyük bir markadır), Napoli'de "scugnizzi"? (spinning tops), Rusya'da "беспризорники" (evsizler), Filipinlerde "Batang Lansangan" ya da "Pulubi", Vietnam'da "Bụi Đời" (hayatın tozu), Ruanda'da "saligoman" (kirli çocuklar), Kamerun'da "moustiques" (sivrisinekler) ve Kongo'da "balados" (avareler) olarak isimlendirilebilmektedirler.
Sokak Arabı terimi ilk olarak 19. yüzyılın ortalarında, OED'ye göre ise ilk kez 1848 yılında ortaya çıktı. Horatio Alger'ın kitabı book Tattered Tom ya da Bir Sokak Arabının Hikayesi (1871) en erken örneklerinden biridir; Neew York sokaklarında yaşayan evsiz bir kızın hikayesi anlatılır. Charles Dickens 1855'de bu terimin erken kullanımlarından biri türetti ama "yırtık pırtık, perişan, eğitilmemiş bir Arap sokak çocuğu çirkindir" diyerek aşağılama hissiyle bahsediyordu. 1890'da gazeteci Jacob Riis, makalesinde New York'daki sokak çocuklarını "Sokak Arabı" olarak tanımladı. Victoria Devri'nde sokak çocukları ile Arap ilişkisi büyük bir olasılıkla Arap gezginlerin göçebe geleneğini yansıtır. Avrupalı olmayanların daha az uygarlaşmış kültürlerden gelen çocuklar olduğu gibi, dönem boyunca Avrupalı ve Amerikalı gezginlerin pek çok Arap ülkesinde sokak çocuğu görmesi ve günah keçisi bulmak için yabancı düşmanlığı eğilimi gibi sosyal problemler 19. yüzyıl kavramıdır. === Dağılım === Sokak çocukları dünya şehirlerinin büyük çoğunluğunda bulunmaktadırlar. Aşağıdaki liste sokak çocuklarının global ölçüde nüfuslarını gösterir. * Hindistan: 11 milyon * Mısır 1,5 milyon * Pakistan 1,5 million * ABD 750,000 - 1 million * Kenya 250,000 - 300,000 * Filipinler 250,000 * Kongo 250,000 * Fas 30,000 * Brezilya 25,000 * Almanya 20,000 * Honduras 20 000 * Jamaika 6,500 * Uruguay 3000 * İsviçre 1,000 === Cinsiyet === Ülkeden ülkeye farklılık göstermesine rağmen, sokak çocuklarının %50'sinden fazlası erkektir. == Tarihi == Çocukların sokakta kendilerine ev yapmaları ya da geçimlerini sağlamaları yeni ve modern bir fenomen değildir. And Now My Soul Is Hardened: Abandoned Children in Soviet Russia, 1918 - 1930 isimli kitabının tanıtım bölümünde Alan M. Ball terk edilmiş çocukların tarihini şöyle tanımlar: Lord Ashley 1848'de Londra'da ve çevresinde 30.000'den fazla "çıplak, pis, kanunsuz ve ıssız dolaşan çocuk" olarak tanımlar. Rusya'da, 1922'ye kadar, I. Dünya Savaşı ve Rus iç savaşı'nın tahribatının yaklaşık on yıllık bir sonucu olarak en az 7 milyon evsiz çocuk vardı. Terk edilmiş çocuklar çeteler oluşturarak kendi özel dillerini yaratıp, küçük hırsızlık ve fuhuş işleri yapıyorlardı. Popüler kültürde Kipling'in ”Kim” isimli karakteri sömürge Hindistan'da ve Victor Hugo'nun Sefiller isimli romanında Gavroche birer sokak çocuğudur. Charles Dickens'ın kitabı "Oliver Twist"'de Fagin'in ekibi yankesici çocuklar vardır. Sherlock Holmes'ün " Baker Street Irregulars" kitabında 19. yüzyıl Londra'sında sokak çocuklarının var olduğunu kanıtlar. == Nedenleri == Çocukların yaşamlarını sokaklarda sürdürmelerinin çeşitli nedenleri olabilir: Başka seçenekleri olmayabilir. Yetim, terk edilmiş veya ailelerii tarafından reddedilmiş olabilirler. İkinci olarak, ailelerinin ihtiyaç duydukları temel gereksinimleri karşılayamaması, kötü muamele veya ihmal yüzünden sokakta yaşamayı seçebilirler. Pekçok çpcuk sokaklarda çalışmaktadır çünkü ailelerinin kazançlarına ihtiyaçları vardır. Toplumun en büyük parçası ailenin, fakirlik çekmesi veya parçalanmasının temel nedenleri ekonomik, politik, sosyal ve çevresel olabildiği gibi bunların herhangi bir kombinasyonu da olabilir. WHO'nun 1993'deki raporunda fenomenin nedenlerinin listesi aşağıdakii gibi sunulmuştur: --> == Ülkelere göre == === Rusya === Rusya'da, sokak çocukları genellikle, sert kışlarda yeraltı borularında ve kablo hatlarında kendilerine ev bulurlar. Bu yerler evlerin sağladığı sığınak ve daha önemlisi sıcak su ve kalorifer borularının geçtiği boşluklardır Rusya'da bir milyon sokak çocğu bulunmaktadır ve dört suçtan birine reşit olmayan gençler karışır. Resmii olarak denetimsiz yaşayan çocuklarının sayısı 700.000 olmasına karşın gerçek hesaplamalarda 2 ila 4 milyon olduğuna inanılmaktadır. === Hindistan === Hindistan'da 18 milyon olarak tahmin edilen populasyonunda dünyanın en çok sokak çocuğu barındıran ülkesi olarak tahmin edilmektedir. Hindistan cumhuriyeti dünyanın yedinci en büyük ve ikincii en kalabalık ülkesidir. Ekonomik büyümede hızlanmayla, Hindistan gelişmekte olan ülkelerin en hızlı büyüyenlerinden biri haline gelmiştir. Bu durum zengin ve fakir arasında büyük bir far yaratmıştır ve nüfusun %22'si yoksulluk sınırının altında yaşamaktadır. İşsizlik nedeniyle köyden kente göçün artması, şehir hayatının çekiciliği ve siyasi irade eksikliği nedeniyle Hindistan şu anda dünyada en fazla çocuk işçiye sahip ülkedir. Hindistan hükümetinin çocuk işçiliğinin yasadışı ilan etmesi gibi bazı düzeltici tedbirleri olmasına rağmen, sokak çocukları yetersiz beslenme, açlık, sağplık sorunları, madde bağımlılığı, hırsızlık, cünsel sömürü, polis ve demiryolu otoritelerince taciz ve bunların yanı sıra fiziksel ve cinsel istismar gibi birçok olaya maruz kalmaktaadırlar. === Vietnam === Street Educators’ Club'ın verilerine göre, Vietnam'daki sokak çocuklarının sayısı 2003 yılında 21,000'den 2007 yılında 8,000'e düştü. Bu sayılar Hanoi 'de 1507'den 113'e ve Ho Chi Minh City'de 8,507'den 794'ye geriledi. Aynı zamanda göçmen çocukların sayısı da artmaktadır. Ancak bu sayı sokak çocuklarının değişen tanımı nedeniyle doğrulanamamaktadır. Bazı uzmanlar Vietnam'da sokak çocukları için birkaç farklı kategoriden söz eder: "evlerinden kaçan ya da evleri olmayan çocuklar, sokakta uyuyan çocuklar, ailesi ya da gözetmeni ile beraber sokakta uyuyan çocuklar, diğer arkadaşlarıyla oda kiralayan göçmen çocuklar. Yaklaşık 400 insani yardım kuruluşu ve uluslararası sivil toplum örgütü, özellikle zor koşullarda yaşayan yaklaşık 15.000 çocuk için yardım sağlanmaktadır. === Bükreş, Romanya === Avrupa Konseyi'nin 2000 yılı raporunda yaklaşık olarak Romanya Bükreş'te 1000 sokak çocuğu olduğu belirtilmiştir. Bazı Romanyalı sokak çocukları, başlıca batı avrupa olmak üzere, sex turizminin avı olur ve pekçoğu sınırlı imkanlar nedeniyle tercih ettikleri plastik poşetlerden aurolac teneffüs ederken (Alüminyum bazlı boya, geleneksel odun sobalarını boyamak için kullanır.) görülebilir. Romanya sokak çocuğu sayısını Avrupa averajının altında bir düşük seviyeye ulaşması için çok ilerleme kaydetmiştir. Sosyo ekonomik koşullardaki iyileşmenin devam etmeseyli bu oranın daha da aşağılara çekileceği tahmin edilmektedir. === Brezilya === Brezilya Federal Hükümeti, 31.992 yetişkinin büyük kentlerde sokakta yaşadığını tahmin etmektedir. Küçükler için ulusal istatistik bulunmamaktadır.. Bir sivil toplum örgütü ile birlikte çeşitli yerel yönetimin hesaplamalarıyla, başkentte 9578 sokak sakininin 18 yaşından küçük olduğu tahmin edilmektedir. Ülke çapında ise bu sayınınn 25.000 olduğu tahmin edilmektedir. Filipinlerde sokak çocuklarının %75'i geceyii ailelerinin yanında ama günün geri kalanında vakitlerini sokaklarda geçirirler. Sokak çocuklarının %25 - %30 kadarı sıklıkla diğer sokak çocuklarıyla birlikte bir tür aile oluştururlar ve bazıları aileleri ve evleriyle bağlantılarını kesintili olarak sürdürebilirler. Burada çocukların % 5 - %10'u tamamen tekredilmiş durumdadır. Sokak çocukları 10 yaşında gençler olarak sıklıkla Vagrancy Act'a göre , hapsedilirler. Bazen yetişkinlerin olduğu hücrelerde ve ayrıca gardiyanlar tarafından yinelenen fiziksel ve cinsel istismara maruz kalırlar. Pekçok sokak çocucğu Marcos hükümeti sırasında seri idam tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. İnsan hakları grupları cinayetlerin; sokak çocukları olgusuyla ilgilenmek için yazılı olmayan devlet politikaları olduğunu ve açıkça yerek yetkililer tarafından desteklendiğini,uzun döndemde ölüm mangalarının devlet tarafından kurulduğı şüphelerini güçlendirdiğinii söylemektedirler. == Devlet ve devlet dışı önlemler == === Devlet önlemleri === Ergenlik çağına ulaşmadıkları için sokak çocukları yönetimsel konularda herhangi bir fikir belirtemezler. Onlar ne kendi adlarına ne de büyük olasılıkla yabancılaştıkları aileleri vasıtasıyla oy kullanma hakkına sahip değillerdir. Ekonomik bir güçleri de yoktur. Dolayısıyla hükümetler dikkate almayabilirler. Sokak çocuklarının hakları, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmeyi onaylayan neredeyse tüm dünya devletleri tarafından yok sayılır. Governments are often embarrassed by street children and may blame parents or neighboring countries. Non-Governmental Organizations (NGOs) may also be blamed for encouraging children to live in the streets by making street life more bearable or attractive through the services they provide. When governments implement programs to deal with street children these generally involve placing the children in orphanages, juvenile homes or correctional institutes. However, some children are in the streets because they have fled from such institutions and some governments prefer to support or work in partnership with NGO programs. Governments sometimes institute roundups when they remove all the children from city streets and deposit them elsewhere or incarcerate them. In the most extreme cases, governments may tacitly accept or participate in social cleansing operations that murder street children. === Sivil toplum kuruluşu önlemleri === Sivil toplum kuruluşları sokak çocuklarının haklarını ve gereksinimlerini belirlemek için çok çeşitli stratejiler kullanmaktadırlar. Bunlar şu şekilde kategorilenmişlerdir: * Söcülük - medya yoluyla veya devlet temasları yapan kuruluşlarla sokak çocuklarının haklarına saygı duyulması için baskı yapmak. * Önleyici - Aile ve toplum desteği ve eğitim yoluyla sokaklarda çocukların çalıştırılmasını engelleme programları. * Kurumsal ** Konut rehabilitasyon programları- bazı kuruluşlar cinsel veya fiziksel istismar ve uyuşturucu'dan kurtarmak için desteğe odaklanmış aktivitelerle sokaklardan izole edilmiiş bir çevre sağlarlar. ** tam bakım yerleşim evleri - Pekçok kuruluşun programının son aşamasında çocuklar artık sokaklar yerine tam anlamıyla kuruluş tarafından hazırlanmış bir ortamda yaşarlar. Bazı kuruluşlar çocukların özel aileler tarafından desteklenmesini sağlarelar. Diğerleri kuruluş tarafından görevlendirilen bakıcılarla birlikte küçük sayıda çocukların birlikte yaşadıkları grup evleri kurarlar. Bazıları büyük sayıda çocuğa yiyecek tedarik etmek için kurumsal bakım merkezleri kurarlar. Bazı kuruluşlar yerleşim evlerinden ayrıldıktan sonra çocukları ve ailelerini danışma ve izleme programına dahil ederler. * Sokak tabanlı programları- Bu çalışma çocuklar için onlara sokakta hizmet sunmak şeklinde sokak hayatının kötü yönlerini hafifletmek için yapılmaktadır. Bu programlar kurumsal programlardan daha ucuz ve çok sayıda çocuğa hizmet sağlayabilme eğilimindedir. ** besleme programı ** medikal hizmet ** yasal yardım ** sokak eğitimi ** finansal hizmet (bankacılık ve girişim programları) ** aile uzlaşması ** merkezlerde kalma/gece konaklaması ** kuruluş ile çocukların daha yakın temas kurması için tasarlanmış sosyal yardım * Bilinçlendirme - değişik koşullarına göre sokak çocuklarının tutumlarını değiştirme - kendilerini ezilen bir azınlık olarak görmeleri ve yardım alan pasiflerden ziyade protagonist olmaları. Pekçok kuruluş bu stratejilerden çoğunu kullanır ve çocuk "mezun" olmadan önce çok sayıda aşamadan geçecektir. İlkin bir sosyal yardım programıyla kız ya da erkek çocukla iletişime geçilecek sonra hala sokaklarda yaşıyor olsalar bile merkezlerde barınma programlarına dahil edileceklerdir. Daha sonra çocuk yarım günlük evlerde olmayı kabul edebilecek ve nihayetinde tamamiyle sokak yaşantılarından kırtularak bakım merkezlerinde kalabileceklerdir. == Ayrıca bakınız == * Benposta * Casa Alianza * Covenant House * Homelessness * Kotjebi * Orphan * Relational care * Runaway youth * Street children in the Philippines * Waif * Street Children of Iran: Looking for Light at the End of the Gloomy Tunnel == Dış bağlantılar == * Human Rights Watch: Street children * Street children in the Open Directory Project * Web documentary portraying young people on the streets of Bucharest * Street Angels UK - Community, security and development for the people of Salvador, Brazil * Streetconnect.org A clearinghouse of information for and about homeless youth

Kaynaklar

Vikipedi

Sokak Çocukları (umut) sözleri

umut tarafından albümünde söylenen Sokak Çocukları adlı şarkının sözleri.

Bu Ne Biçim Dünya
Hiç Mi Düzelmez Bu Dünya
Insanlar Yavrularini
Hiç Mi Yetistirmiyecek

Bir Bakin Etrafiniza
Kaç Bin Sokak Çocuklari Var
Bu Hiç Normal Degildir
Onlari Yanliz Birakmayin

Neden Bebekleri
Sokaga Birakiyorsunuz
Bakamiyorsaniz Onlara
Neden Dünyaya Getiriyosunuz

Ahhh Onlar Dünyayi Bilmiyorlar
Hiç Anne Sevgisi Görmüyorlar
Kimsenin Yüzüne Bakamiyorlar
Sizce Bu Dogru Mu

Gelin Onlara Yardim Edelim
El Ele Verip Okul Yapalim
Sicak Bir Yuva Verelim
Yoksa Onlar Aç Dolasirlar

Aç Dolasirmayin Onlari
Yaziktir Günahtir Onlara
Sicak Yemek Ister Canlari
Aç Dolastirmayin Ne Olur

Yanıtlar