Sun Yat Sen

Sun Yat Sen Çin Cumhuriyetinin kurucusu sayılan ve Çin'in bağımsızlığı için mücadele eden siyaset adamı. Fakir bir çiftçi ailesinin oğlu olarak Çin'in güneyinde Xiang-Shan'da 12 Kasım 1866'da doğdu. Çalışmak için Hawai'ye göçen ağabeyinin yanına gitti. Bir İngiliz misyoner okulunda üç yıl, bir Amerikan Okulunda bir yıl öğrenim gördü. Batı kültürüyle yetişip Hıristiyanlığa karşı ilgi duydu. 1883'te doğduğu köye döndü. Çeşitli okullarda orta öğrenimini tamamladıktan sonra 1892'de Hong-Kong'

Sun Yat Sen Çin Cumhuriyetinin kurucusu sayılan ve Çin'in bağımsızlığı için mücadele eden siyaset adamı. Fakir bir çiftçi ailesinin oğlu olarak Çin'in güneyinde Xiang-Shan'da 12 Kasım 1866'da doğdu. Çalışmak için Hawai'ye göçen ağabeyinin yanına gitti. Bir İngiliz misyoner okulunda üç yıl, bir Amerikan Okulunda bir yıl öğrenim gördü. Batı kültürüyle yetişip Hıristiyanlığa karşı ilgi duydu. 1883'te doğduğu köye döndü. Çeşitli okullarda orta öğrenimini tamamladıktan sonra 1892'de Hong-Kong'da Çinliler için açılan tıp okulunu bitirerek doktor oldu.

Kanton'da çalışırken, mesleğini bırakıp siyasete atıldı. İktidarda bulunan Mançu Hanedanının devrilmesi için çalışan ihtilalci teşkilatlara girdi. 1894'te üyeleri, memur, köylü ve zanaatkarlar olan Çin'i Canlandırma Derneğini kurdu. Derneğin ilkelerinin milli bağımsızlık ve sosyalizm olduğunu açıkladı.

1894-1895 yıllarında meydana gelen Çin-Japon Savaşında Çin yenilince, ülkede süren bunalım daha da arttı. Bu dönemden faydalanarak Hong Kong'a geçen Sun Yat Sen bir ayaklanma başlattı. Fakat başaramadı. Neticede Çin'i terk etmek zorunda kaldı. 16 yıl müddetle yurt dışında kaldı. İngiltere, Kanada ve Japonya gibi ülkelerde kaldığı sırada, ihtilalci fikirleri Çinliler tarafından benimsendi. Yurt dışından idare ettiği ihtilalci gruplar kurdu. Bu gruplar ve yayınlar aracılığıyla ülkede etkileyici bir propaganda yürüttü. 1905'te Tokyo'da kurulan Tongmeng Hui (Birleşik Parti) adlı ihtilalci koalisyonun başına geçti. Birçok ayaklanma düzenledi. Ancak istediği sonucu alamadı.

1911 senesinde Çin'in bazı bölgelerinde Mançu Hanedanına karşı başlayan ayaklanmalar çok geçmeden ülke çapında yaygınlaştı. Aralık 1911'de Şanghay'a dönen Sun Yat Sen, Nanjing'de toplanan Temsilciler Meclisi tarafından geçici cumhurbaşkanlığına seçildi. 12 Şubat 1912'de İmparator tahttan ayrıldı. Anlaşma üzerine ertesi gün vazifeden ayrılan Sun Yat Sen'in yerine Yuan geçti. Sun Yat Sen'in Yuan ile de arası açıldı. Bulunduğu yeni ihtilal teşebbüsünde başarılı olamadı ve Japonya'ya kaçtı. İç muhalefete ve dış baskılara karşı koyamayan Yuan 1916'da devrilince yerine başbakan Duan Qirui geçti. Bir yıl sonra Duan Qirui'e karşı ayaklanma çıkarmak gayesiyle Şanghay'dan Guangdong'a gitti. Temmuz 1917'de rakip bir idare kurduysa da askerlerin desteğini kaybettiği için 1918 ortalarında Şanghay'a dönmek zorunda kaldı. Rusya'da Ekim 1917'de ihtilal yaparak Çarlık rejimini deviren Bolşevikleri örnek alan Sun Yat Sen, lideri bulunduğu Koumingtang'ı (Milli Halk Partisi) yeniden teşkilatlandırdı. Çin Komünist Partisiyle ittifak kurarak mücadelesini devam ettirdi.

Üç Çinli komünistin Koumintang Merkez Yürütme Konseyine alınmasını ve bir askeri akademi kurulmasını sağladı. Bu akademinin başına Çan Kay-Şeh'i getirdi. Partiyi yeniden faaliyete geçirme çalışmaları sırasında bir seri konferansla, üç Halk İlkesi ve beş Yuan Sistemi diye adlandırdığı fikirlerini ortaya koydu. Bu çalışmalarını sürdürdüğü sırada tutulduğu kanser hastalığından kurtulamayarak 12 Mart 1925'te Pekin'de öldü. Fikirleri kendinden sonraki idareciler tarafından uygulanan Sun Yat Sen'in eşi 1949'da kurulan Çin Halk Cumhuriyetinde önemli vazifelere getirildi.

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi

Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Sun Yat Sen ilgili konular

  • Çan Kay Şek

    Çan Kay Şek (Ekim 31, 1887 – Nisan 5, 1975), Çin'de Sun Yat-sen'in 1925 yılındaki ölümünden sonra Çin Nasyonal Partisi'nin (Kuomintang) (Ç
  • Sun Yat Sen

    Sun Yat Sen Çin Cumhuriyetinin kurucusu sayılan ve Çin'in bağımsızlığı için mücadele eden siyaset adamı. Fakir bir çiftçi ailesinin oğl
  • Mao takımı

    Mao takımı (Mao Zedong), Çinde Sun Yat-sen-takımı (cin. 中山装/中山裝, Zhōngshān zhuāng „Zhongshan-takımı“) olarak biliniyor.
  • Marmara Yat Rallisi

    Marmara Yat Rallisi (MAYRA), Marmara denizinde düzenlenen yat rallisidir.
  • Sun Yat-sen

    Sun Yat-sen, asıl adı Sun Zhongshan (12 Kasım 1866 - 12 Mart 1925), modern Çin`in babası kabul edilen düşünür ve siyaset adamı. İmparatorlu
  • Mihail Borodin

    Mihail Borodin, (Михаи́л Mapkóвич Бороди́н / ''Mikhail Markovich Borodin''), (d. 9 Temmuz 1884, Belarus - ö. 29 Mayıs 1951, Sibir
  • Song Qingling

    Song Qingling, ya da Soong Ch'ing-ling (Çince: 宋庆龄; geleneksel Çince karakterler: 宋慶齡; pinyin: Sòng Qìnglíng; Wade-Giles: Sung Ch'ing
  • Çin'in posta tarihi ve posta pulları

    Çin'in posta tarihi ve posta pulları hikayesi Çin İmparatorluğu'nun çöküşü, sivil savaş yılları ve 1930 ve 1940 Japon işgalleri nedeniyl
  • Çan Kay Şek Anıt Mezarı

    Çan Kay Şek Anıt Mezarı (Geleneksel: 中正紀念堂 / Basit: 中正纪念堂, Tongyong Pinyin: Jhongjhēèng Jìniàntáng, Bopomofo: ㄓㄨㄥ
  • Deli (kitap)

    Yazar Aslıhan Özen tarafından kaleme alınan mistik bir romandır.. Genç bir kızın bir deli ile karşılaşması ve onunla olan sohbetleriyle ç