Ursa Major (takımyıldız)

Büyük Ayı takımyıldızı (Lat. Ursa Maior), modern 88 takımyıldızdan biridir.

Ursa Major (takımyıldız)

} {{Takımyıldız Bilgi Kutusu | isim = Ursa major | kısa = UMa | genitive = Ursae Majoris | sembol = Büyük ayı | sağ_açıklığı = 10.67 | dik_açıklığı = 55.38 | alan = 1280 | alan_sıra = 3 | yıldız_sayısı = 6 | en_parlak_yıldız = ε UMa (Alioth) | en_parlak_kadir = 1.7 | meteor_yağmurları = | çevreleyen = | latmax = 90 | latmin = 30 | ay = Nisan | notlar = thumb|300px|center|Büyük kepçe }}

Ursa Major (Lat. Ursa Maior) ya da Büyük Ayı takımyıldızı, modern 88 takımyıldızdan biridir. Kuzey yarım küreden tüm yıl boyunca görülebilir. Callisto efsanesiyle ilişkilendirilir.

Dikkat çekici noktalar



Aynın arka ayakları ve kuyruğunda bulunan yedi parlak yıldız, tanınmış Büyük kepçe şeklini oluşturur. Britanya`da bu şekil saban veya pulluk (İng. ``plough``) olarak adlandırılır. Büyük kepçe`nin Dubhe ve Alkaid hariç diğer yıldızları Yay takımyıldızı bölgesinde kalan bir noktanın çevresinde özdevim hareketi yapmaktadırlar. Bu tarz bir hareket gösteren diğer başka yıldızlar da belirlenmiştir. Bu yıldızlara Urda Major hareketli grubu denmektedir. / A few other such stars have been identified, and together they are called the Ursa Major Moving Group.-->

Büyük kepçeye ek olarak, kökenini Arap kültüründen alan bir başka yapı daha vardır – üç grup yıldızdan oluşan "``ceylanın sıçramaları``":

  • ν ve ξ Ursae Majoris, Alula Borealis ve Australis, ilk sıçrama;
  • λ ve μ Ursae Majoris, Tania Borealis ve Australis, ikinci sıçrama;
  • ι ve κ Ursae Majoris, Talitha Borealis ve Australis, üçüncü sıçrama.


Bu yıldızlar takımyıldızın güneybatı sınırında, yani ayının ayak parmaklarında bulunurlar.

W Ursae Majoris parlaklığı 7.75m ve 8.48m arasında değişen bir çift yıldızdır. Temaslı çiftler türündeki çift yıldızların prototipini oluşturur.

47 Ursae Majoris Jüpiter kütlesinin 2.54 ve 0.76 katı kütlelere sahip belirlenmiş iki gezegene sahip bir gezegen sistemine sahiptir.

Dikkat çekici derin uzay nesneleri



Büyük ayı takımyıldızı bölgesinde pek çok parlak gökada bulunmaktadır. Ayının başının üzerindeki M81 ve M82 ikilisi, η Ursae Majoris`in kuzeybatısındaki bir sarmal gökada olan M101, yine Messier kataloğunda bulunan M108 ve M109 bunlardan bazılarıdır. Takımyıldız bölgesinde amatör astronomların teleskoplarıyla gözlemleyebilecekleri, çoğu 10. kadirden daha sönük 50 kadar gökada bulunmaktadır. Parlak bir gezegenimsi bulutsu olan M97, fotoğraflardaki görüntüsünden ötürü ``Baykuş Bulutsusu`` olarak da bilinir, büyük kepçenin çanağının hemen altında bulunur. Bir yıldız çifti olan M40 da – her ne kadar derin uzay nesnesi olmasa da – Messier`in kataloğuna eklemiş olduğu bir cisim olduğu için dikkate değerdir.

Hubble Deep Field δ UMa yıldızının kuzeydoğusunda bulunur.

Tarihi



thumb|350px|none|Hevelius`un Ursa Major çizimi. Çizim teleskoptan görüldüğü gibi ters biçimde çizilmiştir.

Ursa Major Batlamyus tarafından listelenmiş 48 takımyıldızdan biridir. En çok tanınan takımyıldızlardan biridir. Homeros, Spenser, Shakespeare, Tennyson ve Bertrand Cantat gibi pek çok şairin şiirlerinde büyük ayının adı geçer.

Mitoloji



}

Ursa Major takımyıldızı pek çok uygarlık tarafından bir ayı olarak tanımlanmıştır. Yanıbaşındaki Küçük ayı takımyıldızıyla birlikte Callisto efsanesinin kökenini oluşturur.



<!-- The constellation of Ursa Major has been seen by many distinct civilizations as a bear. In consequence, together with the nearby Ursa Minor, it formed the basis of the myth of Callisto.

In earlier times, Greek mythology did not consider Ursa Major a bear, and instead its 3 bright stars (situated in the tail) were seen as apples growing on a tree (sometimes represented by the fainter stars in the remainder of the constellation). At the same time, the stars of Ursa Minor were associated with the Hesperides. These two groups of stars, together with Libra, Boötes and Draco, may have inspired the myth of the apples of the Hesperides, one of The Twelve Labours of Hercules. In Hindu mytholgy the seven stars are identified with seven sages and the constellation is called Saptarshi Mandalam.

One of the few star groups mentioned in the Bible (Job 9:9; 38:32 &ndash; Orion and the Pleiades being others), Ursa Major was also pictured as a bear by both the Hebrews and most North American peoples. However, as bears do not have long tails, they considered Alioth, Mizar, and Alkaid to be either three cubs following their mother or three hunters. ("The Bear" was mistranslated as "Arcturus" in the Vulgate and the error persisted in the KJV. Later translations have corrected this.)

The Iroquois Native Americans also interpreted Alioth, Mizar, and Alkaid as three hunters pursuing the Great Bear. According to one version of their myth, the first hunter (Alioth) is carrying a bow and arrow to strike down the bear. The second hunter (Mizar) carries a large pot on his shoulder in which to cook the bear while the third hunter (Alkaid) hauls a pile of firewood to light a fire beneath the pot.

In Burmese, ``Pucwan Tārā`` (pronounced "bazun taja") is the name of a constellation comprising stars from the head and forelegs of Ursa Major; ``pucwan`` is a general term for prawn, shrimp, crab, lobster, etc. -->

Dikkat çekici ve isimlendirilmiş yıldızlar

}
  • ``alyat`` Fat tail of the sheep
|-
  • < ظهر الدب الأكبر ``z̧ahr ad-dubb al-akbar`` Back of the greater bear
|-
  • < القائد البنات النعش ``al-qāid al-banāt an-na<sup>c<sup>`` "The leader of the daughters of the bier" (the daughters of the bier, ``i.e.`` the mourning maidens, are the three stars of the handle of the Big Dipper, Alkaid, Mizar, and Alioth.)
|- style="background-color:#eeeeee;" |-
  • < ? ``al-maraqq`` The loins (flank?) the bear
|- style="background-color:#eeeeee;"
  • < الفخذ الدب ``al-faxí° al-dubb`` The thigh of the bear
|-
  • < Name of chinese origin.
|- style="background-color:#eeeeee;" |-
  • < القفزة الثالثة ``al-qafzat aθ-θāliθah`` (or ``at-tālitah``) The third leap (of the gazelle) + ``boreālis`` northern
  • < ``second`` backwards
  • < الفقرة الثالثة ``al-fiqra[1]`` The vertebra
  • Double binary star.
|- style="background-color:#eeeeee;"
  • < الحوض ``al-ħawđ̧`` The pond/pelvis (which?)
  • < سرير ``as-sarÄ«r`` The couch/bed the dead
|-
  • < المغرز ``al-maghriz`` The root/insertion-point the bear`s tail
|- style="background-color:#eeeeee;" |-
  • < القفزة الثانية ``al-qafzat aθ-θāniyah`` (or ``at-tāniyah``) The second leap (of the gazelle) by itself is ``al-qafzah`` + ``boreālis`` northern
|- style="background-color:#eeeeee;"
  • < القفزة الأولى ``al-qafzat al-´ūla´`` The first leap (of the gazelle) + ``boreālis`` northern
|-
  • < القفزة الثالثة ``al-qafzat aθ-θāliθah`` The third leap (of the gazelle) + ``austrālis`` southern
  • Al Kaprah is a corruption of القفزة ``al-qafzah`` The leap
  • < الفقرة الثالثة ``al-fiqra[2]`` The vertebra
|- style="background-color:#eeeeee;"
  • < القفزة ``al-qafzah`` The leap
|- style="background-color:#eeeeee;" |- |- style="background-color:#eeeeee;"
  • < سها ``Al-Suha``, the pious woman. Also a corruption of ``al-jawn`` "the black horse", originally applied to Mizar. Alcor is the rider of the "horse and rider"
  • visual double star with Mizar
|- style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;"
  • < post-classical Latin ``musus`` "snout", "muzzle"
  • Muscida shared with ο Ursae Majoris
|- style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;"
  • has two planets
|- style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" |- style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;" |- style="background-color:#eeeeee;" |- style="background-color:#eeeeee;" style="background-color:#eeeeee;"
  • nearby, has possible planets
|- |- style="background-color:#eeeeee;" |- |- style="background-color:#eeeeee;" |- |} Kaynak: <cite>The Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed.</cite>, <cite>The Hipparcos Catalogue, ESA SP-1200</cite>

Ayrıca bakınız



}

Linkler

}

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara

Yanıtlar

BD FD İsimler ve diğer tanımlar Kadir Işık yılı<br />uzaklıkta Bilgiler
|77||Epsilon Ursae Majoris, Alioth||1.76||80.9|| |50||Alpha Ursae Majoris, Dubhe, Dubh, Dubb, Thahr al Dub al Akbar, Ak||1.81||124|| |85||Eta Ursae Majoris, Benetnasch, Alkaid, Elkeid||1.86||101|| |79||Mizar, Zeta Ursae Majoris, Mizat, Mirza||2.23||78.2|| |48||Beta Ursae Majoris, Merak, Mirak||2.34||79.4|| |64||Gamma Ursae Majoris, Phad, Phecda, Phegda, Phekha, Phacd||2.41||83.7|| |52||Psi Ursae Majoris, Ta Tsun||3.00||147|| |34||Mu Ursae Majoris, Tania Australis, Alkafzah Australis||3.06||249|| |9||Iota Ursae Majoris, Talitha Borealis, Talita Borealis, Dnoces, Alphikra Borealis||3.12||47.7|| |25||Theta Ursae Majoris, Al Haud, Sarir, Sarir Bonet?||3.17||44.0|| |69||Delta Ursae Majoris, Megrez, Kaffa||3.32||81.4|| |1||Omicron Ursae Majoris, Muscida||3.35||184|| |33||Lambda Ursae Majoris, Tania Borealis, Alkafzah Borealis||3.45||134|| |54||Nu Ursae Majoris, Alula Borealis||3.49||421|| |12||Kappa Ursae Majoris, Talitha Australis, Al Kaprah, Alphikra Australis||3.57||423|| |23||23 Ursae Majoris||3.65|| 75.5 ||
|63||Chi Ursae Majoris, Alkafzah, Alkaphrah, El Koprah||3.69||196|| |29||Upsilon Ursae Majoris||3.78||115|| |53||Xi Ursae Majoris, Alula Australis||3.79||28.8|| |80||Alcor, 80 Ursae Majoris, Saidak||3.99||81.2|| |15||15 Ursae Majoris||4.46|| ||
|26||26 Ursae Majoris||4.47|| ||
|24||24 Ursae Majoris||4.54|| ||
|4||Pi-2 Ursae Majoris, Muscida||4.59||252|| |83||83 Ursae Majoris||4.63|| ||
|45||Omega Ursae Majoris||4.66||267||
|14||Tau Ursae Majoris||4.67||122||
|8||Rho Ursae Majoris||4.74||287||
|55||55 Ursae Majoris||4.76|| ||
|13||Sigma-2 Ursae Majoris||4.80||66.7||
|18||18 Ursae Majoris||4.80|| ||
|36||36 Ursae Majoris||4.82|| ||
|78||78 Ursae Majoris||4.93|| ||
|56||56 Ursae Majoris||4.99|| ||
|46||46 Ursae Majoris||5.02|| ||
|47||47 Ursae Majoris||5.03||45.9|| |49||49 Ursae Majoris||5.06|| ||
|38||38 Ursae Majoris||5.12|| ||
|44||44 Ursae Majoris||5.12|| ||
|11||Sigma-1 Ursae Majoris||5.15||500||
|27||27 Ursae Majoris||5.15|| ||
|37||37 Ursae Majoris||5.16|| ||
|16||16 Ursae Majoris||5.18|| ||
|67||67 Ursae Majoris||5.22|| ||
|31||31 Ursae Majoris||5.27|| ||
|17||17 Ursae Majoris||5.28|| ||
|57||57 Ursae Majoris||5.30|| ||
|61||61 Ursae Majoris||5.31|| ||
|74||74 Ursae Majoris||5.37|| ||
|82||82 Ursae Majoris||5.46|| ||
|2||2 Ursae Majoris||5.47|| ||
|70||70 Ursae Majoris||5.54|| ||
|59||59 Ursae Majoris||5.56|| ||
|6||6 Ursae Majoris||5.57|| ||
|42||42 Ursae Majoris||5.57|| ||
|81||81 Ursae Majoris||5.60|| ||
|3||Pi-1 Ursae Majoris, Muscida||5.64||46.5|| |43||43 Ursae Majoris||5.66|| ||
|73||73 Ursae Majoris||5.68|| ||
|84||84 Ursae Majoris||5.68|| ||
|86||86 Ursae Majoris||5.70|| ||
|5||5 Ursae Majoris||5.72|| ||
|62||62 Ursae Majoris||5.73|| ||
|32||32 Ursae Majoris||5.74|| ||
|22||22 Ursae Majoris||5.77|| ||
|39||39 Ursae Majoris||5.79|| ||
|71||71 Ursae Majoris||5.82|| ||
|66||66 Ursae Majoris||5.83|| ||
|58||58 Ursae Majoris||5.94|| ||
|51||51 Ursae Majoris||6.01|| ||
|76||76 Ursae Majoris||6.02|| ||
|75||75 Ursae Majoris||6.07|| ||
|60||60 Ursae Majoris||6.09|| ||
|35||35 Ursae Majoris||6.32|| ||
|41||41 Ursae Majoris||6.34|| ||
|68||68 Ursae Majoris||6.34|| ||
| ||Groombridge 1830||6.42||29.9|| |28||28 Ursae Majoris||6.51|| ||
|65||65 Ursae Majoris||6.54|| || |71||71 Ursae Majoris||7.09|| ||
|40||40 Ursae Majoris||7.22|| ||
| ||Lalande 21185||7.48||8.2|| | ||W Ursae Majoris||7.75v||162|| | ||Winnecke 4, M40||9.0||510|| | ||SZ Ursae Majoris||9.31v|| || | ||CF Ursae Majoris||12.00v|| || | ||WX Ursae Majoris||14.4v|| ||