Bilgi Kutusu Savaş

Yarımada Savaşı

Bilgi Kutusu Savaş |çatışma=Yarımada Savaşı |parçası=Napolyon Savaşları |image= |başlık= |tarih=1807 - 1814 |yer=İber Yarımadası |casus= |bölge= |sonuç=Fontainebleau Barışı |savaşan1=a€¢ 20px İspanya a€¢ 20px İngiltere a€¢ 20px Portekiz |savaşan2=a€¢ 20px Fransa |kumandan1= |kumandan2= |güç1= |güç2= |kayıp1= |kayıp2= |kayıp3= |notes=



Yarımada Savaşı, (İspanyolca: ``Guerra de la Independencia``) (Bağımsızlık Savaşı), Fransız Devrim ve Napolyon Savaşları`nın İber Yarımadasında geçen bölümü (1808 - 1814).Fransızlarla İngiliz, İspanyol ve Portekiz kuvvetleri arasındaki savaşın Napolyon`un devrilmesinde önemli rolü olmuştur.

7 Temmuz 1807`de Tilsit`te Rusya`yla imzaladığı antlaşma, Napolyon`a bütün dikkatini İngiltere ve İngiltere`nin müttefiki ya da dostu olan İsveç ve Portekiz üzerinde yoğunlaştırma olanağı verdi.Varılan antlaşmaya göre, Rusya İsveç`ten Finlandiya`ya kadar olan toprakları işgal etmek üzere harekete geçecek, 1796`dan beri İspanya`nın müttefiki olan Napolyon ise Portekiz`den ``limanlarını İngiltere`ye kapatmasını ve İngiltere`ye savaş ilan etmesini`` isteyecekti.

19 Temmuz`da bu talebini Portekiz yönetimine bildiren Napolyon`un niyeti İngiliz ticaretini engelleyerek, bu ülkeyi barışa zorlamak için oluşturduğu Kıta Ablukası`nı tamamlamaktı.Portekizlilerin harekete geçmekte ağır davranmaları üzerine, Napolyon General Andoche Junot`ya 30 bin kişilik bir kuvvetle İspanya`dan Portekiz üzerine yürümesini emretti (Ekim-Kasım 1807). Junot 30 Kasım`da Portekiz kraliyet ailesinin Brezilya`ya gitmek üzere terk ettiği başkent Lizbon`a girdi.Çok geçmeden İspanya`nın kuzeyindeki bazı bölgeleri de işgal eden Fransızlara karşı direnişi örgütlemeyi başaramayan İspanya başbakanı Manuel de Godoy, Kral IV. Carlos`a Portekiz kraliyet ailesinin yaptığı gibi Güney Amerika`ya kaçmasını salık verdi.Ama Madrid`den yola çıkan IV. Carlos Aranjuez`de oğlu Fernando`nun (1808-1833 arasında İspanya kralı VII. Fernando) yandaşlarınca durduruldu ve ayaklanmacıların baskısıyla Godoy`u görevden almayı, oğlu lehinede tahttan çekilmeyi kabul etti. (17 Mart 1808).Durumdan yararlanarak General Joachim Murat`ya Madrid`i işgal emri veren Napolyon, çeşitli tehdit ve vaatlerle Carlos ve Fernando`yu görüşmlerede bulunmak için Bayonne`ye getirtmeyi başardı.5 Mayıs 1808`de burada Fernando`yu Carlos, Carlos`u da kendisi lehine tahttan çekilmeye zorladı ve kardeşi Joseph Bonaparte`ı kendi adına ülkeyi yönetmek üzere İspanya kralı ilan etti.Ama Madrid halkının 2 Mayıs`ta işgalcilere karşı ayaklanmasıyla İspanyol Bağımsızlık Savaşı başladı.

Madrid`deki ayaklanma Naspolyon`un sonunu hazırlayan gelişmelerin başlangıcı oldu.Fransızların başkentteki ayaklanmayı büyük bir şiddeetle bastırmalarına karşın direniş bütün İspanya`ya yayıldı.Başarılı bir gerilla savaşı yürüten İspanyollar, Fransızları Valencia`dan püskürttükten sonra Andalucia`ya kadar ilerlemiş olan General Pierre Dupont`u geri çekilmeye ve 23 Temmuz`da Bailen`de ordusuyla birlikte teslim olmaya zorladılar.Hemen ardından başkent Madrid üzerine yürüyüşe geçerek ağustosta Joseph Bonaparte`ı kentten sürdüler.

Çok geçmeden karşı saldırıya geçen Fransızlar Aralık 1808`de Madrid`i yeniden ele geçirdiler.Bunu üzerine direnişe önderlik eden yerel komitelerin (``junta provinciale``) merkezi önce güneydeki Sevilla`ya, Ocak 1810`da General Nicolas de Dieu Soult`un Andalucia`yı ele geçirmesi ve Sevilla`nın düşmesi üzerine de Cadiz`e alındı.

Ama İngiliz orduları komutanı Arthur Wellesley`nin 1808`den başlayarak Portekiz`de Fransızlara karşı yürüttüğü kararlı direniş, İspanyol gerillaların sürekli etkinliği ve Fransızlar arasında çıkan anlaşmazlıklar savaşın müttefikler için bozgunla sonuçlanmasını engelledi.1810-1812 arasında İspanya ve Portekiz`in çeşitli kesimlerinde Fransızlarla yapılan çok sayıda çarpışma sonuçsuz kalmakla birlikte, Fransızların insan ve malzeme kaynaklarının yavaş yavaş tükenmesine yol açtı.Bu arada bütün dikkatini Rusya`ya düzenleyeceği sefer üzerinde yoğunlaştırmış olan Napolyon`un 1811-1812`de 30 bin dolayında askerini doğuya doğru yürüyen Büyük Ordu`ya katılmak üzere yarımadadan çekmesi Fransızların durumunu daha da ağırlaştırdı.

1812`de Portekiz`deki üssünden yola çıkarak İspanya içlerine doğru ilerlemeye başlayan Wellington`un 21 Haziran 1813`teki Vitoria Çarpışması`nda Mareşal Jean Baptiste Jourdan`ı yenilgiye uğratması Yarımada Savaşı`nın sonunu getirdi.Wellington çarpışmasından sonra İspanya`dan çekilen Joseph Bonaparte`ı izleyerek Pireneler`in ötesine kadar ilerledi (Ağustos 1813).Napolyon ise Leipzig`de uğradığı ağır yenilgiden (16-19 Ekim 1813) sonra İspanya`da tutunmasının olanaksızlığını kabul ederek, tahttan indirildiğinden beri Valençay`de tutsak olan VII. Fernando`yu serbest bıraktı (Aralık 1813).VII. Fernando`nun Mart 1814`te İspanya`ya dönerek yeniden tahta geçmesiyle Yarımada Savaşı resmen sona erdi.

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara

Yanıtlar