Ege bölgesinde bilhassa Aydın, Muğla, Denizli, Manisa, İzmir yörelerinde köy ve çiftliklerde yaşıyan Türklere verilmiş bir isim. Din, karakter, örf ve âdetlere bağlılık yönünden tamâmen Türk köylüsünün aslıdırlar. Mert ve cesur, mazlumun dostu kimselerdir. Bunlar tek tek olduğu gibi gruplar hâlinde de yaşarlar.

Zeybek


1 .
Batı Anadolu efesi:
"Bizim de kalbimizi kımıldatır yerinden / Toprağa diz vuruşu dağ gibi bir zeybeğin"- F. N. Çamlıbel.
2 .
Ege yöresine özgü bir müzik veya oyun türü, zeybek havası.

Zeybek

Ege bölgesinde bilhassa Aydın, Muğla, Denizli, Manisa, İzmir yörelerinde köy ve çiftliklerde yaşıyan Türklere verilmiş bir isim. Din, karakter, örf ve adetlere bağlılık yönünden tamamen Türk köylüsünün aslıdırlar. Mert ve cesur, mazlumun dostu kimselerdir. Bunlar tek tek olduğu gibi gruplar halinde de yaşarlar. Aralarından her hususta liderlik yapabilecek olanı başkan seçerler. Buna efe denir (Bkz. Efe). Efenin yanında çalışanlara da kızan denir. Kızanlar efeye itaat ve bağlılıkta çok samimi olup, aksi harekette bulunanların o toplulukta bulunamayacağı anlayışındadırlar.

Zeybek kıyafeti; diz altına kadar şalvar, kuşak, üstte işlemeli cepken, başta fes üzerine sarılmış telli çevre veya börk, silahlık, ayakta desenli yün çorap, yemeni veya çizme şeklindeydi. Koyu renklerin yanında sarının da kullanıldığı bu giyim kuşam Türk yiğidinin ince zevkinin bir ifadesini gösteriyordu.

Osmanlıların son zamanlarında bozulan asayişten istifade ederek dağlara çıkan zeybekler efelik karakterini tamamen zedelediler. Devletin zaptiye kuvvetleri ile çarpışacak kadar ileri gidenler, yakalandıkça cezaya çarptırıldılar. İstiklal Harbinde düşmana karşı yaptıkları savaşlarla eskiden kaybolan itibarlarını kazandıkları gibi kendilerini de affettirdiler. Yunanlılara aman vermeyen çete muharebelerine savaş sonuna kadar devam eden efeler ve zeybekler cumhuriyetten sonra tamamen ortadan kalktılar. Zeybekler, tarihi bir hatıra olarak milli bayramlarda görülmekte, oynadıkları zeybek oyunları ile eski günleri hatırlatmaktadırlar. Oynanan meşhur zeybek oyunları: Çakıcı zeybeği, dağlı zeybeği, Yörük Ali zeybeği, ikili-dörtlü zeybek, alıdaverin zeybeği, soğukkuyu zeybeği, harmandalı zeybeği, ortaklar zeybeği, bulanık zeybeği, seğmen sekmesi zeybeği, alaylar zeybeği.

Zeybek (Bosphorus) sözleri

Bosphorus tarafından albümünde söylenen Zeybek adlı şarkının sözleri.

Sobalarında kuru da meşe yanıyor efem
Yanıyar ya mehmet ağam üşümüş de donuyor
Boncuklu gelin ortalıkta dönüyor ya dönüyor
Aslanım da efeler vay vay

Kar mı yağıp da yaren gömenin dağına efem
Mehmet ağam da oturuda vermiş efelerin de sağına
Çıktım ha ben de şu dağların başına ya başına
Aslanım da efeler vay vay

Zeybek (Yusuf Gül) sözleri

Yusuf Gül tarafından albümünde söylenen Zeybek adlı şarkının sözleri.

Sarı zeybek aman şu dağlara yaslanır aman
Yağmur yağar silahları efem ıslanır
Bir gün olur aman deli gönül uslanır aman

Eyvah olsun tellide doru efem şanına
Eğil bir bak mor cepkenin efem kanına

Karşı dağı aman duman duman bürüdü aman
Üçyüz atlı beş yüz yaya efem yürüdü
Sarı zeybek aman şu cihanda biridi aman

Eyvah olsun tellide doru efem şanına
Eğil bir bak mor cepkenin efem kanına

İlgili konuları ara

Yanıtlar