Saksafon

Saksofon çoğunlukla pirinçten yapılan, koni ve “S” biçiminde olan, ağızındaki kamışla ses çıkaran bir çalgıdır. 1840’li Yillarda, Adolphe Sax’ca bulunmuştur. Saksofon genellikle Pop-müziği, “big band” müziği ve caz ile ilişkilendirilse de, önceleri klasik batı müziği ve ordu müziği çalgısı olarak tasarlanmıştı.

SaksafonCaz saksafoncusu Klaus Doldinger saksafonununu çalarken
B ir çeşit üfleme çalgı. Bandolarda ve cazlarda kullanılır. Düz dilli, iricedir ve klarnete benzer. Çeşitli bemollerde olmak üzere yedi türlü saksafon vardır. Saksofon çoğunlukla
Batı Avrupa'da 17.yüzyılda kullanılan Chalumeau , klarnetin gelişmemiş ilk şekliydi. Chalumeau sözcüğünün kökeni Fransızca olup, kamışlı nefesli çalgıların genel adıdır. 1700'lü yıllarda Alman çalgı yapımcısı J.C.Denner, Chalumeau'yu geliştirerek klarnetin ilk şeklini oluşturmuştur. Genel olarak Denner'ın Chalumeau'yu geliştirerek klarneti icat ettiği söylenir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
pirinçten yapılan, koni ve “S” biçiminde olan, ağızındaki kamışla ses çıkaran bir çalgıdır. 1840’li Yillarda,

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Adolphe Sax’ca bulunmuştur. Saksofon genellikle Pop-müziği, “big band” müziği ve
Antoine-Joseph "Adolphe" Sax (6 Kasım 1814 – 4 Şubat 1894) günümüzde kullanılan haliyle saksafonu icat eden ve ilk kullanan kişidir. Belçika'nın Dinant şehrinde doğmuştur. Babası Charles-Joseph Sax da bir müzik aletleri yapımcısıydı.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
caz ile ilişkilendirilse de, önceleri klasik batı müziği ve ordu müziği çalgısı olarak tasarlanmıştı.

Geçmişi

Saksofon, 1840’ların başında Paris’de yaşayan Belçika’lı müzik aygıtları yapımcısı ve klarnetçi
Caz müziği 1880'lerde New Orleans'ta gelişmeye başladı ve 1920'lerin başında New York, Los Angles ve Chicago'da yapılan kayıtlarla son şeklini aldı. O zamanlar birçok değişik akım cazın ortaya çıkışında yol gösterici olmuştur. Bunlardan biri melodilerin ve akorların eşliğinde simgesel olarak özgürlüğe kavuşma çabalarıydı. Bu akım bugün doğaçlama olarak tanımladığımız olaya liderlik etmiştir. Bir diğeri ise, siyahi Amerikalıların yarattığı blues ve ragtime gibi müzik türleriydi.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Adolphe Sax’ca tasarlandı. ‘’Saksofon’’ adı da “Sax’ın sesi” anlamını taşır. Sax’ın 1846’da patentini aldığı ve ondört çeşidini yaptığı saksofon, uzun yıllar boyunca klasik batı müziği orkestralarınca dışlandı ve kullanımı ordu orkestraları ile sınırlı kaldı.

Bu çalgıyı tasarlarken Sax’ın esinti kaynakları konusunda değişik görüşler öne sürülse de, en olası olanı,
Antoine-Joseph "Adolphe" Sax (6 Kasım 1814 – 4 Şubat 1894) günümüzde kullanılan haliyle saksafonu icat eden ve ilk kullanan kişidir. Belçika'nın Dinant şehrinde doğmuştur. Babası Charles-Joseph Sax da bir müzik aletleri yapımcısıydı.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
çalgısına klarnet ağızlığı eklenmesiyle ortaya çıktığıdır. Gerçekten de Sax, babasının klarnet ve ophicleideler üretilen işliğinde yıllarca çalışmıştır.

Sax’ın 1846’da aldığı patentten sonraki yirmi yol boyunca, saksofon yalnızca Sax’ın fabrikasınca üretildi. 1966’de, patent süresinin bitiminden sonra saksofonda öteki üreticilerce birçok değişiklik yapıldı.

Yapısı

Saksofon, klarnettekine benzer, yalniz klarnettekinden değişik olarak içi yuvarlak ya da dört köşe oyulmuş, tek kamışlı ağızlık kullanır. Saksofonun sesi bu kamıştan çıktığı için, saksofon bakır değil, tahta üflemeli çalgılar arasında sayılır.

Saksofonun koni biçimi, ona klarnetten çok obuaya benzer özellikler verir. Ancak saksofonların çoğu kendine özgü kıvrımlarıyla, düz bir koni olan obuadan ayrılırlar. Saksofonların soprano ile sopranino olanları genellikle obua gibi düz olsalar da, alto ve tenor olanlarının hemen hepsi kıvrımlıdır. Saksofondaki kıvrımın sesi etkileyip etkilemediği ise çalgicilar arasında tartışılır.

Saksofonlar çoğunlukla pirinçten yapılıp, üzerlerine saydam vernik, altın ya da gümüş ile kaplama yapılır. Vernik ya da öteki kaplamalar pirincin paslanmasını önlediği gibi, ses niteliğinin artmasını ve çalgının görüntüsünün ilgi çekici olmasını sağlarlar.

Değişik dönemlerde, saksofon yapımında plastik ve tahta gibi değişik gereçler de denenmiştir. 1930 öncesinde saksofonların verniklenmeden ya da kaplama yapılmadan satışa sunulmaları yaygındı. 1960’lara dek ise, bazi saksofonlar ucuz olmaları bakımından gümüşle değil, nikelle kaplanırdı.

Saksofon Çeşitleri

Saksofon topluluğunun, en büyüğünden en küçüğüne on üyesi;

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
, , , , , , F mezzo-soprano, , C soprano, saksofon olarak sayılabilir.

Soprano, Alto, Tenor ile Bariton saksofonlar en çok kullanılan saksofonlardır. Bazı orkestralarda arada sırada Bas saksofonun da kullanıldığı olur.

Saksofon çalmaya yeni başlayanlar genellikle alto saksofondan baslayıp, deneyim kazandıktan sonra tenor ya da bariton ile çalmayı sürdürürler. Alto saksofon özellikle klasik batı müziği alanında tutulur. Çalması daha zor olan soprano ise 1960’lardan sonra caz müziğinde belli ölçüde yaygınlaşmıstır. Bas, sopranino ya da kontrabas saksofonlar günümüzde üretilse de, büyük saksofon orkestraları dışında ender olarak kullanılırlar ve daha çok özel ilgi duyanlara seslenirler.

Ağızlık

Ağızlıklar kauçuk, plastik ya da metal gibi değişik gereçlerden yapılırlar. Ender olarak da tahta ve cam olanları da bulunur. Bazıları, metal ağızlıkların yaygın olan plastik ağızlıklara göre daha “canlı” ses çıkardığı, ötekilerse de ses tonundaki değişikliklerin ağızlıkta kullanılan gereçten değil, biçiminden geldiği kanısındadırlar. İçleri içbükey olarak oyulmuş ağızlıklar Adolphe Sax’ın özgün tasarımına daha yakın olup, daha yumuşak tonlarda ses çıkardıkları için klasik batı müziği saksofoncularınca yeğlenirler.

Kamışlar

Klarnet gibi saksofon da ses çıkarmak için tek kamış kullanır. Saksofon kamışları klarnettekilere oranla daha geniş olurlar. Değişik saksofon çeşitleri (alto, tenor, vb) değişik boyutlarda kamışlar kullanırlar. Her çalgıcı kendi biçemine uygun kamışı birçok üreticinin ürünleri arasından seçebilir. Kamışların ses gücü, 1 ile 6 arasindaki sayılarca ölçülendirilmiştir. Yine değişik üreticilerin tıpkı ölçülendirmeyi kullandıklarını söylemek güçtür. Örneğin Rico’nun 3 sayili kamışı Vandoren’in 3 sayili kamışına oranla çok daha yumuşaktır.sen de yumuşaksın heralde bunları yazıon sn manyak mısın lan

Sax, Mule & Co, Jean-Pierre Thiollet, H & D, Paris, 2004 ISBN 2 914 266 03 0

Saksafon Resimleri


  • Frederick L. Hemke alto ile tenor saksafon kamışları.

  • Tenor saksafon için iki ağızlık

  • Caz saksafoncusu Klaus Doldinger saksafonununu çalarken



Yorumlar - Lütfen konu (Saksafon) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.