Piezoelektrik

Piezoelektrik Mekanik sıkıştırma neticesi voltaj üreten; voltaj tatbik edildiğinde mekanik titreşim elde edilen bazı kristal ve seramiklere has özellik. Mekanik enerjiden voltaj üretimine piezo olayı; voltajdan mekanik titreşim üretimine de ters piezo olayı denir. Piezo Latincede “basmak” anlamına gelir. Piezo olayını meydana getirebilen kristaller arasında kuartz, tormalin, rokel olarak bulunurlar. Tabiatta bulundukları şekliyle kullanılması mümkün değildir. Kristallerin titreşim frek...

Piezoelektrik hakkında bilgiler

Piezoelektrik Mekanik sıkıştırma neticesi voltaj üreten; voltaj tatbik edildiğinde mekanik titreşim elde edilen bazı kristal ve seramiklere has özellik. Mekanik enerjiden voltaj üretimine piezo olayı; voltajdan mekanik titreşim üretimine de ters piezo olayı denir. Piezo Latincede “basmak” anlamına gelir.

İki çeşit Piezoelektrik olayı vardır: bunlardan biri, üst üste konup sı­kıştırılan iki cismin karşılıklı yüzeyleri üzerinde eşit ve zıt elektrik yüklerinin mey­dana gelmesidir. Hiç bir kutuplanma özel­liği olmayan ve basınç kalktıktan sonra da devam eden bu elektriklenme, temasla elek­triklenme olaylarıyle ilgili gibi gözükür. J. ve P. Curie’nin incelediği ikinci piezoelek­trik olayı ise, aksine gerçek bir kutuplan­madır; bu olaya yalnız eğik yüzlü hemiedr billurlarda, özellikle turmalin ve kuvarsa rastlanır. Birkaç milimetre kalınlığında bir kuvars levhayı kendi optik eksenine paralel ve bir elektrik eksenine dik olarak yontup yüzlerine madeni levhalar yerleştirmekle bir çeşit piezoelektrik kondansatör yapılabilir. Kondansatörün armatürlerine bir basınç veya bir çekme kuvveti uygulanırsa, pozi­tif veya negatif bir elektrik yükü elde edi­lir. Bu tersinir bir olaydır, yani madeni levhaların elektriklenmesi kuvars levhada bir şekil değişikliğine yol açar (Lippmann tarafından keşfedilen ters piezoelektrik o-layı). Eğer, uygulanan akım alternatifse, periyodik hacim değişikliklerine uğrayan kuvars titreşir. Bu titreşimlerin frekansı akımın frekansına eşit olursa, rezonans meydana gelir ve salınımların genliği çok büyür.

Bu salınımların frekansı hiç değişmez. Bu yüzden, kronometrelerin denetlenmesinde ve kararlı radyoelektrik dalgaların üretimin­de kuvarsın piezoelektrik özelliklerinden yararlanılır. Ayrıca, sesötesi dalgaların üretiminde ve bulunmasında, basınç ve dar­belerin ölçülmesinde (bk. PiEZOGRAFi). bir maddenin radyoaktiflik şiddetinin belirlen­mesinde de kuvarsın prezoelektrik özelliği işe yarar.



Piezo olayını meydana getirebilen kristaller arasında kuartz, tormalin, rokel olarak bulunurlar. Tabiatta bulundukları şekliyle kullanılması mümkün değildir. Kristallerin titreşim frekansı ve ürettiği voltaj kesiliş şekilleri, yüzey işlemleriyle yakından ilgilidir. Kristalin merkeze göre kesim yüzeylerinin simetrik olması lazımdır.

Baryum titanat, kurşun zirkonat titanat ve potasyum sodyum niobat gibi bazı seramikler de piezoelektrik olayı meydana getirecek özelliktedir. Bu seramikler çok kristalli malzemeler olup, normal porselen seramikler gibi üretilebilir. Bunlara daha sonra yüksek D.C voltaj tatbikiyle piezoelektrik özellik kazandırılır.

Kullanılışı: Piezoelektrik kristaller ve seramikler; mekanik titreşimlerin elektrik dalgalarına, elektrik dalgalarının mekanik titreşimlere çevrilmesi istenilen elektromanyetik çeviricilerde (transdüserlerde) kullanılır. Kristal mikrofonlar, gemilerde derinlik ve hedef bulmaya yarayan sonar cihazlarında, piezokristallerden faydalanılır. Sonar cihazında piezoelektrik hadisesiyle su içine ses yayımı yapılır. Sesi çıkaran, elektrik enerjisi etkisiyle titreşen kristallerdir. Suya yapılan ses hedefe çarpıp yansıyınca bu defa kristaller, suyun ses dolayısıyle sıkışması ile titreşir. Titreşen kristaller elektrik dalgaları üreterek ses ve ekranda görüntü olarak hedef tespiti yapılır.

Tarihi: Pierre ve Jacques Cruie Kardeşler 1880 senesinde Fransa'da kristalleri çeşitli yönlerden sıkıştırarak voltaj ürettiklerini keşfettiler. Bir sene sonra ise yine Fransız Gabriel Lippmonn, piezoelektrik olayının tersini deneyle tespit etti. Piezoelektrik olayından istifade ile Birinci Dünya Savaşında denizaltı gemilerini tespit etmede kullanılan basit ultrasonik cihazları yapıldı. Bu cihazlar geliştirilerek bugünkü modern gemilerde kullanılan sonar cihazlarına dönüştü. Piezo kristallere ilave olarak aynı işi görebilecek piezoelektrik seramiklerse 1940 senelerinde geliştirildi.

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi
İlgili Konu Başlıkları Tümü

Zaman

Zaman Değişmekte olan bir standart hadiseyle kıyaslanarak ölçülen; başlangıç ve son kabul edilebilecek iki hadise veya vakit arasında geçen müddet (süre). Zamanın ölçülmesinde ekseriya bir sarkacın salınımı, dünyanın dönüşü veya bir elektromanyetik radyasyonun titreşimi ...

Radyo

Radyo, kablosuz, tek yönlü sözel yayın aracına verilen isim. Elektromanyetik dalga alıcısı veya vericisi; Radyo dalgaları'ndaki ses modülasyonunu önce elektronik ortama sonra da sese çeviren elektronik alet; alıcı veya verici.

Gramofon

Gramofon, (eski Yunanca fone, "ses" ve grammein, "yazmak") veya fonograf kelimelerinden kaynaklanıyor. Gramofon, plak üzerinde spi­ral çukurlar boyunca titreşimler biçiminde mekanik olarak kaydedilmiş sesi geri ve­ren alet. Gramafon'un öncüsü olan fonograf'ı 1877 yılında Thomas Edison ...

Pikap

Pikap, plaklar üzerine kaydedilmiş ses sinyallerini okumaya yarayan kaynak cihazdır.

Sismograf

Toprak hareketlerini kaydeden ve ölçen bir cihaz. Sismograf umûmiyetle zelzelenin, yer ve şiddetini, saatini, süresini kaydederse de; toprağın jeolojik yapılarını, petrol ve mâden yataklarının bulunmasını, deniz dalgaları ve fırtınaların meydana getirdiği mikrosismik ...

Curie

Pierre Curie; kristalbilim, manyetizma, piezoelektrik ve ışınetki biliminin öncülerinden, 1903 Nobel Fizik ödülü sahibi Fransız fizikçi<br />

Ekokardiyografi

Ultrasonik ses dalgalarıyla, kalbin değişik yapılarını inceleme imkanı veren bir teşhis ve araştırma metodu.

Enerji Dönüşümü

Enerji dönüşümü, enerjinin bir biçimden diğerine dönüşümüdür. Fizikte enerji terimi bir sistemdeki belirli değişiklikleri oluşturma kapasitesini açıklar. Dönüşümde entropinin sınırlamaları göz ardı edilir. Sistemlerin toplam enerji dönüşümü, yalnızca enerjinin ...

Pierre Curie

Pierre Curie, (d. 15 Mayıs 1859, Paris - ö.

Yenilenebilir Enerji Kaynakları

Yenilenebilir enerji (kaynakları), sürekli devam eden doğal proseslerdeki varolan enerji akışından elde edilen enerjidir. Bu kaynaklar güneş ışığı, rüzgar, akan su (hidrogüç), biyolojik prosesler ve jeotermal olarak sıralanabilir.

Bas Gitar

Bas gitar, çoğunlukla dört teli olan ve kalın ses veren telli bir çalgıdır. Günümüz müziğinin vazgeçilmez enstrümanlarından biridir.

Otomobil Terimleri

:== A ==* A SÜTUNU : Otomobilin orta gövdesinin önünde yükselen, tavanı taşıyan sağ ve sol köşede bulunan ve içinde pasif güvenlik unsuru destekleri olan sütun.* ABAT VENT : Speedster otomobillerde kullanılan alçak ön cam veya rüzgar kesici çıkıntı * ABAXIAL: Dingil harici ...

Yenilenebilir Enerji

Yenilenebilir enerji, kendini yenileyebilen kaynaklardan elde edilen enerjiye verilen ad. Yenilenebilir enerji kaynakları, doğrudan ya da dolaylı olarak Güneş’ten gelen enerjiye bağlıdır. Rüzgâr, havanın ısınması ve soğumasına bağlı olarak şiddetlenir. Su döngüsü de aynı ...