bilmece

BİLMECE Alm. Raetsel, Fr. Devinette, İng. Riddle, puzzle, enigma. Maddi olsun manevi olsun, varlıkların belirli özellikleri söylenerek soru haline getirilmiş, çoklukla manzum olan, eğlence yönü ağır basan anonim edebi mahsuller.

Bilmeceler daha çok şifahi (sözlü) edebiyatı ilgilendirir. Bu münasebetle kışın uzun gecelerinde bir nevi zihin ve hafıza yoklama, zekanın işlemesi, eğlenceye yönelik olması bakımından ruhi tatmin ve boş zamanın değerlendirilm

Bilmece

Alm. Raetsel, Fr. Devinette, İng. Riddle, puzzle, enigma. Maddi olsun manevi olsun, varlıkların belirli özellikleri söylenerek soru haline getirilmiş, çoklukla manzum olan, eğlence yönü ağır basan anonim edebi mahsuller.

Bilmeceler daha çok şifahi (sözlü) edebiyatı ilgilendirir. Bu münasebetle kışın uzun gecelerinde bir nevi zihin ve hafıza yoklama, zekanın işlemesi, eğlenceye yönelik olması bakımından ruhi tatmin ve boş zamanın değerlendirilmesini hedef alır. Kış gecelerinde toplanan aile fertleri, iki taraf halinde eğlence ve oyun kabilinden olmak üzere birbirlerine varlıklar ve mefhumlar hakkında sorular sorarlar. Muhatabın, yani soru sorulan tarafın, sayıları özelliklerine göre, belirtilip sorulan varlığı bilmesi gerekir. Bilmekte zorlandığı takdirde, belirli ip uçları arar ve bilmeceyi soran tarafa; “Yenir mi, içilir mi, acı mı, tatlı mı, canlı mı, cansız mı, bu odanın içinde var mı?” gibi sorular sorar. Bilmecenin cevabı yine bilinmezse, istenilene razı demektir. Bu durumda soran taraf büyük şehirler ister. Mesela; gel İstanbul gel, der; veya Kerkük, Musul, Bağdat, Konya, Buhara, Taşkent, Kaşgar, İzmir, Tebriz, Ankara, Bakü gibi şehirler yanında başka şehirlerden de birini ister. Neticede her iki taraf da şehir kazanmaya çalışırlar. Bu durum gece yarılarına kadar sürer gider. Böylece varlıklar zihni yönden zeka ve akıl bakımından ele alınırken, büyük-küçük hep birden bilgi yarışması içinde vakit geçirip, zamanı değerlendirirler. Gerçekte bilmecelerin terbiye, öğretim ve eğitim ile eğlence bakımından küçümsenmeyecek değerleri vardır.

Bilmeceler bazan birden fazla cevabı gerektirir.

Bilmeceler Divan Edebiyatı da denilen Eski Türk Edebiyatında “lugaz" ve "muamma” adları ile iki kısma ayrılırlar. "Lugaz” herhangi bir nesneyi zihnen bulmak ve bilmek demektir. "Muamma" ise bir kimsenin adına remz ve ima ile delalet edilen şiirdir. Muamma; halk edebiyatımızda gezici aşıkların çaldıkları saz veya curalarla söyleyerek misafir oldukları yerin kahve duvarlarına astıkları bilmecelerdir. Divan edebiyatında muamma mutlaka şahıs ismine delalet etmesine rağmen, aşık edebiyatında, sahasını daha da genişletmiştir ve her şeye ait olmuştur.

Bilmecelerin öğretici yönden dini, fikri olanları da vardır. Bu hususta Elgaz-ı Fıkhiyye adında bilmecelerin toplandığı kitaplar bile ortaya konmuştur.

Bilmecelerin bütün Türk illerinde mühim bir yeri vardır. Belki mizaha kaçan yönü ile hayatı hafifletmek, yorgunlukları üstten atmak bakımından Türk milletinin tabiatına uygun bir edebi türdür. Bu bakımdan Türk uluslarında ayrı ayrı isimlerle anılırlar. Azeri Türklüğü “tapzug” veya “tapmaca”; Kırgız, Kazak ve Karakalpaklar “cumbuk”, Kazan Türklüğü “tabışmak” veya “cumak” Başkırtlar ise “yumak” kelimelerini bilmece manasında kullanırlar.

Günümüzde bunun yanında gazetelerde eş manalı kelimelerin aranıp bulunması gayesi ile gazete ve dergilerde de “bilmece, bulmaca,” adında zeka oyunlarına rastlanmaktadır.

Kalenin ardı bedendir beden Yeşil bastım al çıktı Nedendir neden? (Kına)

Fındık kadar hamur yoğurdum On yar sevdim doyurdum (Kına)

Dam ardında teke bağlı Boynuzları köke bağlı (Kabak)

İlim ilim ilmeli İlim kadın düğmeli Bunu bilen bilmeli Bilmeyen otuz iki şar vermeli (Üzerlik)

Mavi atlas İğne batmaz Terzi biçmez Makas kesmez (Gökyüzü)

Dağdan gelir taştan gelir Yularsız bir arslan gelir (Sel)

Bir oğlum var Gelen öper giden öper (Su bardağı)

Bir küçük kumbara Zahire çeker ambara (Kaşık)

Dağda takılar Suda cipiler Arşın ayaklı Burma bıyıklı (Keklik, balık, tavşan)

Şu kadar şukka Bu kadar bukka Men dakka dukka Men dakka dukka (Havan)

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi

bilmece

bir şeyin adını anmadan, niteliklerini üstü kapalı söyleyerek o şeyin ne olduğunu bulmayı, dinleyene ya da okuyana bırakan oyun, muamma. bilinmeyen şey, muamma.

bilmece


1 .
Bir şeyin adını anmadan niteliklerini üstü kapalı söyleyerek o şeyin ne olduğunu bulmayı dinleyene veya okuyana bırakan oyun, muamma.
2 .
mecaz Bilinmeyen şey, muamma:
"Basit cümleleri bile anlamak güç olurken istihza bir bilmeceye döner."- A. ޞ. Hisar.

bilmece

Türkçe bilmece kelimesinin Fransızca karşılığı.
devinette [la], énigme [la]

bilmece

Türkçe bilmece kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Rätsel

Bilmece (Orhan Ölmez) sözleri

Orhan Ölmez tarafından albümünde söylenen Bilmece adlı şarkının sözleri.

Bir varsın bir yoksun
Bir bensin bir elsin
Nasıl bir bilmece
Kimbilir nerdesin
x2

Bilmedim bilemedim
Senin için ben neyim
Nasıl bir bilinmezlik
Nasıl bir yerdeyim

Görmedim göremedim
İsteyince bulamadım
Nasıl bir gizlilik bu
Anlamadım nerdeyim

Söyle söyle senin derdin ne
Yok oldun bittin birden yine
Çözemedik hala ne zor bilmece
Ya çek git gelme yada hiç gitme...
x2

Bilmedim bilemedim
Senin için ben neyim
Nasıl bir bilinmezlik
Nasıl bir yerdeyim

Görmedim göremedim
İsteyince bulamadım
Nasıl bir gizlilik bu
Anlamadım nerdeyim

Bilmece (ayca tekindor) sözleri

ayca tekindor tarafından albümünde söylenen Bilmece adlı şarkının sözleri.

Bir eski bilmece gibi
Çöz hadi üşenmeden beni
Kar yağsa saçlarıma savur
Rüzgar ol usulca es hadi

Bir eski bilmece gibi
Çöz hadi üşenmeden beni
Kar yağsa saçlarıma savur
Rüzgar ol usulca es hadi

Gel kapımda kış
Gözümde yaş bırakma beni

Gel kapımda kış
Gözümde yaş bırakma beni

Sev yürek ayaz
Isıt biraz üşütme yine hadi hadi gel
Sev yürek ayaz
Isıt biraz üşütme yine hadi hadi gel

Düşümdeki o eski aşk yeşerin hadi
Gel bu bilmece tek hecede
Çözülsün hadi gel

Bilmece (Anima) sözleri

Anima tarafından albümünde söylenen Bilmece adlı şarkının sözleri.

Bir garip bilmece
Kimi soru sorar, kimi cevap arar
Garip bilmece
Kimi barış yapar, kimi savaş arar
Bir garip bilmece
Kimi hayal kurar, kimileri yıkar
Garip bilmece
Kimi yola çıkar, kimi yoldan çıkar

Soruların ardı saklı kaldı
Soruların ardı saklı kaldı

Aklımda bir soru var, nerde?
Aklımda bir soru var, kimde?
Acaba cevaplar?

Bilmece (Keremcem) sözleri

Keremcem tarafından albümünde söylenen Bilmece adlı şarkının sözleri.

sana beni sevme diyemem
yanıma aldım tüm aşkları
yenik bir oyundan geriye
üzgün iskambil kağıtları

bu yüzden sırf bu yüden
aşka inancım kalmadı

derken
neden yeniden sevemem

işte yine bir bilmece
soruya baktım ümitsizce
cevabı sen yok hiç şüphem
söylemem mümkün değil
delilik bu aşk değil

Bilmece (Ferdi Tayfur) sözleri

Ferdi Tayfur tarafından albümünde söylenen Bilmece adlı şarkının sözleri.

Bilmece gibisin bazen sevgilim
Seni çözemiyorum düşünüp çözemiyorum
Binbir şüphe var içimde gönlümü sana
Veremiyorum güvenip sevemiyorum

Söyle ne/ferdi+tayfur oldu sana acı çektiriyorsun
Olmayacak sebepten isyan ettiriyorsun
Seni sevmekle çok kabahat ettim bilirim
Sana olan aşkımı nasıl ele veririm

Bilmece gibisin bazen sevgilim
Seni çözemiyorum düşünüp çözemiyorum
Binbir şüphe var içimde gönlümü sana
Veremiyorum güvenip sevemiyorum

Bir an mutlu ediyor her gün öldürüyorsun
Nedir bilmem maksadın eli güldürüyorsun
Daha ne/ferdi+tayfur istiyorsun
Gönül sarayımı sen viran ediyorsun

Bir dünya yaratmıştık biz ikimiz için
Mutlu günlere seninle mesut günlere
Kırıyorsun kalbimi hiç düşünmeden
Yazık boşyere sevgilim, inan boşyere

Bilmece gibisin bazen sevgilim
Seni çözemiyorum düşünüp çözemiyorum
Binbir şüphe var içimde gönlümü sana
Veremiyorum güvenip sevemiyorum


İlgili konuları ara

Yanıtlar