Herbert Spencer

Kısaca: 1820-1903 yılları arasında yaşamış olan İngiliz filozofu. Temel eserleri arasında First Principles [İlk İlkeler], First Principles of Sociology [Sosyolojinin İlk İlkeleri], Social Statistics [Sosyal İstatistik], Descriptive Sociology [Betimsel Sosyoloji] adlı kitaplar bulunan ve fizik ve biyoloji bilimleriyle, siyasi ve toplumsal liberalizmden oldukça etkilenmiş olan Spencer’in felsefesinin temelinde evrim düşüncesi vardır. ...devamı ☟

Herbert Spencer
Herbert Spencer

1820-1903 yılları arasında yaşamış olan İngiliz filozofu.

Temel eserleri arasında First Principles İlkeler, First Principles of Sociology İlk İlkeleri, Social Statistics İstatistik, Descriptive Sociology Sosyoloji adlı kitaplar bulunan ve fizik ve biyoloji bilimleriyle, siyasi ve toplumsal liberalizmden oldukça etkilenmiş olan Spencer’in felsefesinin temelinde evrim düşüncesi vardır. Bilimle dini uzlaştırmayı ve böylelikle de felsefeye yer açmayı amaç­layan Spencer’a göre, felsefe tüm diğer bilim­lerden genelliğiyle ayrılır. Felsefedeki teori­lerin varolan her şey için geçerli olduğunu öne süren Spencer, evrim öğretisini bu duru­mun tek istisnası olarak görmüştür.

Temeller Evrim teorisinin deneysel ola­rak test edilebilir, savunulup temellendirile­bilir bir teori olduğunu belirten Spencer, ba­sitten karmaşığa, homojen olandan heterojen olana doğru gerçekleştiğini düşündüğü evri­min, doğadaki, toplum ve ahlaki yaşamdaki örneklerini gözler önüne sermeye çalışmıştır.

Epistemolojisi: Epistemoloji alanında, insan varlığının bilgisinin sınırlı olduğunu, bizim yalnızca fenomenleri bilebileceğimizi öne süren Spencer, bir yandan da bu feno­menlerden, her şeye karşın Bilinemez Olanı, fenomenlerin kaynağı ve evrimin temeli olan Kavranamaz Gücün varlığını çıkarsa­yabileceğimizi savunmuştur. O, ilerlemenin bir rastlantı, insanın kontrolü altındaki bir şey olmayıp, bir zorunluluk olduğunu belirt­miş, yaşamın, içsel olanın dış çevreye uyar­lanmasından, sürekli olarak ona göre ayar­lanmasından başka bir şey olmadığını iddia etmiştir. Siyaset alanında bireyciliği sa­vunmuş, yaşam, zihin ve toplumu madde, hareket ve güç aracılığıyla açıklamaya çalış­mış olan Spencer, ahlakın doğal bir temeli olduğunu, ahlaki sonuçların genel evrim ya­sasını izlediğini öne sürmüştür.

Etiği: Başka bir deyişle, siyaset felsefesi alarmda, eski liberalizmin en önemli temsil­cilerinden biri olan Spencer’a göre, devlet ve toplumun iki temel şekli vardır. Askeri devlet ve endüstriyel devlet. Bunlardan askeri devlet toplumsal örgütlenmenin baş­langıç formu olup, ilkel ve barbardır, savaş için her zaman hazırdır. Birey, burada sa­vaşta zafer amacı için bir araçtan başka bir şey değildir. Toplum sıkı ve disiplinli bir biçimde örgütlenmiştir ve her birey milita­rizm ve otoriter yönetimin gerekleri için kendisine tahsis edilmiş olan konumu işgal eder. Şovenizmle milliyetçilik ve emperya­lizmin askeri devlete gerekli ideolojik esini sağladığını ve devletin ruhban yapısının itaat ve disiplinin önde gelen erdemler olduğunu öğretmeye yöneldiğini öne süren Spencer’a göre, sanayici sınıfların iktisadi faaliyetleri devletin askeri ihtiyaçlarına bağ­lıdır; ekonominin hedefi daha büyük maddi refah aracılığıyla kişisel mutluluğu arttır­mak değil, fakat ortak gücü başarılı fetihler­le beslemektir.

Spencer’a göre, askeri devlet kendi top­raklarını genişlettikçe ve uzun bir zaman di­limi sonunda barış ve istikrarı sağlayınca, yavaş yavaş sanayici bir devlet ve toplum ol­maya doğru evrim geçirir. Söz konusu en­düstriyel devlet, askeri devletin her bakım­dan karşıtıdır. Bireyin toplumdaki yerini belirleyen şey, statüden ziyade, sözleşmedir. Sanayici toplum ve devlette, yaşam biçimi gönüllü işbirliğine dayalı olup, kendiliğindenlik, çeşitlilik, farklılık ve mutabakatsız­lık, bireyi yönetimin en yüce amacı sayma, onun en önemli değerleridir. Bu toplumun amacı, üyelerine en fazla özgürlüğü ve an yüksek mutluluğu temin etmektir.

Askeri toplumdan sanayici topluma doğru ilerleme, Spencer’a göre, yönetimin azalması anlamına gelir, zira hükümet ‘mevcut barba­rizmin bir delili’nden başka bir şey değildir. İnsanlar barışçı, birlikte yaşamaya gönüllü oldukları, işbirliği yapmayı öğrendikleri ölçüde sanayici toplum idealine daha çok yak­laşırlar. Bununla birlikte, modern endüstriya­lizmin bizatihi kendisinin yağmacı ve yırtıcı acımasızlığın yepyeni bir şeklini gün ışığına çıkardığını göremeyen Spencer, bireyin bir amaç olmaktan ziyade, bir araç konumuna indirgendiğini kavrayamamıştır. Yine Spen­cer, on dokuzuncu yüzyıl kapitalizminin temel erdeminin, barışçı işbirliğinden ziyade, acımasız bir militarizm olduğunu farkedeme­miştir.

Sosyalist düşüncenin amansız bir karşıtı olan Spencer, bütün sosyalizmlerin kölelik olduğunu’ ileri sürer. Zira, ona göre, sosyalizm ya da komünizmde birey, belli bir efendiye değil, bütün topluluğa köle kılı­nır ve kölenin efendisinin ‘tek bir kişi ya da bir toplum olması arasında pek bir fark yoktur.

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

Herbert Spencer Gasser
3 yıl önce

Herbert Spencer Gasser (5 Temmuz 1888 - 11 Mayıs 1963) Amerikalı fizyolog. Platteville, Wisconsin'de doğdu. Sinir liflerinde ki aksiyon potansiyelleri...

Joseph Erlanger
3 yıl önce

yaptığı katkılar ile bilinmektedir. 1944 yılında Nobel Fizyoloji ya da Tıp Ödülü'nü Herbert Spencer Gasser ile paylaşmıştır. Biyografi - nobelprize.org...

Sosyal Darwinizm
3 hafta önce

Darwin’in adını taşımasına rağmen esas olarak kuramı ilk geliştirenler Herbert Spencer, Thomas Malthus, Francis Galton gibi başkaları olmuştur. Sosyal darwinizm...

Makro sosyoloji
3 hafta önce

ettijkleri genel değerlendirmelere ulaşmışlardır. Auguste Comte, Durkheim, Herbert Spencer gibi 19. yüzyıl sosyologlarının yaklaşımları, makro sosyolojik anlayışı...

Yapısal işlevselcilik
3 hafta önce

Sosyolojik gelişim çizgisinde bu yaklaşımın en önemli kuramcıları Herbert Spencer, Emile Durkheim, Talcott Parsons, Robert K. Merton ve David Keen'dir...

Benjamin Tucker
4 hafta önce

the free and unhampered market, thus going beyond the criticism of Herbert and Spencer and, arguing with Molinari, that the market could offer a positive...

Felsefenin Öyküsü
3 yıl önce

Kant (alt başlıkta Hegel'den bahsedilmektedir), Arthur Schopenhauer, Herbert Spencer ve Friedrich Nietzsche'dir. 1933 yılında yapılan ikinci baskıda yazar...

Saldırmazlık ilkesi
3 yıl önce

tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2017.  ^ Herbert Spencer. "Principle of Non-Aggression". 30 Ocak 2011 tarihinde kaynağından...