Kalay

Kısaca: Yumuşak, haddelenebilir (tel ve levha hâline gelebilir), gümüş beyazlığında metalik bir element. Târihçesi mîlâttan önce 3000 yıllarına dayanır. Mısır’da ve Mezopotamya’da bronz alaşımında kalay kullanılmıştır. Mîlâttan önce 2000 yıllarında bakır orta doğuda tam kullanıldığı hâlde kalayın kullanılışı sınırlıydı. Bu târihlerde kalay, İran ve Kafkasya’da elde ediliyordu. ...devamı ☟

Kalay
Kalay

Yumuşak, haddelenebilir (tel ve levha haline gelebilir), gümüş beyazlığında metalik bir element. Tarihçesi milattan önce 3000 yıllarına dayanır. Mısır’da ve Mezopotamya’da bronz alaşımında kalay kullanılmıştır. Milattan önce 2000 yıllarında bakır orta doğuda tam kullanıldığı halde kalayın kullanılışı sınırlıydı. Bu tarihlerde kalay, İran ve Kafkasya’da elde ediliyordu.

Özellikleri: Kalay kimyada Sn sembolüyle ifade edilir. Periyodik cetvelde IV A grubunda bulunur. Atom numarası 50, atom ağırlığı 118,69’dur. Bileşiklerinde 2+ ve 4+ değerlikli olabilir. Erime noktası 231,9°C, kaynama noktası ise 2270°C’dir.

Kalayın a-kalay ve b-kalay olarak başlıca iki kristali vardır. Birinciye gri kalay denir ve 13,2°C’den daha düşük sıcaklıklarda, kübik sistem halinde ve 7,75 g/cm3 yoğunluklu olarak teşekkül eder. İkincisi ise beyaz kalay olarak bilinir ve 13,2°C ila 161°C arasında, tetragonal yapıda ve 7,3 bağıl yoğunluklu olarak ortaya çıkar. Gri kalay çok az kullanıma sahiptir. Kalayın üçüncü bir kristal şekli olarak ileri sürülen ³-kalayın mevcudiyeti henüz kesinleşmemiştir.

Kalayın 10 adet kararlı ve tabiatta mevcut ve 21 adet sun’i ve radyoaktif izotopu vardır. Metalik kalaya 100°C’den yüksek sıcaklıklarda halojenler ve hidrojen sülfür, etki eder. Oksijen, kalayla SnO2 teşkil ederek, yüzeyde çok ince bir tabaka meydana getirir. Sulu hidroklorik ve hidroflorik asit yavaş, hidrobromik ve nitrik asit hızlı olarak kalayla reaksiyona girer. Birçok alkali çözeltiler metal kalaya etki eder. Yani kalay amfoterdir. Yiyeceklerdeki organik asitler kalaya tesir etmez.

Bulunuşu: Kalay yeryüzündeki zeminin içinde 4 ila 200 ppm (milyonda bir kısım) bulunur. Aydan gelen taş nümunesinde 0,6 ppm bulunmuştur. Dünyada Malezya, Bolivya, Tayland, Endonezya, Nijerya, Kongo (Kinşasa) ve Çin’de işletilmesi ekonomik olan kalay yatakları vardır. En mühim filizi SnO2 kasiterit (kalay taşı) olup, kahverengi veya siyah renklidir. Tetragonal veya ditetragonal-dipiramidal kristallere sahiptir.

Elde edilişi: Filizi içinde demir, kükürt, tungsten, nikel, tantalum, arsenik, kurşun, bakır ve gümüş bulunur. Bunların giderilmesi için önce filiz öğütülüp suyla yıkanır. Manyetik olan kısım mıknatıs ile ayrılır. Kavrulma yoluyla kükürt ve arsenik ayrılır. Asitle yıkanarak ve sentezlenerek fırınlarda indirgenme işlemi tamamlanır. Saflaştırmak için kademeli olarak ergitme uygulanır. Ayrıca hurda tenekelerden de kalay elde edilir.

Kullanılışı: Çelik levhaların kalayla kaplanmasında takriben üretilen kalayın % 40’ı kullanılır. Böylece yiyecek ve konserve kapları olan teneke, daldırma veya elektroliz yoluyla elde edilir. Teneke ve sert kalaydan yapılmış süs veya kullanım eşyaları siyah vernikle kaplanarak sıkça kullanılır.

Bu maksatla eritilmiş kalay veya kalay-bakır alaşımına daldırılan demir veya çelik teneke levhalar çaydanlık, tepsi ve şamdan gibi çeşitli ev eşyaları biçiminde işlenirler. Bundan sonra bu malzemeler beziryağı, kurutucu maddeler ve boyalarla hazırlanan siyah vernikle cilalanırlar.

Kalay mekanik olarak zayıf olduğundan bakır, kurşun, çinko, demir, kadmiyum, antimon, nikel, kobalt, titan ve zirkonyum ile alaşım halinde kullanılır. Kurşunlu kalaya lehim denir. Şimdi kalay ihtiva etmeyen ve alüminyum, silisyum, fosfor, mangan vb. gibi elementlerin bakırla yaptığı ikili alaşımlara bu elementlerin tuncu denmekle beraber, bronz (tunç) ismi ile kalay bakır alaşımı hatırlanmaktadır. Bronzdaki kalay korozyonu (paslanmayı) önlemekte ve bakırın mekanik özelliklerini iyileştirmektedir. Buna antimon da katılarak makina yatakları gibi dayanıklı parça ve eşyaların yapımında kullanılır.

Kalay-4-klorür bileşiği özel kaplama, ağartma, duyarlı kağıt imali işlerinde kullanılır.Makina yağlarının özelliklerinin ıslahında, reaksiyonlarda katalizör olarak, ayna yapımında, sabunlardaki parfümü tesbit etmek için de kullanılır. Kalay-4-oksit seramik sırlarında, tekstilde ve cam imalinde işe yarar. Kalay-2-klorür kimyevi madde, boya, fosfor, polimer üretiminde indirgeyici olarak ve galvenize edici, ayna sırlayıcı ve yağlama yağlarını temizleyici olarak kullanılır. Kalay sülfat boyamada ve kalay kaplamada kullanılır.

Atom numarası: 50 Simge: Sn Kütle numarası: 118.69 Kaynama Noktası (C): 2270 Erime Noktası (C): 231.9 Yoğunluk: 7.3 Buharlaşma Isısı: 70 Kaynaşma (Füzyon) Isısı: 1.72 Elektriksel iletkenlik: 0.088 Isıl iletkenlik: .16 Özgül Isı Kapasitesi: 0.054

Kalay

1 . Atom numarası 50, atom ağırlığı 118,7, yoğunluğu 7,29 olan, 232 °C'de eriyen, gümüş beyazlığında, kolay işlenebilen, yumuşak bir element (simgesi Sn).
2 . Kalaylanmış bir kabın üzerindeki alaşım tabakası:
"Pencereye, elinde yeni kalaydan çıkmış bir bakır sahanla orta yaşlı kadın geldi."- O. C. Kaygılı.
3 . mecazAldatıcı görünüş.
4 . argoSövme, küfür.
Atasözü, deyim ve birleşik fiiller
kalayı basmak

Kalay

Türkçe Kalay kelimesinin İngilizce karşılığı.
adj. stannic, tin, stannous
n. tin
pref. stann

Kalay

atom numarası 50, atom ağırtığı 118,7 olan, gümüş beyazlığında, 232 c'de ergiyen, 7,29 yoğunluğunda, kolay işlenebilen yumuşak bir element, simgesi sn; sövme, küfür.
kalaylanmış bir kabın üzerindeki alaşım tabakası.
(ınsan için) aldatıcı görünüş.

Kalay

Türkçe Kalay kelimesinin Fransızca karşılığı.
étain [le], une bordée d'injures

Kalay

Türkçe Kalay kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Stannum, Zinn

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

Kalay Resimleri

Bronz
3 yıl önce

Bronz veya tunç, bakırın önemli bir alaşımıdır. Önceleri bakır ve kalaydan meydana gelen bakır alaşımlarına bronz denilmekteydi. Bununla birlikte bronz...

Tunç, Alaşım, Alet, Alüminyum, Bakır, Berilyum, Burç, Bıçak, Demir, Direnç, Fosfor
Aslıhan Yener
6 yıl önce

Temmuz 1946, İstanbul), Türk-Amerikalı arkeolog. Bronz Çağı'nda Anadolu'da kalay madenciliği üzerindeki araştırmaları ile bu madenin muhtemel yeni rezervlerini...

Aslıhan Yener, Aslıhan Yener
Bozova, Korkuteli
6 yıl önce

şeklindeydi. Seçildikleri yıllara göre belediye başkanları 1909 - Gürsel Kalay 1908 - İlyas Tek (115 gün vekaleten) 1904 - Halil Okutan 1999 - Halil Okutan...

Bozova, Korkuteli, Antalya, Kasaba, Korkuteli, Taslak, Yerleşim yerleri
Pirinç (alaşım)
3 yıl önce

renkteki alaşımların genel ismi. Pirinçte bulunabilen diğer bazı elementler, kalay, kurşun, nikel, mangan, demir, alüminyum, arsenik, antimon ve fosfordur...

Pirinç (alaşım), Pirinç (alaşım)
Argu grubu
6 yıl önce

kişi tarafından konuşulan Halaçça kalmıştır. Türk dilleri Argu Halaçca (Kalay) Khalaj, Turkic16 Ocak 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi...

Argu grubu, Halaçça, Kom, Kıpçak grubu, Ogur grubu, Oğuz grubu, Sibirya grubu, Türk dilleri, Uygur grubu, İran
Allotrop
3 yıl önce

kükürt(S8), ozon(O3) -oksijen(O2), kireç taşı - mermer, gri (alfa) kalay - beyaz (beta) kalay birbirinin allotropudur. Karbon elementinin allotropları olan...

Allotrop, Oksijen, Ozon
Orta Tunç Çağı
3 yıl önce

büyüğüne "karum", küçüğüne ise "wabartum" denir. Asurlu tüccarlar Anadolu'ya kalay ve kumaş getirmişlerdir. Anadolu'dan gümüş, altın, işlenmiş bakır götürmüşlerdir...

Orta Tunç Çağı, Tarih, Taslak
Alaşım
3 yıl önce

özellikler gösterirler. En bilinen alaşımlara; tunç (bakır-kalay), pirinç (bakır-çinko), lehim (kalay-kurşun) ve cıva alaşımları olan amalgamlar örnek verilebilir...