Mevlevi

Mevlevi, Mevlânâ Celâleddin Rûmi'nin özel olarak yaptığı zikir ve törenleri göz önünde tutarak ölümünden sonra oğlu Sultan Veled tarafından kurulan tarikata giren kimsedir. Mevlevi adı, tarikat kurallarına göre çile dolduran, belli sınavlardan, denemelerden geçerek yetkili pirden el alan kimseye verilir. Mevlevi olabilmek için pirden el almak, icazet almak gerekir. Mevlevinin davranışları, giyim kuşamı, konuşması, çevresiyle olan ilgisi, başkalarına karşı tutumu tarikat kurallarına göre belir

Mevlevi, Mevlana Celaleddin Rumi'nin özel olarak yaptığı zikir ve törenleri göz önünde tutarak ölümünden sonra oğlu Sultan Veled tarafından kurulan tarikata giren kimsedir. Mevlevi adı, tarikat kurallarına göre çile dolduran, belli sınavlardan, denemelerden geçerek yetkili pirden el alan kimseye verilir.

Mevlevi olabilmek için pirden el almak, icazet almak gerekir. Mevlevinin davranışları, giyim kuşamı, konuşması, çevresiyle olan ilgisi, başkalarına karşı tutumu tarikat kurallarına göre belirli ve sınırlıdır. Mevleviliğe karşı sevgi ve ilgi duyarak bir şeyhe kapılanan, tekkede gerekli törenlere katılan kimseye Mevlevi muhibi (Mevleviliği seven) denir.

Mevlevi dergahının şeyhine çelebi denir. Çelebiler, Mevlana Celaleddin soyundan gelen seçkin kimselerdir. Kenya'da bulunan Mevlana dergahı postnişinleri, bu çelebilerdir. Tarikata bağlı müritler, dedeler, dervişler tarafından büyük saygı ve sevgi görürler. Çelebilerin bir başka adı da «molla hünkar oğulları»dır.

Mevlevi olmak isteyenlerin, tekkeye geldikten sonra birtakım gerekli törenlerden geçmesi, kesin kurallara uyması geleneği vardır. Bir kimsenin «Mevlevi» adını alabilmesi için bin bir günlük çile'yi doldurması gerekir. Çile, Mevlevi geleneğine göre bir hücreye kapanarak yapılır. Çileye çekilen müride çilenişin denir. Çile bir içe kapanış, bir öz eğitim, kendini yetiştirme yoludur. Çileye törenle girilir, çileden törenle çıkılır.

Mevlevi adaylarına can denir. Can, üç günlük ilk çileden sonra bir hücreye konur. Burada üç gün içinde sır olur. Bir yere çıkamaz, kapılar, pencereler kapalıdır. Yemeğini, suyunu meydancı getirir. Üç gün bitince meydancı, canı alır tarikçi dedeye götürür. Can, tarikçi dedenin önünde iki diz üstü oturur, verilen öğütlen, gösterilen yolları dinler. Sonra tekrar çileye girer.

On sekiz gün çilede kalır. Bu süre içinde dışarıya çıkmaz, yalnız tekke içinde gezinebilir. On sekiz gün sonra Şemsi Tebrizi ziyaretine çıkılır. Ziyaretten dönerken çelebiden evrad ve ezkar dersi alır. Bu törenlerden sonra isterse çileyi sürdürür, isterse illerdeki Mevlevihanelere giderek hizmet süresini bitirir. Bu süre matbahı şerifte, toplamı bin bir gün olan, bir hizmet dönemidir. Bu bin bir günlük dönem içinde şu görevleri yapar:

1. ayak hizmetlerini görür (ayakçı); 2. avlunun çevresini süpürür (süpürgeci); 3. matbahın şamdanlarını yakar (çırağcı); 4. dergahtaki kandilleri yakar (kandilci); 5. sofrayı kurar, kaldırır (somatçı); 6. dergahtaki meydan hizmetlerine bakar, şeyh postunu semahaneye serer, mukabeleden sonra postu kaldırır (meydancı); 7. tahmisci dedelerin kahvelerini döver, hazırlar (tahmisci) hizmet kahvenin Anadolu'da yayılışından sonra doğdu; 8. yatakları yayar, toplar (yatakçı); 9. pazardan alışveriş yapar (pazarcı); 10. bulaşıkları yıkar (bulaşıkçı); 11. kaplara bakar (dolapçı); 12. helaları temizler (ayrızcı); 13. dedelere şerbet dağıtır (şerbetçi); 14. dervişlerin çamaşırlarını yıkar (cameşuy) [1]; 15. tarikçi dedenin emirlerini bildirir (dışarı meydancısı); 16. matbahın kandillerini yakar (iç kandilci); 17. ayakkabıları çevirir (paşmakçı); 18. lokma yapar (lokmacı). Tekkede ayrı ayrı önem ve ezellikleri bulunan bu hizmetlerin yapılması bin bir günlük çile süresinde tamamlanır. Bütün hizmet kolları tamamlandıktan sonra özel bir törenle çile biter.

Diğer anlamları

Mevlevi

mevlevilik tarikatına bağlı kimse.

Mevlevi

Türkçe Mevlevi kelimesinin İngilizce karşılığı.
1. (a) Mevlevi (a dervish who follows the teachings of Jalal-ud-Din Rumi), whirling dervish, dancing dervish.
2. Mevlevi ayini: the Mevlevi ceremony during which a whirling dance is performed.
3. 1. (a) Mevlevi (a dervish who follows the teachings of Jalal-ud-Din Rumi), whirling dervish, dancing dervish.
4. Mevlevi ayini the Mevlevi ceremony during which a whirling dance is performed.

İlgili konuları ara


Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Mevlevi ilgili konular

  • Alem

    Alem Türk-İslam sanatında cami, medrese, türbe gibi kubbeli yapıların, minare külahlarının, sancakların üzerine yerleştirilen tepelikler.
  • Edvar

    Edvar, kelime anlamı ile devirler demektir, müzik biliminde ise Türk müziği makamlarını anlatan müzik teorisi eserlerine denir. Kelime Safiyy
  • Gülbank

    Gülbank bir cemaat tarafından birlikte ve hep bir ağızdan söylenen dua. Yeniçeriler tarafından tertib edilen çeşitli merasimlerde ve eskiden
  • ıtri

    Itri ( .... - 1712) İstanbul'da doğdu, aynı kentte öldü. Çağdaşlarının, ölümüne tarih düşürmek amacıyla kaleme aldığı mısralar il
  • Kefe

    Ukrayna’nın Kırım yarımadasının güneydoğu kıyısında Akmescit’e 120 km mesafede 77.000 nüfuslu tarihi bir liman şehri, aynı zamanda k
  • Nakkare

    Kudüm ya da nakkare, yarım küre biçiminde bir çift küçük davuldan oluşan vurmalı bir çalgı.
  • Peşrev

    Peşrev (fars. piş, ön ve rev, giden’den pîş-rev, önde giden). Ed. Esk. Halk hikâyelerindeki türkülerin ırasında yer alan mâni şeklinde
  • Yavuz Sultan Selim

    Yavuz Sultan Selim Osmanlı sultanlarının dokuzuncusu, İslam halifelerinin yetmiş dördüncüsü. Sultan İkinci Bayezid'in oğlu olup, annesi Dul
  • Divan Edebiyatı

    Türklerin İslâmiyet’i kabul etmeleriyle on birinci asırda Karahanlılar devrinde Mâverâünnehr’de ve on üçüncü asırda bilhassa Anadolu
Mevlevi
Mevlevi