Değişik tipte sazlardan meydana gelen müzik aletleri topluluğu. Bir orkestrada nefesli sazlar, yaylı sazlar,...

Orkestra

Değişik tipte sazlardan meydana gelen müzik aletleri topluluğu. Bir orkestrada nefesli sazlar, yaylı sazlar, telli sazlar, vuruşlu sazlar bir arada bulunur. Orkestralar, 1 - Senfonik ya da konser orkestraları, 2 - Sairce orkestraları, 3 - Salon orkestraları olmak üzere başlıca üç tipte olur.

Senfonik orkestralar, büyük konserler için hazırlanan çok kalabalık (en azı 90 saz) topluluklardır. Sahne orkestraları, opera ve benzeri müzikli tiyatro eserleri için gerekli sazlardan meydana gelmiş topluluklardır. Salon orkestraları, kırk kadar sazdan meydana gelmiş orkestralardır.

Bugün opera ya da büyük senfonik eserlerde kullanılan orkestralar şu şekilde meydana gelmektedir : Birinci keman, 13 ikinci keman, 10 alto, 12 viyolonsel 10 kontrbas, 3 flüt, 2 obua 2 klarnet, 4 bas korno, 3 boru (trompet), 2 pistonlu boru, 3 trombon, 1 tuba, 1 küçük davul, 1 trampete, 1 üçgen, 1 davul, 1 zil ve lüzumlu halinde 1 den 4'e kadar harp.

Orkestra çalgıları

Orkestra çalgıları ses rengi, yapı ve sesin elde ediliş yöntemine göre dört ana kümeye ayrılırlar.

  1. Tahta üflemeli çalgılar
  2. Bakır üflemeli çalgılar
  3. Vurmalı çalgılar
  4. Yaylı çalgılar


Tahta üflemeli çalgılar

  1. Flüt (Flauto / Flöte / Flute)
  2. Obua (Oboe / Hautbois / Oboe)
  3. Klarinet (Clarinetto / Klarinette / Clarinet)
  4. Fagot (Fagotto / Fagotte / Bassoon)


Bakır üflemeli çalgılar

  1. Korno (Corno / Hörn / Horn)
  2. Trompet (Tromba / Trumpette / Trumpet)
  3. Trombon (Trombone / Posaune / Trombone)
  4. Tuba (Tuba / Tuba / Tuba)


Vurmalı çalgılar

  1. Timpani
  2. Zil (Piatti)
  3. Davul (Grand cassa)
  4. Çan (Campana)
  5. Piyano (Piano e forte / Klavier / Piano)
Bu grupta birçok vurmalı çalgı vardır.

Telli / Yaylı çalgılar

  1. Keman (Violino / Violine / Violin)
  2. Viyola (Viola / Bratsche / Viola)
  3. Viyolonsel (Violoncello / Violoncelle / Cello)
  4. Kontrbass (Contrabasso / Kontrabaß / Contrabass)
  5. Arp (Arpa / Harfe / Harp)

    Orkestra Düzeni

    Orkestralar yukarıda saydığımız enstrümanların farklı sayılarda birleşiminden oluşabilir. Üflemeli çalgıların sayıları genelde birbirine eşittir. 2'şer, 3'er adet kullanılabilir ve bu orkestranın bu sayılara göre adlandırılmasını sağlar. Örnek:İkili orkestrada tahta üflemelilerden 2'şer adet kullanılır.


İkili orkestra düzeninde tahta üflemelilerde 2 Flüt, 2 Obua, 2 Klarinet, 2 Fagot ve bakır üflemeliler genel olarak 4 Korno, 2 Trompet, 2 Tenor Trombon ve 1 bas Trombon ile 1 Tuba olarak kullanılır.

Bu düzene göre Timpani ve isteğe bağlı olarak Zil ile Davul kullanılabilinir. Yaylı çalgılar ise nefeslilerin ses gürlüğünü kapatmayacak şekilde kullanılır. 12-14 adet 1.Keman, 10-12 adet 2.Keman, 8-10 Viyola, 7-10 Viyolonsel ve 6-8 Kontrbas olabilir. Genelde bu düzenek içerisinde Arp pek kullanılmaz, fakat bestecinin isteğine göre bu durum değişiklik gösterebilir.

Üçlü orkestra da ise tahta üflemeli enstrümanlara birer üye daha eklenir ve diğer gruplarda da artış görülebilir. Örneğin:

2 Flüt + 1 piccolo Flüt (piccolo aynı zamanda 3.Flüt olarak da kullanılabilir) 2 Obua + 1 Korangle (Kor angle de 3.Obua yerine kullanılabilir) 2 Klarinet + 1 Bas Klarinet 2 Fagot + 1 Kontrfagot 4 ya da 6 Korno, 2 ya da 4 Trompet, 2 Tenor ile 1 Bas Trombon ve 1 Tuba. Timpani, Zil, Davul, Çan ve bestecinin isteğine göre daha fazla vurmalı çalgı. Piyano da Orkestra içerisinde vurmalı çalgılar grubuna dahildir. Bu düzen içerisinde nadiren kullanılabilir. Arp genellikle 3'lü orkestralarda kullanılır. 1.Kemanlar 16-18, 2.Kemanlar 14-16, Viyolalar 10-12, Viyolonseller 12-13, Kontrabaslar 8-9, Yaylı çalgılar için verilen sayılar ortalamadır ve değişiklik gösterebilirler.

4'lü orkesralarda da tahta üflemeli çalgılara birer çalgı daha eklenir ve diğer grupların sayısı da artabilir. (3 Flüt + 1 Piccolo, 3 Obua + 1 Kor angle, Mi bemol klarinet + 2 La/Sib Klarinet + Bas klarinet gibi. Bakır üflemeli çalgılar bundan sonra bestecinin kendi isteğine göre değişir, 6 trompet, 8 korno, 4 trombon, 2 tuba, kimi zaman wagner tubası ve hatta bunlara ek olarak bir askeri bando bile eser içerisinde belli amaçlar için kullanılabilir.

4'lü orkestralarda nadiren bazı çalgılar kullanılabilir, bunlara örnek olarak Alto Flüt, Bariton Obua, Mi bemol Klarinet ve Basset Horn'u örnek verebiliriz. Saksafon ise eserin yapısına ve konusuna göre 3'lü ya da 4'lü orkestralarda kullanılan bir çalgıdır. Tahta üflemeliler grubuna üyedir fakat yapı olarak madenden yapılmıştır. Ses rengi ve çalınma yöntemi tahta üflemeliler grubuna girmesinin başlıca nedenleridir.

Kaynaklar

Vikipedi

Orkestra

1 . Yaylı, üflemeli ve vurmalı çalgılar topluluğu:
"Locadan çıkarken, davulu üstüne on lira atılan orkestra, zeybek havası çalmaya başlar."- F. R. Atay.
2 . tiyatroEski Yunan tiyatrolarında, sahne ve seyirciler arasındaki çember biçiminde koro yeri.
3 . tiyatroBazı tiyatroların birinci katında sahne veya perdeye en yakın koltuklar:
"Butterfly'ı ben orkestrada koltuktan seyrederken sen locada ... idin."- H. C. Yalçın.

Orkestra

Türkçe Orkestra kelimesinin İngilizce karşılığı.
adj. orchestral
n. orchestra, band

Orkestra

Türkçe Orkestra kelimesinin Fransızca karşılığı.
orchestre [le]

Orkestra

Türkçe Orkestra kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Kapelle, Musik, Orchester

İlgili konuları ara

Yanıtlar