Tatarca veya Kazan Tatarcası (Tatarca: Tatar tele veya Tatarça), Türk dillerinin Kıpçak Grubuna bağlı bir dildir. Aynı aileden bir lehçe olan Kırım Tatarcası'dan ayırmak için “Kazan Tatarcası” olarak da adlandırılır.

Tatarca

<table width=85% border> <th colspan=5 bgcolor=#F0F0F0> Tatarca Şahıs Zamirleri: <tr><th bgcolor=#F0F0F0>Zamir<th colspan=2 bgcolor=#F0F0F0>Olumlu<th colspan=2

bgcolor=#F0F0F0>Olumsuz <tr><th bgcolor=#BABADE>min<td>uquçımın<td>uquçı idem<td>uquçı tügelmen<td>uquçı tügel idem <tr><th bgcolor=#BABADE>ben<td>öğrenciyim<td>öğrenciydim<td>öğrenci değilim<td>öğrenci değildim <tr><th bgcolor=#BABADE>sin<td>uquçısıí±<td>uquçı ideí±<td>uquçı tügelseí±<td>uquçı tügel ideí± <tr><th bgcolor=#BABADE>sen<td>öğrencisin<td>öğrenciydin<td>öğrenci değilsin<td>öğrenci değildin <tr><th bgcolor=#BABADE>ul<td>uquçı<td>uquçı ide<td>uquçı tügel<td>uquçı tügel ide <tr><th bgcolor=#BABADE>o<td>öğrenci(dir)<td>öğrenciydi<td>öğrenci değil(dir)<td>öğrenci değildi <tr><th bgcolor=#BABADE>bez<td>uquçıbız<td>uquçı idek<td>uquçı tügelbiz<td>uquçı tügel idik <tr><th bgcolor=#BABADE>biz<td>öğrenciyiz<td>öğrenciydik<td>öğrenci değiliz<td>öğrenci değildik <tr><th bgcolor=#BABADE>sez<td>uquçısız<td>uquçı idegez<td>uquçı tügelsiz<td>uquçı tügel idegez <tr><th bgcolor=#BABADE>siz<td>öğrencisiniz<td>öğrenciydiniz<td>öğrenci değilsiniz<td>öğrenci

değildiniz <tr><th bgcolor=#BABADE>alar<td>uquçılar<td>uquçı idelí¤r<td>uquçı tügellí¤r<td>uquçı tügel idelí¤r <tr><th bgcolor=#BABADE>onlar<td>öğrenci(dirler)<td>öğrenciydi(ler)<td>öğrenci değil(dirler)<td>öğrenci değildi(ler) </table>

Sayılar / İsí¤p

Kaç? / Niçí¤, küpme?

|bir ||ber
|iki ||ike
|üç ||öç
|dört ||dürt
|beş ||biş
|altı ||altı
|yedi ||cide
|sekiz ||sigez
|dokuz ||tuğız
|on ||un
|onbir ||unber
|oniki ||unike
|onüç ||unöç
|ondört ||undürt
|onbeş ||unbiş
|onaltı ||unaltı
|onyedi ||uncide
|onsekiz ||unsigez
|ondokuz ||untuğız
|yirmi ||yegerme
|yirmibir ||yegerme ber
|otuz ||utız
|kırk ||qırıq
|elli ||ille
|altmış ||altmış
|yetmiş ||citmeş
|seksen ||siksí¤n
|doksan ||tuqsan
|yüz ||yöz
|ikiyüz ||ike yöz
|bin ||meí±
|onbin ||un meí±
|million ||million
|otuzyedi ||utız cide
|yüzyirmibeş ||yöz yegerme biş
|birbuçuk ||ber yarım
|üçte iki ||öçtí¤n ike
|yarım ||yartı, yarım
|yüzde bir ||ber prosınt, yözdí¤ ber
|bir çift ||ber par
|iki çift ||ike par


Kaçıncı? (Hangisi?) / Niçí¤nçe? (Qaysı?)

|birinci ||berençe
|ikinci ||ikençe
|üçüncü ||öçençe
|dördüncü ||dürtençe
|beşinci ||bişençe
|altıncı ||altınçı
|yedinci ||cidençe
|sekizinci ||sigezençe
|dokuzuncu ||tuğızınçı
|onuncu ||unınçı
|onbirinci ||unberençe
|yirminci ||yegermençe
|otuzbirinci ||utız berençe


Renkler / Töslí¤r

|aq
|zí¤í±gí¤r
|kük
|yí¤şel
|sarı
|qızıl
|körí¤n
|qızğılt-sarı
|çuar
|al, alsu
|kömeş
|sorı
|milí¤wşí¤
|aqsıl
|qaraí±ğı
|yap-yaqtı, açıq
|aqsıl-zí¤í±gí¤r
|cete qızıl
|bik sarı
|qara
|milí¤wşí¤, şí¤mí¤xí¤


Sıfatlar / Sí­fatlar

|olı, zur
|böyek
|biek, yuğarı
|esse, qaynar
|pıçraq, şaqşı
|quyı
|arzan
|qatı
|canlı, tere
|sıyıq (çay öçen)
|simez, maylı
|í¤çe
|qısqa
|matur, çibí¤r, güzí¤l
|tügí¤rí¤k
|cií±el
|keçkení¤, bí¤lí¤kí¤y
|yí¤ş
|yüeş, sulı
|qaraí±ğı, yamansu
|yomşaq
|tübí¤n, tebenek
|yaí±a
|ütken
|naçar
|tulı
|buş
|saf, yaí±a
|zí¤ğif, köçsez
|tatlı, ballı
|qart, olı
|iske
|qorı, susız
|tozlı
|kölkele, qızıq, komik
|yüeş, dımlı, peşmí¤gí¤n
|qí­u, batır
|qaraí±ğı
|cılı
|awır
|yaxşı, í¤ybí¤t
|suıq, salqın
|çista, pí¤q
|saf
|kií±
|yaqtı, açıq


Zamirler / Almaşlıqlar

|Min
|Sin
|Ul
|Bez
|Sez
|Alar
|Minem, mineke
|Sineí±, sineke
|Anıí±, anıqı
|Bezneí±, bezneke
|Sezneí±, sezneke
|Alarnıí±, alarnıqı
|Üzemne
|Üzeí±ne
|Üzen
|Üzebezne
|Üzegezne
|Üzlí¤ren
|ií±
|böten, barlıq, barça
|hí¤r, törle
|Törle keşelí¤r bar
|tege
|bu tügel
|berkem dí¤, hiçkem
|monda berkem dí¤ yuq
|hiçní¤rsí¤, hiçberní¤rsí¤
|Berkemgí¤ dí¤ í¤ytmí¤ (söylí¤mí¤)
|ul berní¤rsí¤ dí¤ belmi
|anıí± berní¤rsí¤se dí¤ yuq
|Ul bügen buş
|Min berní¤rsí¤gí¤ dí¤ ğí¤cí¤plí¤nmim
|berkemneke dí¤
|soraşırğa berkem dí¤ yuq
|bu turıda uylap torası da yuq
|aqlanası yuq
|kemder
|kem dí¤ bulsa
|berí¤r kem
|ní¤rsí¤ dí¤ bulsa
|berniçí¤
|niçí¤? ni qí¤dí¤r? niçí¤w?


Dil / Tel

|söylí¤ş
|Qızğanıç, min Tatarça belmim (söylí¤şmim)
|Min Tatarça söylí¤şergí¤ öyrí¤nergí¤ telim
|Aqrınraq söylí¤şegezçe, zí­nhar
|Ul ni söylí¤de? (Ul ní¤rsí¤ í¤ytte?)
|aí±la
|Sez mine aí±lí­sızmı?
|Min sezne aí±ladım (aí±lamadım)
|Min sez í¤ytkí¤nní¤rneí± hí¤resen (barısın) da aí±ladım.
|Zí­nhar, qabat í¤ytep itegez.
|í¤yteleş
|Mií±a Tatarça í¤yteleş qí­ın kilí¤ (birelí¤).
|süz
|Bu süzneí± Tatarçası niçek?
|Sez Başqortça belí¤sezme?


Selamlaşmí¤ / Sí¤lamlí¤şü

|Sí¤lam!
|İsí¤nme(sez)!
|Xí¤yerle könlí¤r (irtí¤, kiç)!
|Rí¤xim itegez (Xuş kildegez), qí¤derle duslar (arqadaşlar)!
|Sezne kürüemí¤ şatmın.
|Xaqığız (Sezneí± turında) bik küp işettem.
|Xí¤llí¤r(egez) niçek?
|í„ybí¤t.
|Tuğannarığız niçek yí¤şi?
|Hí¤rese (barısı) isí¤n-saw.


Tanışmak / Tanışu

|Sezneí± belí¤n tanışırğa röxsí¤t itegez.
|Sezneí± belí¤n tanışuğa bik şatmın
|Min sezne qaydadır kürgí¤n kebek.
|isem, at
|ní¤sel (iseme), famili
|İsemegez niçek?
|İsemem...
|Sez qayda yí¤şisez?
|Min Qazan şí¤hí¤rendí¤ yí¤şim.
|Sez qaydan kildegez?
|ístanbuldan kildem.


Teşekkür / Rí¤xmí¤t

|Şöker
|Rí¤xmí¤t!
|İğtibarığız öçen rí¤xmí¤t!
|Bik zur rí¤xmí¤t!
|Min sezgí¤ bik burıçlımın.
|Rí¤xmí¤t í¤ytmí¤sí¤gez dí¤ bula.
|Bik qí¤ní¤ğí¤tmen.


Vedalaşma, dilek bildirme / Xuşlaşu, telí¤k belderü

|Xuş, saw bul(ığız)! İsí¤n-saw qalığız!
|Yaí±a oçraşularğa qí¤dí¤r!
|Tınıç yoqı!
|Xí¤yerle yul!
|Sí¤lí¤m í¤yt(egez), tapşır(ığız)!
|Kureşerbez!
|İrtí¤gí¤gí¤ qí¤dí¤r!


Vücut organları / Tí¤n öleşlí¤re (organnarı)

|çí¤ç
|çí¤çne tara
|küz
|qara küzlí¤r
|teş
|teşlí¤rne tazartu
|ayaq
|ayaqqa ki
|baş
|başım awırta
|borın
|awız
|barmak
|qul
|qullarnı qısí­q
|qolaq
|mí­ıq
|mí­ıqnı qır
|tel


İç organlar / Eç orğannar

|bawır
|böyer
|eçí¤klí¤r
|yörí¤k
|aşqazan


Özür dilemek / Ğafu ütenü

|Zí­nhar öçen ğafu itegez
|Soí±ğa qalğanım öçen ğafu itegez
|Bik qızğaniç
|Ğafu itegez. min ikençe törle uylí­m
|Ğafu itegez, min sezgí¤ qomaçawlí­mmı?


}



Kaynaklar

Vikipedi

Tatarca

1 . Tatar Türkçesi.
2 . sıfatBu Türkçeyle yazılmış olan.

Tatarca

tatar dili.

Tatarca

Türkçe Tatarca kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Tatarisch

İlgili konuları ara

Yanıtlar