Yersizyurtsuzluk

Yersizyurtsuzluk, kavram olarak postmodernizmle birlikte öne çıkmış ve Postmodern felsefe'ler tarafından kuramsal alanda kavramsal statüye kavuşturulmuştur.

Yersizyurtsuzluk, kavram olarak postmodernizmle birlikte öne çıkmış ve Postmodern felsefe'ler tarafından kuramsal alanda kavramsal statüye kavuşturulmuştur.

En genel kullanımı köksüzlük anlamındadır, ve düşünce tarihindeki temelci, otantik, merkezci düşünce geleneğine karşı bir düşünce tarzının ifadesidir. Yersizyurtsuzluk bu anlamda göçebelik ve göçebe düşünce kavramlarıyla birlikte değerlendirilir. Belirgin olarak Gilles Deleuze ve Fellix Guatari'nin çalışmalarında bu kavramların kullanıldığı ve değerlendirildiği görülür.Onlara göre kapitalizm, yeni bir toplumsal düzenleme yoluyla mevcut yapıyı dağıtmakta, yurtsuzlaştırmaktadır. Kendi varlığını sürdürebilmek içinse yeniden yeryurt sahibi yapmaktadır; bütün kültürler bir yandan köksüzleştirilmekte ve öte yandan kapitalizmin varoluşu için yeniden yerleştirilmektedir.

Ancak yersizyurtsuzluk kavramının bundan öte felsefe-içi anlam katmanları, düşüncenin kendisine dair anlamları vardır. Buna göre düşünmek bir kendini yerinde hissetmemek hali olarak gerçekleşir.Buna göre hiçbir teorinin nihai ve vazgeçilmez olması sözkonusu olamaz. Düşüncelere, fikirlere, öğretilere yurt edinmek anlamında bağlanılmamak gerekir.Yersizyurtsuzluk artık bir yer ve yurt sahibi olamamak değil düşünmenin daha en başından itibaren zaten köksüz olması, yersiz ve yurtsuz olaması anlamındadır.Dahası, yersizyurtsuz düşünme yönelimi, belirli bir hakim düşüncenin kapanımına karşı direnir; cünkü o merkezsizdir ve gövdesizdir, belirli bir paradigma taraffından doğrudan kodlanıp merkezlenemez.Kök halinde bulunmakla birlikte hiçbir zaman köksalıp dalanıp budaklanmayı hedeflemez, yatay düzlemde yayılımıyla iktidar konumlarından sakınır.

Yersizyurtsuzluk kavramının Friedrich Nietzsche, Theodor Adorno, Heidegger gibi düşünürlerde öncülleri; Foucault, Jacques Derrida, Deleuze ve Guattari gibi düşünürlerde kullanımı ve geliştirilmesi sözkonusudur.

Deleuze ve Guattari'nin Kök-sap ve organsız beden kavramları yersizyurtsuz düşüncenin bir önermesidir.Foucault, kendi kuramsal çalışmalarını ve geliştirdigi kavram ve kategorileri bir alet-edevat kutusu (tool-box) olarak tanımladığında yeryizyurtsuz düşüncenin bir örneğini vermektedir.Öte yandan Adorno'nun değişik bağlamlarda da (dil, düşünce) değerlendirilebilecek önermesi, "bügün insanın evindeyken kendini evinde hissetmemesi bir ahlak sorunudur" (Minima Moralia) değişi, yersizyurtsuzluk fikrinin açılımlarından birini göstermektedir.

Çeşitli açılımlar için bkz:
  • Gilles Deleuze Özel Sayısı, Toplumbilim dergisi, Sayı 5, Kasım 1996Postmodernizm

İlgili konuları ara


Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Yersizyurtsuzluk ilgili konular

  • Postmodernizm

    Postmodernizm, kavramı ve bu eksende yürütülen tartışmalar, genel olarak, teori alanında modernist sanat biçimleri ve uygulamalarından koptu
  • Perspektivizm

    Perspektivizm, Türkçe anlamı bakışaçıları çokluğu anlamına gelen kelime.
  • Yersizyurtsuzluk

    Yersizyurtsuzluk, kavram olarak postmodernizmle birlikte öne çıkmış ve Postmodern felsefe'ler tarafından kuramsal alanda kavramsal statüye kavu
  • Postyapısalcı felsefe

    Postyapısalcı felsefe, özellikle Fransa'da yapısalcılıktan sonra gelişmiş olan ve kaynağında yapısalcılık, fenomenoloji, varoluşculuk, N
  • Gilles Deleuze

    Gilles Deleuze, 18 Ocak 1925'te Paris'te doğdu, 4 Ekim 1995'te aynı yerde intihar ederek hayatına son vermiştir. Fransız filozof ve Michel Foucau
  • Postmodern felsefe

    Postmodern felsefe, modern düşüncenin ya da başka bir değişle aydınlanmacılıktan gelen zihniyet yapısının temelleri bakımından sorgulanm
  • Minima Moralia

    1951'de yayımlanan kitap Theodor Adorno'nun başyapıtı olarak kabul edilir. Adorno bu kitapta bir anlamda ilgilendiği tüm konuları -felsefi mese
  • Nietzsche ile ilgili kaynaklar

    ``Bu madde Friedrich Nietzsche maddesinin alt başlığıdır.``
  • Sosyal felsefe

    Sosyal felsefe, (bilhassa insanların sergilediği) sosyal davranışları konu alan felsefe dalıdır.
  • Fransız felsefesi

    ağdaş Fransız FelsefesiZaman zaman Foucault, Lacan Lyotard, Derrida, Deleuze, Nancy gibi düşünürlerin sanki onların düşüncelerinden alınan