Madencilik

İnsanlar tarafından kullanılmak üzere toprak altından veya okyanuslardan, mâdenlerin ve diğer yeraltı zenginliklerinin çıkarılma işlemi. Târihî kayıtlardan anlaşıldığına göre insanoğlunun mâdenleri kullanması çok eskiye dayanmaktadır. İnsanlığın, kültür târihi ve medeniyetin gelişmesine paralel olarak, mâdencilik târihi ile de yakın ilişkisi vardır.

MadencilikMadenciliğin simgesi, iki tarafı düz olan saplı bir çekiçle bir tarafı keski şekline getirilmiş diğer bir çekicin çatılmış hali.
M adencilik yer kabuğunda bulunan cevher, endüstriyel hammadde
Hammadde, endüstride bir ürün ya da yapının elde edilmesinde kullanılan gerekli bileşenlerin işlenip elde edilmesinden önceki durumudur. Bu terim çoğu zaman doğadan elde edilen ve henüz işlenmemiş ya da çok az işlem görmüş maddeleri belirtmek için kullanılır. Demir cevheri, kereste, ham petrol hammadeye örnek olabilecek materyallerdir.


...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

kömür ve
Kömür, katmanlı tortul çökellerin arasında bulunan katı, koyu renkli ve karbon bakımında zengin kayaç şeklindeki yakacak türüne verilen ad. Dünya nın çoğu bölgesinde bulunan kömüre, Yer’in yüzeye yakın bölümlerinde ya da çeşitli derinliklerde rastlanır. Kömür çok miktarda organik kökenli maddenin kısmi ayrışması ve kimyasal dönüşüme uğraması sonucunda oluşan bir çok madde içerir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
petrol gibi ekonomik değeri olan herhangi bir maddeyi yeryüzüne çıkarıp onu paraya dönüştürme işidir. Madenciliğin amacı, ekonomiye gerekli doğal hammaddeyi sağlamaktır.

  • Arz kabuğunda bulunan cevher, endüstriyel hammadde, kömür ve petrol gibi ekonomik değeri olan herhangi bir maddeyi yeryüzüne çıkarıp onu paraya dönüştürme işi. Madenciliğin amacı, ekonomiye gerekli doğal hammaddeyi sağlamaktır.

  • Ekonomik önemi bulunan mineralleri rasyonel bir şekilde endüstriye sağlamak için geliştirilmiş uygulamalı bilim dalı.

  • Maden yataklarının aranması, projelendirilmesi, işletilmesi ve çıkarılan madenin zenginleştirilmesi ile ilgili işlemler.

    İnsanlar tarafından kullanılmak üzere toprak altından veya okyanuslardan, madenlerin ve diğer yeraltı zenginliklerinin çıkarılma işlemi. Tarihî kayıtlardan anlaşıldığına göre insanoğlunun madenleri kullanması çok eskiye dayanmaktadır. İnsanlığın, kültür tarihi ve medeniyetin gelişmesine paralel olarak, madencilik tarihi ile de yakın ilişkisi vardır.

    İnsanoğlu, çeşitli işlerinde demir, bakır, altın ve gümüşten faydalanmak için asırlar boyu bu madenleri çıkarmıştır. Tarihte maden yatakları için büyük savaşlar olmuştur. Türkler arasında da madencilik çok eskidir. Oğuz Destanında Demirdağ’ın kazılıp delinmesinden söz edilir. Modern madencilik, makina devri ile 1700’lerde başladı. İlk petrol kuyusu, ABD’de Pansilvanya eyaletinin Titusville şehrinde 1859’da açılmıştır.

    Petrol, hidrokarbonlar oluşmuş, sudan yoğun kıvamda, koyu renkli, arıtılmamış, kendisine özgü kokusu olan, yeraltından çıkarılmış doğal yanıcı mineral yağı. Latince’de taş anlamına gelen "petra" ile yağ anlamına gelen "oleum" sözcüklerinden oluşmuştur.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Demir,
    Demir, atom numarası 26 olan kimyasal element. Simgesi Fe dir (Lat. Ferrum dan). Demir, yerkabuğunda en çok bulunan metaldir. Bu gerçekten çok safrifik bir durum olmakla birlikte, demir birçok alanda kullanılmaktadır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    bakır,
    Alm. Kupfer, Fr. Cuivre, İng. Copper. Sembolü Cu olan bir metal. Kırmızı renklidir. Takriben M.Ö. 8000 yıllarında kullanıldığı bilinmektedir.

    Özellikleri: Periyodik cetvelde 1B grubundadır. Hakiki metal olup, eksi değerleri yoktur. Gümüş ve altın ile aynı gruptandır. Atom numarası 29, Atom ağırlığı 63,546’dır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    kurşun,
    Atom numarası: 82

    Simge: Pb

    Kütle numarası: 207.19

    Kaynama Noktası (C): 1725

    Erime Noktası (C): 327.4

    Yoğunluk: 11.4

    Buharlaşma Isısı: 42.2

    Kaynaşma (Füzyon) Isısı: 1.22

    Elektriksel iletkenlik: 0.046

    Isıl iletkenlik: 0.083

    Özgül Isı Kapasitesi: 0.031
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

    çinko,
    Atom numarası: 30

    Simge: Zn

    Kütle numarası: 65.37

    Kaynama Noktası (C): 906

    Erime Noktası (C): 419.5

    Yoğunluk: 7.14

    Buharlaşma Isısı: 27.4

    Kaynaşma (Füzyon) Isısı: 1.76

    Elektriksel iletkenlik: .167

    Isıl iletkenlik: .27

    Özgül Isı Kapasitesi: 0.0915

    Mavimsi beyaz renkte, havadan etkilenmeyen ve parlatılmaya elverişli maden.

    Çinko, atom numarası 30 ve atom ağırlığı Zn=65,38 olan elementtir. Soğukta kırılabilen, mavimsi, beyaz renkte çinko madeni 100°C
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    alüminyum,
    Alüminyum gümüş renkte sünek bir metaldir. Atom numarası 13 tür. Doğada genellikle boksit cevheri halinde bulunur ve oksidasyona karşı üstün direnci ile tanınır. Bu direncin temelinde pasivasyon özelliği yatar. Endüstrinin pek çok kolunda milyonlarca farklı ürünün yapımında kullanılmakta olup dünya ekonomisi içinde çok önemli bir yeri vardır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    kalay,
    Yumuşak, haddelenebilir (tel ve levha hâline gelebilir), gümüş beyazlığında metalik bir element. Târihçesi mîlâttan önce 3000 yıllarına dayanır. Mısır’da ve Mezopotamya’da bronz alaşımında kalay kullanılmıştır. Mîlâttan önce 2000 yıllarında bakır orta doğuda tam kullanıldığı hâlde kalayın kullanılışı sınırlıydı. Bu târihlerde kalay, İran ve Kafkasya’da elde ediliyordu.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    nikel metallere;
    Nikel çok eski çağlardan beri bilinen ve bugün de çok kullanılan, gümüş renginde, kimyâda “Ni” sembolüyle gösterilen metal. Nikel, mîlattan önceki medeniyetlerde alaşım hâlinde kullanılmıştır. 1751 yılına kadar nikelin saf metal olarak elde edildiği bilinmiyor. Bu târihte A.F. Cronstedt, nikeli saf olarak nikkolit (NiAs) ihtivâ eden cevherden elde etti.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    tuz,
    Tuz, kimyada sodyum klorür (NaCl) ismiyle bilinen beyaz kristal yapılı bir bileşiktir. İnsan dahil tüm canlıların besin kaynaklarından olan tuz, ticari bakımdan da önemli bir maddedir. Dünyanın her yerinde rastlanabilen sofra tuzu tarih boyunca önemli bir ihtiyaç ve ticaret maddesi olmuştur.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    sülfür,

    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    , fosfat,
    Kimyada bir kök.


    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

    barit,
    Barit (BaSO4) baryum sülfattan oluşan bir mineraldir. Genellikle beyaz ya da renksizdir , bazen de sarı ve gri olabilir. Baryumun ana kaynağıdır. Işıma yapan şekline bazen Bologna Taşı da denir.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    ise metal olmayan madenlere örnektir. Kum, çakıltaşı, taş ve balçık, metal olmayan ve inşaat işlerinde kullanılan malzemelerdir. Kömür ve petrol esas olarak yakıt maksadı ile kullanılır. Kimyasal bileşiklerin elde edilişinde de kömür ve petrolün önemli yeri vardır.

    Madenlerin araştırılması

    Madenlerin araştırılmasına yaklaşık 250.000 km2lik bir sahanın incelenmesi ile başlanır. Saha, birbirini takip eden kademeler halinde ekiplerle taranır. Maden yönünden zengin bölgeler, gittikçe küçülen sahalara ayrılır. Bu ayrılan hedef sahalar, araştırma teknikleri ile çok yakından incelenir. Araştırma teknikleri; jeolojik ve jeokimya metodları, uzaktan dinleme ve delme gibi işlemlerdir. Bu metodlarla yapılan araştırmalar, toprak altında ne olduğunu tam olarak gösteremez, ancak bir fikir verir.

    Maden araştırmasına, jeolojik araştırma ile başlanır. Araştırmacılar, bölgenin jeolojik haritalarını inceler. Haritalar, bölgedeki yerkabuğu kesitini gösterdiği için oldukça geniş bilgi verir. Yer katları, kat kalınlıkları, bu katlardaki kaya cinsleri ve kayaların ihtiva edebileceği maden damarları bu haritalar yardımı ile tahmin edilir.

    Jeolojik metodlar, kayalarla madenler arasındaki fizik farklarını tayin etmek için yapılan ölçümlerdir. Bu ölçümler elektrik, manyetik, radyoaktif, ısı, yerçekimi gibi özellikleri içine alır. Elde edilen bilgiler kompüter yardımı ile analiz ve sentez edilebilir. Bu ölçümler sonunda maden kaynağının toprak içindeki yapısı, uzantıları, derinliği tayin edilebilir.

    Jeokimya metodları, yeraltı su ve gazları ile yeryüzüne taşınan madenlerin kimyasal yollarla incelenmesi esasına dayanır. Analiz neticesi haritalara işlenerek harita üzerinde maden yataklarının en zengin olduğu kısımlar tespit edilmiş olur.

    Uzaktan dinleme metodları, maden arama metodları olarak çok yenidir. Dünya etrafında yörüngede dönen uydular, karaların resimlerini radar, renkli infraruj, temel usullerle tespit eder. Karaların jeolojik yapısı, bu resimlerden incelenir.

    Araştırmada kullanılan bir metod da delmedir. Derin yeryüzü katlarından delinen bölgelerden örnekler çıkarılarak incelenir.

    Madencilik teknikleri

    Maden arama metodları, en ucuz ve kolay şekilde madenin topraktan çıkarılması için gereklidir. Madencilik daha değişik teknikler ister. Maden çıkarma metodları madenin miktarı, şekli, toprak içindeki dağılışı ve derinliği, toprak altı sularının olması ve buna benzer biçok sebeplere göre başka başkadır.

    Açık-oyuk teras madenciliği

    Açık-oyuk teras madenciliği maden kütlelerinin yüzeye çok yakın ve her üç boyutta eşit dağılım gösterdiği durumlarda tatbik edilir. Bu tür maden çıkarma ocakları teraslar halinde gittikçe derinleşen çanak görünümündedirler.

    Yüzeydeki kaya ve toprak örtüsü alındıktan sonra delikler açılır, patlayıcı maddeler yardımı ile maden parçalanarak daha önce oyulmuş olan orta kısma toplanır. Madenler buradan dışarı taşınır. Taşıma işlemi, küreklerle olabileceği gibi en alt kısma yerleştirilen tünel römorkları ile yeraltından da yapılabilir.

    Bakır madenlerinin çoğu bu metodla çıkarılır. Molibden, alüminyum (boksit) ve uranyum madenleri için de bu metod geçerlidir. Bu metodun en büyük faydası, emniyetli ve ucuz üretim sağlamasıdır.

    Açık-oyuk şerit madenciliği

    Açık-oyuk şerit madencilik metodu, yüzeye yakın yatay doğrultuda yayılmış maden yatakları için elverişlidir. Maden çıkarılan sahanın hafif meyilli olması, işi kolaylaştırır. Maden ocağı, dibi yassı çanak biçimindedir. Toprak, şerit halinde açılır. Ters istikametten, bu şeride paralel bir şerit daha açılır. Bu şeritten çıkan maden diğer şerit üzerine aktarılarak işlem devam eder. Modern ekskavatörlerle, şerit açma işlemi ve madenin nakli çok kolay olur. Bu tür madencilik umûmiyetle kömür işlerinde tatbik edilir. Kömür, yumuşak bir maden olduğu için kazılması da kolaydır.

    Alüvyon madenciliği

    Alüvyon madenciliği, denizlerin, göllerin, nehirlerin kıyılarına yığılan kum, çakıl gibi malzeme ile karışık madenleri ayırma metodlarıdır. Alüvyon madenciliğinde, kum veya çakıl, tava biçiminde kaplara aktarılarak su ile beraber tavaya dönme hareketleri yaptırılır. Ağır madenler dipte kalır, kum, taş ve çakıl gibi malzeme savrulur. Bu işlem basınçlı su fışkırtılarak da yapılabilir. Alüvyon madenciliği, tabiatta serbest olarak bulunan altın, zirkonyum ve elmas çıkarmak için de geçerlidir.

    Yeraltı madenciliği

    Yeraltı madenciliği, yüzeyden derinlerde yer alan madenleri çıkarmak için seçilen metoddur. Bu metodla maden çıkarma oldukça zor ve zaman alıcıdır. Önce mağaralar açılır, sonra bu mağaralara havalandırma ve aydınlatma sağlanır. Tüneller birbirine ya dik kanallardaki asansörlerle veya meyilli tünellerle bağlıdır. Tünellerde su birikmemesi için tulumbalar kullanılır. Tünel tavanları kalaslarla kaplanarak çökme önlenir. Tünel ucundan yeni maden çıkarabilmek için, önce delikler delinir. Yıkılan maden parçaları bu kısımdan geriye taşınır. Tekrar kalaslarla tünel yapılır ve bu şekilde kazma işlemi devam eder. Kazma işlemi, aşağıya, yukarıya veya ileri doğru olabilir.

    Maden ocaklardan çıkarılınca, nakliye giderlerini azaltmak için, bulundukları bölgede zenginleştirme işlemine tabi tutulurlar. Birinci kademe zenginleştirme işlemi olarak büyük parçalar ezilerek daha küçük parçalara ayrılır, küçük parçalar da mümkün mertebe ezilerek inceltilir. Maden cinslerine göre muhtelif seperatörlerden geçen maden karışımlı malzeme, zenginleştirilmiş olur. Taş, toprak gibi gereksiz malzeme ayrılarak atılır. Zenginleştirme metodları arasında elektromanyetik, manyetik ve flotasyon usûlleri de önemli yer tutar. Flotasyon, madenlerin suda kimyasal olarak yüzdürülmesidir. Toplanan zengin maden bileşimi, kimyasal yollarla veya elektroliz edilerek saflaştırılır.

    Okyanus madenciliği

    Dünyada belki de en çok maden ihtiva eden kaynaklardan biri de okyanuslardır. Okyanuslarda madenler üç şekilde bulunur: Okyanusun sularında erimiş olarak, okyanus dibinde çökelti halinde ve okyanus dibinde kayalar şeklinde.

    Okyanus suyundan, magnezyum oksit, sodyum klorür, bromür elde edilir. Okyanus diplerinde kristal yapıda manganez ve fosforit yığınlarının mevcut olduğu, araştırmalarla anlaşılmıştır. Manganez, bilhassa Hawaii adalarının güneydoğusunda, 1290x645 metrelik bir sahada 3000-4800 metre derinlikte yer alır. Kaliforniya kıyılarında yer alan fosfor pentaoksit ise 365 metre derinlikte olup, manganeze göre daha kolay çıkarılır. Okyanus diplerinde bulunan diğer madenler ise petrol ve tabiî gazdır. Açık denizlerde yüzen platformlar yardımı ile, okyanus diplerine sondaj yapılarak, bu yeraltı zenginlikleri elde edilmeğe başlanmıştır. Meksika Körfezi, Atlas Okyanusu ve Kuzey Denizi bu tür kaynaklara birer örnektir.

    Madencilikte emniyet

    Geçen son asır içerisinde madencilikte sıhhat ve emniyetli çalışma yönünden önemli merhaleler kat edilmişse de 1907 senesinde ABD’de kömür maden ocaklarında 3197 işçi ölmüştü. İkinci Dünya Savaşı sırasında her sene kömür ocaklarında 1300 kişi ölüyordu. 1970’lerde bu miktar, 150 kişiye düşmüştür.

    Yeraltı madenciliğinde kazaların çoğu, çöküntü şeklinde olmaktadır. Metan gazı ve kömür tozu patlamaları ikinci planda kalmaktadır. Metan gazının yanında maden ocaklarında tehlikeli olan diğer gazlar ise karbon monoksit, hidrojen sülfür gazları olup, zehirleyicidir. Kristal tozları, ciğerlerde silikosis hastalığı meydana getirmektedir. Uranyum maden ocaklarında ise radyasyon problemi vardır. Bütün bu tehlikelere karşı, işçi eğitimi, emniyet metodları, emniyet malzemeleri kullanılır. Ölüm oranı azaltılmaya çalışılmaktadır. Memleketimizde sık sık maden ocaklarındaki kazalar sonunda önemli can kaybı olmaktadır. (Bkz. Grizu)
    Grizu Alm.Grubengas (n), Fr. Grisou (m), İng. Firedamp, pit gas. Maden kömürü ocaklarında görülen, büyük kısmı metan (CH4) gazından ibaret olan, hava ile karışık olduğu zaman sıcak alev karşısında patlayan bir gaz karışımı.

    Grizunun esas kısmını teşkil eden metan gazı, maden kömürlerinin meydana gelişi sırasında ortaya çıkmaktadır.Maden kömürü, bir kısmı sularla getirilen büyük kısmı ise 40 cm’yi geçmeyen sığ göl ve bataklıklarda yetişen bitkisel madd
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

    Madencilik Resimleri


    • Bakır madeni ve işletmeciliği, ABD'de lokomotif endüstrilerden biri olmuştur. Özellikle 19. ve 20. yüzyıllarda Michigan'da oldukça önemli bir konuma gelmiştir. ABD'nin Michigan eyaleti Tamarack bakır madeninde çalışan işçiler. Bazıları iş kıyafetleri ile ve sefer tasları ile görülmektedir. 1913-1914 yıllarında bölgedeki bakır madeni işçileri greve gitmişlerdir[1].

    • Madenciliğin simgesi, iki tarafı düz olan saplı bir çekiçle bir tarafı keski şekline getirilmiş diğer bir çekicin çatılmış hali.



    Yorumlar - Lütfen konu (Madencilik) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.

    türktelekom: geleceğin enerji kaynağı olan bormadenleri ülkemizde kütahya eskişehir ve balıkesirde bulunmaktadır.uzay teknolojileri ve otomativ sanayisindekullanılan bor madeninindünyadaki yüksekrezervli ülkesiyiz. - 3 yıl, 2 ay önce yazıldı.
    BUKET: Geleceğin enerji kaynağı olan bor madenleri ülkemizde Kütahya,ESKİŞEHİR ve Balıkesir'de bulunmaktadır.Uzay teknolojileri ve otomativ sanayisinde kullanılan bor madeninin dünyadaki yüksek rezervli ülkesiyiz.Ülkemizde,bor madeninin yanı sıra;demir,bakır,krom,boksit,kükürt,linyit,taş kömürü,manganez,lüle taşı ve cıva çıkarılmaktadır.Ayrıca,yer altı zenginliklerimizi etkili kullanmanın ülke ekonomisine sağlayacağı katkılar düşünüldüğünde madencilik faaliyetlarinin önemi daha da artmaktadır. - 3 yıl, 5 ay önce yazıldı.