Atlas Deneyi

Kısaca: Atlas deneyi, Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde (CERN) 2007 yılında çalışmaya başlayacak olan LHC hızlandırıcısında kurulan beş deneyden biridir. Diğerleri CMS deneyi, LHCb deneyi, Alice deneyi ve Totem deneyi'dir. ATLAS ve CMS genel amaçlı, LHCb b-fiziği üzerine, Alice ağır iyon fiziği ve Totem ise toplam tesir kesiti ölçümü üzerinedir. ...devamı ☟

ATLAS deneyi
ATLAS Deneyi

ATLAS deneyi, Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde (CERN) 2007 yılında çalışmaya başlayacak olan LHC hızlandırıcısında kurulan beş deneyden biridir. Diğerleri CMS deneyi, LHCb deneyi, Alice deneyi ve Totem deneyi'dir. ATLAS ve CMS genel amaçlı, LHCb b-fiziği üzerine, Alice ağır iyon fiziği ve Totem ise toplam tesir kesiti ölçümü üzerinedir.

Deneyin göbeğinde proton demetleri çarpıştıkları zaman, farklı enerjilerde bir çok temel parçacığın ortaya çıkması beklenmektedir. ATLAS deneyi şimdiye dek gözlenmiş veya gözlenmemiş bir çok parçacığı izlerini, enerjilerini, momentumlarını ölçecek şekilde genel amaçlı olarak tasarlanmıştır. LHC nin çarpışma enerjisi olan 14 TeV ve ışınlığı olan 10^34 p/cm²/s daha önce ki deneylerde ulaşılmamış özelliklerdir. Bu zor şartlar, ATLAS deneyini şimdiye dek yapılmış bütün parçacık fiziği deneyleri arasında en büyüğü ve en karmaşığı olmaya itmiştir.

Bu yazıda dedektör kelimesi yerine algıç kelimesi TDK nin fizik terimleri önerisi doğrultusunda kullanılacaktır.

Fizik programı

ATLAS deneyi Standart Modeli deneysel olarak tamamlamak için gereken Higgs bozonunu keşfetmek dışında, top kuark ile ilgili detaylı araştırmalar yapmayı da amaçlar. Bunun dışında yeni fizik modelleri (Süpersimetri, BBT, Ek Boyutlar), mikro kara delikler, evrendeki madde-karşımadde oransızlığı da araştırılacak konular arasındadır.

Deney aleti

ATLAS deney ölçüm aleti, iz ölçen iç algıç, enerji ölçen kalorimetre ve muon odalarından başka superiletken mıknatıs sistemi ve veri tetikleme, toplama ve kayıt sistemlerinden oluşur.

44 m boyunda, çapı 22 m olan bir silindir şeklindedir. Ağırlğı 7 000 ton olan bu cihaz, yerin 100m altında dünyadaki en büyük insan yapısı mağarada çalışacaktır.

İç Algıç

Proton demet borusundan radial yönde 1.5 cm den başlayarak 1.2m ye dek uzaklaşan 3 ayrı kısımdan oluşur. Görevi yüklü parçacıkların bıraktıkları izleri kaydederek momentum bilgisine ulaşmayı sağlamaktır. Bunu solenoid manyetik alan yardımı ile yapar. En içte Pixel, ortada SCT ve dışta TRT vardır.

Pixel



SCT



TRT



Kalorimetre



Buraya kadar ulaşabilen parçacıkların enerjisi ölçen kısımdır.

Sıvı Argon



Tuğla



Muon Odaları

En dışta bulunan muon algıçlarına coğunlukla sadece muonlar ulaşabilir. Bu kısmın görevi, muonların manyetik alandaki yollarını izleyip, momentumlarını ölçmektir.

CSC



MDT



RPC



TGC



Mıknatıslar



Yüklü parçacıkların yollarını momentumları ile ters orantıli bir eğri haline getirmeyi amaçlayan süperiletken 3 ayrı elektro-mıknatıs sistemi vardır.

Sarmal



Göbek Toroid



Kapak Toroid



Tetikleme ve Veri Toplama



Proton çarpışmalarında ortaya çıkan en ilginç olayları hızla bulmayı ve bu olaylara ait bütün verileri bir merkezde toplamayı amaçlayan sistemdir.

Birinci Seviye



Donanım temelli tetikleyicidir. Her saniye meydana gelecek yaklaşık 1 milyar proton proton etkileşiminden ilginç olan 75-100 bin olayı ikinci seviyeye aktarır. Tetiklemenin gerçekleştiği her olay için algıçların faaliyete geçmiş olan kısımlarını belirler.

İkinci Seviye



Yazılım temelli tetikleyicidir. Birinci seviyenin belirlemiş olduğu kısımlarda çalışarak, daha hassas seçimler yapar ve üçüncü seviyeye saniyede yaklaşık 1000 kadar olayı aktarır.

Üçüncü Seviye



Olay filtresi olarak da adlandırılan yazılım temelli tetikleyicidir. Her saniye, ikinci seviyeden gelen olaylardan 200 kadarını kaydeder.

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

ATLAS deneyi Resimleri

Atlas
3 yıl önce

Atlas aşağıdaki anlamlara gelebilir: ATLAS (deney), Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde bir parçacık fiziği deneyi. Atlas (dergi), aylık coğrafya ve keşif...

Atlas, ATLAS deneyi, Atlas (harita), Atlas (mitoloji), Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi, Parçacık fiziği, Anlam ayrım
ALICE deneyi
3 yıl önce

kurulu bir YEF deneyidir. LHC'deki 5 deneyden biri olan ALICE, özellikle ağır iyon çarpışmalarını incelemek için tasarlanmıştır. ATLAS, CMS, TOTEM ve...

Higgs bozonu
6 yıl önce

çalışması planlanan CERN'deki LHC hızlandırıcısında yapılacak CMS deneyi, ATLAS, LHCb deneyi ve ALICE deneylerinde Higgs parçacığı yanı sıra Standart Model...

Higgs bozon, ALICE, ATLAS deneyi, Bozon, CERN, CMS deneyi, Fermilab, Fermiyon, LHC, Parçacık fiziği, Standart Model
Brian Cox (fizikçi)
3 yıl önce

Çarpıştırıcısı (LHC) ve ATLAS deneyi üzerinde çalışan Cox, Manchester Üniversitesi'ndeki parçacık fiziği kulübünün de bir üyesidir. ATLAS ve CMS deneylerini...

Atlas Cheetah
6 yıl önce

Atlas Cheetah, Güney Afrika Hava Kuvvetleri (SAAF) envanterinde bulunan bir muharebe uçağıdır. Yine bir Güney Afrika firması olan ve 1965'te kurulan Atlas...

Atlas Cheetah, Güney Afrika ülke bayrağı, Güney Afrika, 16 Temmuz, 1977, 1983, 1986, 1989, 1993, Aerodinamik, Amerika
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı
3 yıl önce

amperlik normal ve süperiletken kablolar. Alice deneyi ATLAS deneyi CMS deneyi LHCb deneyi TOTEM deneyi ^ "The Large Hadron Collider". home.cern. 28 Mayıs...

2008, ALICE, ATLAS deneyi, CERN, CMS deneyi, Fransa, GeV, Hadron, Işık hızı, Kara delikler
Mercury Projesi
3 yıl önce

Mercury-Atlas 5'te 2 tam Dünya yörüngeli uçuş yaptı. Uzaya gitmeyi göze alan ilk Amerikalılar fiziksel gerekliliklere ulaşabilmeleri için deneme uçuşlarına...

Mercury Projesi, 13 Eylül, 13 Haziran, 15 Mayıs, 18 Mart, 1921, 1923, 1924, 1925, 1926, 1927
John Alcock
6 yıl önce

ayrıldı.Vickers Uçak Şirketi'nde deneme pilotu oldu. Bu şirket, Londra'da yayımlanan Daily Mail gazetesinin, Atlas Okyanusu üzerinde hiç durmadan yapılacak...