Irak Türkmenleri

Irak Türkmenleri, günümüz Irak Devleti`nin kuzey bölgelerinde yaşayan ve genellikle Türkçe dilini kullanan, ülkenin %8`lik nüfusunu oluşturan kesim.

Irak Türkmenleri hakkında detaylı bilgi

{{etnik gruplar |etnik grup=Irak Türkmenleri |resim=250px |nüfus=222, 000 - 2, 500, 000 |bölge=Kuzey Irak |diller=Türkçe |dinler=Şii ve Sunni İslam |ilgili_gruplar=Türk halkları |bölgeler=Kuzey Irak |related= }}

Irak Türkmenleri, günümüz Irak Devleti`nin kuzey bölgelerinde yaşayan ve genellikle Türkçe dilini kullanan, ülkenin %8`lik nüfusunu oluşturan kesim.

Günümüzde Irak Türkmenleri`nin en büyük sorunu anayasada haklarının korunmaması ve yoğun olarak yaşadıkları Kerkük kentinin nüfus yapısının kürtleştirilmesi.

Irak`ta yaşayan Türkmenler mezhep olarak ikiye bölünmüş olmaları nedeniyle siyasi olarak birlik gösterememektedirler.

Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşu sırasında ortaya konulan Misaki Milli sınırları aynı zamanda günümüzde Türkmenlerin yaşadığı coğrafyayı kapsamaktaydı.

Irak Türkmenleri, Irak`ta yaşayan Türklere 1959 yılından sonra, Irak Devleti tarafından Türkiye ile olan kan ve kültür bağlarını unutturmak için, resmi olarak Türkmen denilmiştir.

1918`de sona eren Birinci Dünya Savaşı`ndan sonra Türkiye`den koparılarak, Irak adı ile kurulan devletin vatandaşları olarak varlıklarını sürdüren Türklere, uzun yıllar Türkler diye söz edilmiştir.

Türkler, Lozan Konferansı sıralarında İngiliz heyeti tarafından da Türkmenler olarak ifade edilmişlerdi.Irak`ta cumhuriyet dönemini başlatan Abdülkerim Kasım yönetimi de, Türklerin Türkmen olduklarını, bu bakımdan Irak`taki Türk topluluğunun Türkiye değil, Orta Asya kökenli olduklarını göstermeğe çalışmış ve güya Irak`taki Türkmenlerin Türkiye ile olan soy ve kültür bağlarını böylece kesmeye çalışmışlardır.

Irak`ta İlk Türkler



Türklerin Irak`a ilk girişleri 674 tarihlerine kadar uzanmaktadır. Emevi Halifesi Muaviye tarafından Horasan`a gönderilen Ubeydullah bin Ziyad 20.000 kişilik ordusu ile Ceyhun Nehri`ni geçerek, Buhara`ya yönelir. Beykenti de geçen komutan Ubeydullah`ın Buhara`ya yaptığı saldırılar karşısında, Buhara prensesi Hatun1 emrindeki Türk kuvvetleri ile şiddetli çarpışmalardan sonra sulh yapmak zorunda kalır. Böylece Ubeydullah sulhtan sonra, yanına aldığı Türk askerlerini Irak`a götürerek, Basra`ya yerleştirir. Tarihi kaynaklar, Basra`ya yerleştirilen Türk askerlerinin 2000 kişi kadar olduklarını belirtmektedir.

Ayrıca ünlü oryantalist J. H. Kramers, "12. yüzyılda Kerkük civarının, başkenti Erbil olan Türk beyliği Begtekinliler`in idaresinde" olduğunu İslam Ansiklopedisi`nde belirtmek suretiyle, bölgedeki Türk varlığının Osmanlı Devleti`nden önceye dayandığını vurgulamaktadır.

İngiliz İşgali ve Türkmenler



Birinci Dünya Savaşı`nın sonunda, toprakları İngiliz işgaline uğrayan Musul, Kerkük ve Erbil Türkmenlerinin ileri gelenleri, istilacı güçlere karşı mücadele etmek için, hemen harekete geçmişlerdi. Anadolu toprakları üzerinde yürütülen Milli Mücadele`ye paralel olarak başlayan, bölgedeki hareketler, gücünü yine Anadolu`dan alıyordu. İlk olarak, İngilizlerin, halkı Osmanlı devleti aleyhine kışkırtmalarını önlemek için, acil biçimde önlemler alınmaya başlandı. İngilizlerin bölgedeki siyasi hakimleri, para vererek elde ettikleri bazı aşiret reislerini yanlarına çekmek için büyük gayret gösteriyorlardı. Buna karşılık, Türklerin ileri gelen liderleri, İngilizlerin bu gayretlerini boşa çıkarmak için, olağanüstü çaba harcıyorlardı. Bunların arasında Erbil Türklerinin çok sevilen ve sayılan din alimi Küçük Molla Efendi (1867-1943)`nin, halkı İngilizlere karşı mücadeleye davet eden ve işgalcilerin propagandalarına karşı uyanık olmağa yönelik konuşma ve sohbetleri, büyük etki yapıyordu.

Türkmen Nüfusu



Irak Türkmenleri, Irak`ın kuzeyinden itibaren Telafer, Musul, Erbil, Altunköprü, Kerkük, Tuzhurmatu, Kifri, Kara Tepe, Hanekin, Mendeli ve Bağdat`ın güney doğusunda bulunan Bedre`ye kadar uzanan bir şerit üzerinde yerleşmektedir. Türkmenlerin nüfusu, devletin asimilasyon politikası doğrultusunda hem gizli tutulmuş, hem de gerçeği yansıtmamaktadır.Halen %13 civarında nüfusa sahiptirler.

1958 yılında Bağdat`ta yayınlanan (The Iraqi Revolution 14 th July Celebrations Committee) adlı kaynağa ve 1987`de Londra`da Inquiry Dergisi`nde yayınlanan "The Forgotteen Minority:The Turkomans of Iraq " adlı makaleye göre 1957 yılında yapılan sayımda Irak` ta 600.000 Türkmenin yaşadığı belirtilmiştir. Bu kaynaklara göre Irak`ın % 8, 94`ü Türkmen`dir. Daha sonra Irak`ta yayınlanan resmi kaynaklar ise Türkmenleri % 2 olarak göstermiştir. Türkmenlerin gerçek oranı % 13`tür. Irak`taki Türkmen nüfus bugün ise 2-2.5 milyondur.

Irak`taki Türk Mimari Eserleri



Irak`taki Türk Mimari Eserleri Liste

Kuzey Irak bölgesi



Kuzey ırak terimi ilk olarak 11. yüzyılda Selçuklular tarafından kullanılmıştır. Coğrafi anlamda, Kürtlerin yaşadıgı, Toros ve Zaros dağlarının kesiştiği, Yukarı Mezopotamya`yı da içine alan, Türkiye`nin Doğu ve Güneydoğusu, Irak`ın kuzeyi, Iran`ın Kordestan, Batı Azerbaycan, Kermanşah ve Loristan eyaletlerini tamamen veya kısmen kapsayan coğrafi bölgeyi tanımlamak için kullanılsa da Türkiye`de ülkeyi bölme amaçlı kişilerce de imalı olarak kullanılabildiği için Yargıtay`ın yakın zamanlarda aldıgı kararlara kadar, "Kuzey Irak" kelimesinin kullanılması ülkenin doğusunda bir bağımsızlık talebinin ifadesi olarak değerlendiriliyor ve koğuşturmaya tabi tutuluyordu.

Günümüzde Kuzey Irak Bölgesi, siyasi bir bölgenin sınırlarını çizmekten çok cografi-kültürel bir bölgenin sınırlarını çizmektedir.

Ayrıca bakınız



} }



Bu sayfa, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Irak Türkmenleri maddesinden faydalanılarak veya ilgili madde birebir kopyalanarak hazırlanmıştır. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında, Vikipedi sitesi kaynak gösterilerek özgürce kullanılabilir.
İlgili Konu Başlıkları Tümü

ırak

Irak Orta Doğu ülkelerinden biri. Kuzeyinde Türkiye, batısında Suriye ve Ürdün, doğusunda İran, güneyinde Kuveyt, Suudi Arabistan ve Basra Körfezi yer alır. Başkenti Bağdat olan ülkenin nüfusu 26 milyondur. (46. sırada) Osmanlı İmparatorluğunun çöküşünün ardından ...

Türkiye Türkmenleri

Türkiye Türkmenleri ya da Anadolu TürkmenleriEmre, Ahmet Cevat (1946) ''Türk Lehçelerinin Mukayeseli Grameri (İlk Deneme) Birinci Kitap Fonetik'', İstanbul TDK 1946 (iç kapakta ise İstanbul 1949), adlı kitap Bürhaneddin Erenler Matbaası tarafından basılmış olup, kitabın iç ...

Kuzey Irak İç Savaşı

Kuzey Irak İç Savaşı (Kürtçe: Birakujî), 1990'ların ortalarında Irak'ın kuzeyindeki Kürdistan Bölgesel Yönetimi içinde Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasında yaşanan ve İran, Türkiye, ABD ile Irak'ın da (Bağdat) dahil olduğu ...

Danişmendli Türkmenleri

Danişmendli Türkmenleri, Danişmendliler Beyliği içerisinde aşiret ve cemaatler şeklinde yaşayan konargöçer, Türkmenlerdir. Danişment Gazi'nin ölümünden beyliğin kollara bölünmesinde kadar aşiretler halindedirler.

Herikli Türkmenleri

Herikli Türkmenleri, Ön Asya`ya Batı Türkistan, Horasan ve Azerbaycan yoluyla gelen ve Anadolu`da yüzlerce yıldan beri kışlaktan yaylağa, yaylaktan kışlağa konup göçmüş ve günümüzde tamamına yakını yerleşik hayata geçmiş kırk bir bini aşkın Türkmen Aşireti`nden ...

Türkçe

Türkçe, diğer Türk dilleriyle birlikte Altay dil ailesinin bir kolunu oluşturur. Bu ailenin diğer üyeleri Moğolca, Mançu-Tunguzca ve Korecedir. Japoncanın Altay dil ailesinin bir üyesi olup olmadığı konusu tartışılmaktadır.

Yavşan

Yavşan ya da Pelin (''Artemisia''), papatyagiller (Asteraceae) familyasından 200-400 arasında türü bulunan, genellikle Kuzey ve Güney her iki yarımkürede kuru ya da yarı kurak habitatlarda yetişen, sert otsu ya da çalımsı bir bitki cinsi. Yavşan otu olarak da bilinir ve bu adla ...

ülkücülük

Milliyetçiliğin temel alındığı bir görüştür. Bir ırkın başka bir ırktan üstün olduğunu veya bir milletin başka bir milletten üstün olduğunu konu alır. Türk siyasetinde özellike 70'li ve 80'li yıllarda oldukça etkin rol alan milliyetçi ideoloji. Kökenleri Ziya Gökalp'a ...

Türkçe'nin Anadil Olarak Dünyadaki Yeri

TÜRKÇENİN LEHÇELERİ VE YAYILDIKLARI COĞRAFYA Burada, (biri dışında) tüm Türk topluluklarının kendi dillerini yani Türkçenin lehçelerini ve şivelerini anadil olarak konuştukları kabulu kesinlikle yanlış olmayacaktır. İkinci dil olarak ise, geçmişte veya günümüzde de ...

Türkmenler

Türkmenler, Oğuz Türklerinden, Orta Asya'da Hazar Denizi'nin güney batısında çoğunlukla Türkmenistan'da ve İran'ın kuzey bölgelerinde yaşayan bir kavimdir.

Türkmeneli Bayrağı

Irak Türkmenlerin bayrağı veya Türkmeneli bayrağı Irak Türkmenlerini temsil eden bayrak. Aynı zamanda Irak Türkmen Cephesinin de bayrağı ve arması olarak kullanılmaktadır.