Lazlar

Laz halkı (Lazca Lazi veya Lazepe (çoğul), Türkçe Lazlar [2] , Gürcüce Lazi (ლაზი) veya Çani (ჭანი), Yunanca Lazi (Λάσοι) [3], Ermenice Çen [4] Antik Çağdan günümüze değin Kolhis (Güney batı Kafkasya) ve Kuzey Doğu Anadolu’da varlığı bilinen bir halkın adıdır.

Lazlar

Lazlar kendilerini “Lazi” olarak adlandırır. “Lazi” terimi halk arasında geniş bir kullanıma sahiptir. Laz halkı (Lazca Lazi veya Lazepe (çoğul), Türkçe Lazlar [1] , Gürcüce Lazi (ლაზი) veya Çani (ჭანი), Yunanca Lazi (Λάσοι) [2], Ermenice Çen [3] Antik Çağdan günümüze değin Kolhis (Güney batı Kafkasya) ve Kuzey Doğu Anadolu’da varlığı bilinen bir halkın adıdır.

Lazlar konuştukları dile “Lazuri” demektedirler.Konuştukları dil halk arasında yaygın olan düşüncenin aksine Karadeniz'de konuşulan Türkçe'nin bir şivesi veya Rumların konuştuğu Antik Yunan kökenli bir dil değildir. Lazca Kafkas dilleri kategorisine girer.Lazların dil ailesi itibariyle Gürcüler ve Svanlar gibi halklarla yakın akrabadır. Laz alfabesi 35 harften oluşur.Bunlardan 30'u sessiz, 5'i ise sesli harflerdir.

   * A-a: arguni: büyük balta
   * B-b: bere: çocuk
   * C-c: cuma: erkek kardeş
   * Ç-ç: çona: isik
   * Ö-ö: öeori: kendir
   * D-d: dulya: is
   * E-e: eksale: kuzen
   * F-f: feli: kabak
   * G-g: germa: dağ
   * G-g: Geci: domuz
   * H-h: Hini: onlar
   * X-x: xura: vücut
   * I-i: ini: soğuk
   * J-j: jur: iki
   * K-k: komoli: koca
   * Ü-ü: üalati: sepet
   * Q-q: qvali: peynir
   * L-l: lazuri: lazca
   * M-m: mamuli: horoz
   * N-n: nena: ses,dil
   * O-o: ogzalu: yürümek
   * P-p: parpali: kelebek
   * Ô-ô: Ôaôu: dede
   * R-r: ragi: tuzak
   * S-s: skani: senin
   * S-s: suri: can
   * T-t: toli: göz
   * Û-u: Ûilifoni: telefon
   * U-u: uci: kulak
   * V-v: var: yok
   * Y-y: yema: öğlen vakti
   * Z-z: zuga: deniz
   * Â-a: Âabuni: hasta
   * 3: 3ipri: gürgen ağacı
   * W-w: Wulu: ufak, küçük

Yerleşim ve Nüfus

Lazlar, Güney Batı Kafkasya'nın otokton halklarından biridir. Karadeniz'in Güney-Doğu Bölgesi'nde yerleşiktirler.Rize ilinin 25 km kadar doğusunda bulunan Kemer’in doğusuna doğru uzanan sahil bölgesinde yaşarlar. En eski yerleşim alanları Çoruh Vadisi (Batum) civarıdır. Zaman içinde Batı'ya doğru genişlemişler ve bugünkü Rize'nin Pazar (Atina), Ardeşen (Atirasini), Çamlıhemşin (Vija), Fındıklı (Vitze) ve Artvin iline bağlı Arhavi (Arkabi/Arxave), Hopa (Xopa) ve az sayıda olmak üzere Borçka'ya yerleşmişlerdir. Gürcistan sınırları dahilinde Batum yakınlarındaki bazı köylerde ve Abhazya'ya doğru sahil bölgelerinde beş bin civarında Laz yaşamaktadır. Batum'da yerleşik çok sayıda Laz ise Osmanlı-Rus Savaşı'nda Türkiye'nin Batı bölgelerine göç etmiştir. Laz otokton coğrafyasında yaşayan nüfusun en az iki katı büyük şehirlerde yaşayan Laz nüfus vardır. Lazların nüfusu kesin olmamakla beraber tahminen 600.000-800.000 civarındadır.

Din

Lazlar müslüman sünni bir halktır. Eskiden hristiyan olan bu halkın İslamiyet'e geçişi 1580'li yıllara rastlar.

İlgili konuları ara

Yanıtlar