Saat

Zaman gösteren mekanik veya elektronik cihaz. Bu cihazın çalışmasını muntazam aralıklarla sayma yapan bir mekanizma sağlar. Mekanik, elektromekanik veya elektronik olsun bütün saatlerin çalışması, prensip olarak sayı sayan bu mekanizma ile olur.

Saat
  • 1. 60 dakikalık zaman dilimine verilen isim.
  • 2. Zamanı ölçmeye yarayan aygıt.

    Saat kelimesi bu iki anlamıyla birlikte düşünüldüğü zaman hem fiziksel bir aygıt olarak, hem de zaman belirten soyut bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. 24 saat esaslı saatler en az 15. yüzyıldan bu yana kullanılagelmiştir. Saatlerin zaman göstermek dışında da işlevleri bulunmaktadır. Bir aracı zamana göre ayarlamak bunlardan birisi olarak gösterilebilir. Böyle bir kullanılışın örneğini bombalarda ve fırınlada görmekteyiz.

    Günümüzde saatler dijital veya analog göstergeli olarak bulunabilir.

    Zaman gösteren mekanik veya elektronik cihaz. Bu cihazın çalışmasını muntazam aralıklarla sayma yapan bir mekanizma sağlar. Mekanik, elektromekanik veya elektronik olsun bütün saatlerin çalışması, prensip olarak sayı sayan bu mekanizma ile olur.
    


    Mekanik bir saat; seri halde dişli çarklar, pinyon dişliler, zemberek veya ağırlık, eşapman, sarkaç veya denge ağırlığı, kadran, akrep, yelkovan gibi parçalardan meydana gelir. Elektrikli saatlerde zembereğin görevini bobin veya motor yüklenir. Elektronik saatlerde hareketli hiçbir parça olmayıp, zaman, ekranda görülür Otomatik kol saatlerinde ise saat içine yerleştirilen eksantrik bir rotor ağırlık, kolun hareket etmesiyle ileri geri dönerken saat dişlilerini çeviren yayı kendiliğinden kurar.

    Saatler, çalışma prensiplerine ve yapılarına göre çeşitlidir: Genel olarak kurma mekanizması ağırlıklı, sarkaçlı ve zemberekli mekanik saatler; elektrikli saatler; elektronik saatler olarak üç sınıftır.

    Tarihi: Yapılan araştırmalara göre saatin ilk ortaya çıktığı yer, M.Ö. 4000 senelerinde Mısır’dır. İlk saat güneşin dik duran bir cisimde meydana getirdiği gölgenin boyu esas alınarak yapılmıştır. Londra’daki müzede Kleopatra’nın bu şekilde bir saati sergilenmektedir. Güneş saati, gece iş görmediği için bunun yanında su veya kum saatleri de yapılmıştır. Kum saati, iki hazneli olup, iki hazneyi birleştiren ince delikten kum akış hızı prensip alınmıştır.

    Zaman birimi güneşin ve ayın hareketlerine göre seçilmiştir. Zamanın hassas birimlerle ifadesi, günün belli zamanlarında yapılan ibadetler sebebiyle zaman zaman geliştirilmiştir. İslamiyetin yayılmasıyla astronomide çok ileri giden İslam alimleri, bugünkü zaman birimlerinin temelini atmışlar ve çok çeşitli hassas saatler yapmışlardır. Beşinci Abbasi halifesi Harünü Reşid’in Fransa Kralı I. Şarl’a gönderdiği duvar saati o günkü İslam Devletinin medeniyet seviyesini göstermesi bakımından ilgi çekicidir. Avrupalılar saatin, kendi kendine işlediğini görünce içinde şeytan var, diyerek hayretlerini gizleyememişlerdi.

    On altıncı yüzyıllarda Çin, İran, bilhassa Osmanlılarda çarklı madeni saat yapımı çok ilerledi. Osmanlı sanatkarlarının yaptığı saatlerden bir kısmı hala Avrupa müzelerinde saklanmaktadır.

    Duvar saati olarak yapılmaya başlanan zaman göstergesi daha sonra masa ve cepte, kolda taşınabilir saatler şeklinde de yapılmıştır. Çark ve yay gibi mekanik yapıya sahip klasik saatler elektronik sanayiinin ilerlemesiyle yerini elektrikli, elektronik devreli saatlere bırakmaya başlamıştır. Bilgisayarların, elektromanyetik kod yayınlı muhabere sistemleri ve daha birçok elektronik cihazlar, frekansları sisteme göre değişen saatlerle çalışır.

    Mekanik saat: Mekanik saatte, dişlileri çeviren kuvvet, bir ağırlık veya yaydan, zemberekten temin edilir. Zemberek büyük dişli çarkı, bu da pinyon dişliyi çevirir. Pinyon dişlinin şaftı ikinci dişli çarka bağlıdır. İkinci çark yine bir pinyon dişliyi çevirir. Bu şekilde seri halde dişli çark-pinyon düzeni eşapman (kaçırma) çatalına kadar ulaşır. Eşapman çatalı dişlilerin daima ileri dönüşünü ve sarkaç veya balans ağırlığına darbeler halinde hareket vererek eşit aralıklarla salınımını sağlar. Saatin sayma düzeni, eşapman çatalı ve buna bağlı sarkaçtır. Dişlilerin dönüş hızı eşapman çatalının müsaadesine bağlıdır. Eşapman çatalının salınım süresini ise sarkaç boyu veya balans ağırlık yayının boyu etkiler. Sürtünme kayıplarını azaltmak için, çark şaftlarının iki ucu elmas taşlarla yataklanır. Çarklardan bir kısmının görevi de ses çıkarma düzenini çalıştırmaktır.

    Elektrikli saatler: İlk elektrikli saat 1840 senesinde İngiliz saatçı Barwise ve Skoç A. Bain tarafından yapılmıştır. Pille çalışan saatler, İkinci Dünya Savaşı esnasında Almanlar tarafından geliştirildi. İlk elektrikli saatler mekanik yapıya sahipti. Ağırlık veya sarkaçın görevini elektrik akımının doğurduğu manyetik alan yapmaktaydı. 1950 senesinde İsveç’te, saniyede 300 defa titreşen manyetik bobinli çatalın, balans tekerinin yerini alması ile sürtünme kayıpları bir miktar ortadan kaldırıldığı için hassasiyet artmıştır. Çatal titreşimini sabit tutmak için transistör devresiyle kontrol edilen bir bobin devresi vardır. Bobine elektrik akımı transistör devresiyle açılıp kapandığı için zaman kaybı yoktur. Bobin enerjilendikçe çatalı titreştirir. Çatalın her titreşimi indeks dişlisinin dönmesine sebep olur. İndeks dişlisi 300 diş ihtiva ettiği için, saniyede bir tur atar. Bu tip saatler uydularda ve uzay araçlarında kullanılır.

    Elektronik kuartz saatler: Mikro elektronikteki ilerlemeler, kuartz saatin yapılmasına imkan sağlamıştır. İki türlü kuartz saat vardır. Birinci türde, kuartz asilatör, alternatif akım üretir. Bu akım bir motoru tahrik eder. İkinci türde ise, hareketli hiçbir kısım yoktur. Bu türde kuartz yine asilatör olarak çalışır. Fakat bu asilatör frekansı yüksek olup, elektronik devreleri sürer. Saat sıvı kristal veya ışık veren diyod (LED) göstergeden okunur. Kuartz saatler, çok az enerjiyle çalışırlar. Titreşim, kristal ile kontrol edildiğinden hassasiyet binler mertebesinde artmıştır. Güneş enerjisini depo ederek çalışan kuartz saatler yapılmıştır. Bu saatlerde hata, senede bir dakikayı geçmez.
  • Diğer anlamları

    saat

    Almanca saat kelimesinin İngilizce karşılığı.
    (die) n. seed, ovule of a plant, grain; source, origin

    saat

    Türkçe saat kelimesinin İngilizce karşılığı.
    [Saat (die) ] n. seed, ovule of a plant, grain; source, origin
    adv. o'clock
    n. hour, watch, clock, timer, ticker, meter, horologe

    saat

    Almanca saat kelimesinin Flemenkçe karşılığı.
    tijdstip, even, moment

    saat

    bir günlük sürenin yirmi dörtte birine eşit zaman parçası; bayağı yürüyüşle bir saatte alınan yol.
    vakit, zaman; günün hangi saati olduğunu gösteren aygıt.
    bir işin yapıldığı belirli zaman; sayaç.

    saat

    Almanca saat kelimesinin Fransızca karşılığı.
    n. semence (f), semis (m), semailles (pl), pousse: pousses (pl)

    saat

    Almanca saat kelimesinin İtalyanca karşılığı.
    n. semina (f), biade (f), semenza (m), seme (m), periodo di semina (m)

    saat

    Almanca saat kelimesinin İspanyolca karşılığı.
    n. siembra (f), sementera (f), simiente (m), semilla (f)

    saat

    Almanca saat kelimesinin Türkçe karşılığı.
    i. tohum (f), ekin (f)

    saat

    Türkçe saat kelimesinin Fransızca karşılığı.
    heure [la]

    saat

    Türkçe saat kelimesinin Almanca karşılığı.
    n. Stunde, Uhr, Zeit, Zeitmesser

    saat

    Osmanlıca saat kelimesinin Türkçe karşılığı.
    Bir günün yirmi dörtte biri, saat. Zaman, vakit. Muayyen, belli bir vakit. Altmış dakikalık zaman. * Kıyâmet.

    İlgili konuları ara


    Görüşler

    Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
    Gürüş/yorum alanı gerekli.
    Markdown kodları kullanılabilir.

    Saat ilgili konular

    • Saat

      Zaman gösteren mekanik veya elektronik cihaz. Bu cihazın çalışmasını muntazam aralıklarla sayma yapan bir mekanizma sağlar. Mekanik, elektrom
    • Zaman

      Zaman Değişmekte olan bir standart hadiseyle kıyaslanarak ölçülen; başlangıç ve son kabul edilebilecek iki hadise veya vakit arasında geçen
    • Takometre

      Takometre, devir saati ya da RPM saati, motorlu cihazlarda motorun (şaftın veya disklerin) birim zamandaki devir sayısını gösteren motor saati.
    • Atom saati

      Tarihte yapılan en hassas atom saati, saniyeyi yeniden tanımlamak üzere zamanı saymayı bekliyor. Zamanı atomların titreşiminden ölçen saat,
    • Mekanik saat

      Mekanik saatler için bulunan mekanizma, ağırlığın asılı olduğu ipi ya da zinciri kısa aralıklarla tutan ve bırakan bir vargel düzenidir v
    • Saat (alet)

      İnsanlar Taş devrinde zamanı ölçecek bir aracı gerekirdi. Sabahleyin belirli bir anda kalkınması, hayvanların belirli anlarda beslenmesi, ür
    • UTC−02:30

      UTC−02:30, UTC'den (Eşgüdümlü Evrensel Zaman) 2 saat 30 dakika geri zaman dilimi.
    • UTC−03:30

      UTC−03:30, UTC'den (Eşgüdümlü Evrensel Zaman) 3 saat 30 dakika geri zaman dilimi.
    • ABD'de zamanın tarihi

      ABD'de zamanın tarihi, 18 Kasım 1918'de ABD ve Kanada demiryolları zaman dilimleri konusunda bir standartlaşmaya gitmeye karar verdiklerinde başl
    Saat
    saat