--}}

Zehir

Hücrelere ve yaşayan dokulara kimyasal ya da biyokimyasal nitelikte zararlar veren her türlü madde. Zehrin en tipik özelliği bu zararlı etkisini en küçükdozlarda bile göstermesidir.

Hücrelere ve yaşayan dokulara kimyasal ya da biyokimyasal nitelikte zararlar veren her türlü madde. Zehrin en tipik özelliği bu zararlı etkisini en küçükdozlarda bile göstermesidir. İnsan veya canlı vücuduna girince kimyevi tesiriyle, organların vazifesini bozan, hatta öldürebilen maddelere verilen genel ad. Aslında zehirin umumi bir tarifi yapılamaz. Keçi, yirmi gram morfin yiyip, sıçramasına devam eder. Oysa morfin zehirdir. Ada tavşanları zevkle belladon yer de müteessir olmaz. Tuz ruhu da zehir olamaz. Zira insan midesi bizzat bunu yapıyor ve hiçbir zararı olmuyor. Zehirli ve faydalı maddelerin tam tarifini yapmak çok güçtür. Çünkü:

Zehir, bunu alan canlının türüne tabidir. Keçiye zehir olmayan morfin insan için zehirdir.

Zehir, aynı cinse mensup canlıların şahsiyetine tabidir. Babaya zararsız olan sigara, üç yaşındaki çocuğunu öldürür.

Zehir, alınan doza tabidir. Her cismin bir dayanabilecek miktarı vardır. Ancak bu miktardan fazlası zehirdir. En şiddetli zehir bildiğimiz siyanürlerin kanda dolaşan miktarı zehirlemez. Mideye doldurulan beş litre su ise, insanı öldüren zehirdir. Hatta yeni doğan bir bebek için bir bardak su zehirdir.

Zehir alışmaya da tabidir. Alışmış bir ihtiyara dokunmayan sigara miktarı, ilk defa içen ihtiyarı öldürebilir.

Zehir, zamana da tabidir. Sabah aç karna içilen bir sigaranın zehir tesiri, öğle yemeğinden sonra içilen aynı sigaranın tesirinin on katıdır.

Zehir, beraber alındığı diğer maddelere de tabidir. Aynı miktar kafeini havi çay ve kahvenin tesirleri başka başkadır. Aynı miktarda ispirto bulunduran absent ile şarabın zehir tesirleri de farklıdır.

Amerika’daki vahşilerin oklarının ucuna sürdükleri kürar ismindeki zehir, adaleyi hareket ettiren sinir uçlarını felce uğratır. Adale hareket edemez. Kürar zehirlerin en fenasıdır. Ağrı yapmadığından, insan zehirlendiğini anlamaz. Elini, ayağını oynatamayarak yere yıkılır veya taş gibi dikilip kalır. Görür ve işitir ise de, gözünü kırpamaz, dilini oynatıp, bağıramaz. En son teneffüs adaleleri uyuşarak, ses çıkaramadan ölür.

Zehirlenme akut veya kronik olabilir. Mesela tek doz fosfor, cıva klorür veya arsenik alınmasından kısa süre sonra ortaya çıkan belirtiler akut zehirlenmedir. Bunun tersine günlerce düşük dozda arsenik alan kişide sindirim bozukluğu, deri döküntüsü, kol ve bacak sinirlerinde vazife bozukluğundan başka belirtiler görülmeyebilir. Bu tür zehirlenmeye kronik zehirlenme denir.

Diğer anlamları

zehir


1 .
Organizmaya girdiğinde kimyasal etkisiyle fizyolojik görevleri bozan ve miktarına göre canlıyı öldürebilen madde, ağı, sem:
"Evvela bir yumruk vurdu sersemledim, sonra ağzıma bilmediğim bir zehir tıktı, işte bu zehirle bayıldım."- F. R. Atay.
2 .
mecaz Büyük üzüntü, acı, keder, sıkıntı:
"Dünya ile küsmüş, içi zehir dolu olarak yaşamıştı bütün gençliğini."- N. Cumalı.

zehir

Türkçe zehir kelimesinin İngilizce karşılığı.
n. hemlock, poison, venom

zehir

organizmaya girince kimyasal etkisiyle fizyolojik görevleri bozan ve miktarına göre canlıyı öldürebilen madde, ağı, sem.

zehir

Türkçe zehir kelimesinin Fransızca karşılığı.
poison [le], toxique [le]

zehir

Türkçe zehir kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Gift, Toxikum

İlgili konuları ara


Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Zehir
zehir