Doğuştan var olan ve dışarıdan gelen bir uyarı neticesinde husûle gelen, hareket, salgı gibi çeşitli tepkilerle karakterize irâde dışı çalışan mekanizmalar. Hayvanların birçok davranışlarının temelinde refleksler yatmaktadır. İnsan davranışı ise daha ziyâde şartlanma seviyesindedir. İnsanlarda refleksler, korunma mekanizması sınırları içinde kalmıştır.

Refleks

Doğuştan var olan ve dışarıdan gelen bir uyarı neticesinde husule gelen, hareket, salgı gibi çeşitli tepkilerle karakterize irade dışı çalışan mekanizmalar. Hayvanların birçok davranışlarının temelinde refleksler yatmaktadır. İnsan davranışı ise daha ziyade şartlanma seviyesindedir. İnsanlarda refleksler, korunma mekanizması sınırları içinde kalmıştır.

Her refleksin beş parçası vardır: Dış çevreden uyarıları alan bir alıcı (reseptör) organ, uyarıyı sinir sistemine götürücü bir yol, sinir sistemi içinde bir refleks merkezi, merkezin cevabını götürecek bir götürücü yol, refleks cevabın ortaya çıktığı organ. Bunların hepsine birden refleks çemberi denir. Refleksin normal olarak meydana gelebilmesi için, bu beş parçanın da sağlam olması gerekir. Bunlardan birinin bozulması refleksin kaybolması veya anormal reflekslerin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır.

Normal Refleksler Şunlardır

Yüzey refleksleri: Bunların alıcı organları deri ve mukozalarda bulunmaktadır. Küçük bir pamuk parçası görünmeden yaklaştırılıp bir kişinin gözünün camsı cismine değdirilirse, her iki göz kapağı da aniden kapanır ki, buna “kornea refleksi” denir. Parmağımızı boğazımıza sokunca öğürmemiz de “yutak refleksi”dir. Bunun gibi yüzey refleksleri arasında karın derisi refleksi, ayak tabanı refleksi, yumuşak damak refleksleri de vardır.

Derin refleksler: Alıcı organları kasların içinde bulunmaktadır. Diz kapağı refleksi hepimizin bildiği ve bu reflekslere örnek olan bir reflekstir. Kasın tendonuna, refleks çekiciyle ani vurulursa kas gerilir ve reseptörler (alıcılar) uyarılır. Cevap olarak ilgili kasın kontraksiyonu ile o kısımda hareket husule gelir. Ayaktaki topuk kirişine vurulmakla ortaya çıkan “Aşil refleksi” de yine derin bir reflekstir.

Organ refleksleri: Organlarla alakalı olan ve bir organın hareketinin uyarıya cevap olarak ortaya çıktığı reflekslerdir. Göze ışık düşürülünce gözbebeğinin daralması “Gözbebeği refleksi”. Göze basılınca kalp hızının yavaşlaması “Göz-kalp refleksi” olarak bilinen organ refleksleridir.

Bunlardan başka normalde bulunmayan refleksler de vardır ki, kişide ortaya çıkarlarsa “Patolojik refleks” adını alırlar. Ayak tabanının sivri bir cisimle topuktan öne doğru çizilmesinde normal kişilerin ayak parmakları aşağı doğru kıvrılır. Sinir sisteminin bazı hastalıklarında ayak parmakları ve özellikle ayak başparmağı yukarı bükülür ki bu, hastalık alametidir ve “Babinski refleksi” adını alır.

Normalde yeni doğanlarda bulunup da beyin dokusunun gelişmesiyle kaybolan yakalama, kavrama, emme refleksleri gibi ilkel refleksler de vardır. Bunların da erişkinlerde ortaya çıkmaları, patolojik olup sinir sisteminin belli bölümlerinin hastalıklarına delalet eder.

refleks

dıştan gelen bir uyarım sonucu doğan, devinim, salgı gibi iç tepkilere yol açan istenç dışı sinir etkinliği, tepke, yansı.

refleks

Tepke:
"Parmakları yere dokununca şiddetli bir refleks hareketiyle bacağı kasıldı."- P. Safa.

refleks

Türkçe refleks kelimesinin İngilizce karşılığı.
[AT-11 Sniper] adj. reflex n. reflex, reflexion, reflection, jerk

refleks

Türkçe refleks kelimesinin Fransızca karşılığı.
réflexe [le]

refleks

Türkçe refleks kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Reflex
Refleks düşünülmeden, kendiliğinden herhangi bir uyarıcıya karşı verilen tepkiye denir. Refleks merkezi omuriliktir. Refleks hareketinde, sinir uyarımı özel bir yoldandır. Bu yol "refleks arkı" diye isimlendirilir. Sıcak sobaya dokunma olayında, uyarı deriden,sıcak sobayla temas ettiıi noktadan gelmiı ve omurilikte ulaşacağı yere kadar duyusal bir sinir örgüsüyle taşınmıştır. Uyarı burada yeni bir uyarı oluşturur. Bu uyarı da,omurilikten kol kaslarına iletilir. Kaslar söz konusu uyarıyla büzülür ve elinizi geri çeker. Bütün bunlar saniyenin onda biri kadar kısa bir zaman içinde olmaktadır.

Aynı zamanda, orijinal sinirsel uyarı da omurilikten beyine ulaşacak ve böylece acı duyacaksınız.

Refleks hareketler, vücudun zarar görmesinden korunmak bakımından yararlıdır. Tehlike anında hangi hareketin koruyucu olduğunu bilinçle hesaplamak, bunu düşünmeğe kalkışmak zaman alır. Üstelik şaşırabilir, telaşla yanlış şeyler yapabilirsiniz. Oysa refleks hareketler, otomatik olarak korunma yolunun doğrusunu, tutarlısını uygularlar. Nitekim karşıdan size doğru zarar verebilecek bir şey atıldığında, hiç düşünmeden yana kaçınır,ya da eğilirsiniz. Doğru ve etkin korunma yolu, otomatik bir hareketle, yani bir refleksle kendiliğinden yapılmıştır.

Refleks İkiye Ayrılır

Doğuştan (Kalıtsal) Refleks

� Doğuştan gelir, sonradan kazanılmaz.

� Öksürme, hapşırma, iğne batan elin çekilmesi, göz

kapağının kırpılması, çocuktaki emme davranışı.

Sonradan (Şartlı) Refleks

- Sonradan öğrenmeyle oluşur.
- Araba sürme, örgü örme, limon görüldüğünde ağzın sulanması.

İlgili konuları ara

Yanıtlar