Cevheri CEVHERÎ (Ebû Nasr İsmâil);

dil ve edebiyât âlimi. Türkistan’ın Farâb şehrinde doğdu. İlk tahsilini Dîvân-ül-Edeb adlı eserin sâhibi ve dayısı Ebû İbrâhim İshâk Fârâbî’den aldı. Bağdat’a giderek Ebû Saîd Hasan bin Abdullah Merzubân Sayrâfî ve Ebû Ali Hasan bin Ahmed Fârisî’den ilim öğrendi. Arapça üzerindeki bilgilerini daha da ilerletmek, inceliklerine iyice vâkıf olmak için, şehirlerle temâsı olmayan, kabîlelerin arasına gidip, bir müddet onl

Cevheri

CEVHERÎ (Ebu Nasr İsmail); Gazneliler Devleti’nin sınırları içinde Maveraünnehir denilen Türk ülkesinin Farab (Otrar) şehrinde doğan Türk asıllı büyük bilim adamı Cevheri’nin babası Hamid oğlu İsmail’dir.Cevheri gençliğinden itibaren seyahati seven bir bilgin olarak tanınır.Arapça üzerine bilgisini artırmak için Irak ve Hicaza gitmiş ve eski ve saf arapça konuşan kabileler arasında yaşamıştır.Arap kültürü ve dili üzerine yaptığı geniş araştırmalardan sonra en büyük arabça sözlüklerden birini Cevheri yazacaktır (Kitabu’s – Sıhah) yine o zamanın büyük bilim merkezlerini, Iranı ve Şamı ziyaret etti , oradaki bilginlerle ilişkiler kurdu.Diğer bilim dallarında çalışırken de bir yandan zamanın hattatlarının en ünlüleriyle kıyaslanacak kadar bu sanata da hakim oldu.

dil ve edebiyat alimi. Türkistan’ın Farab şehrinde doğdu. İlk tahsilini Divan-ül-Edeb adlı eserin sahibi ve dayısı Ebu İbrahim İshak Farabi’den aldı. Bağdat’a giderek Ebu Said Hasan bin Abdullah Merzuban Sayrafi ve Ebu Ali Hasan bin Ahmed Farisi’den ilim öğrendi. Arapça üzerindeki bilgilerini daha da ilerletmek, inceliklerine iyice vakıf olmak için, şehirlerle teması olmayan, kabilelerin arasına gidip, bir müddet onlarla beraber kaldı. Cezire, Suriye ve Hicaz’a gitti. Damgan’da Ebu Ali Hasan bin Ali’nin derslerine devam etti. Meşhur eseri Sihah üzerinde ilk çalışmalarına burada başladı.

Kendisinden İsmail bin Muhammed Nişaburi, Ebu Sehl Muhammed bin Ali Hirevi ve İbrahim bin Salih Verrak gibi tanınmış birçok alim ilim tahsil etti.

Hayatının sonlarında Nişabur’a yerleşerek ilim öğretmeye ve kıymetli kitaplarını yazmaya başladı 1007 (H. 398) senesinde Nişabur’da vefat etti.

Eserleri:

Lügat ilminde Firuz Âbadi’nin Kamusu’ ndan sonra en kıymetli eser olan Tac-ül-Lüga ve Sıhah-ül-Arabiyye’yi yazdı.

Bu kıymetli eserde kelimeler, asıllarının son harflerine ve son harfleri aynı olan kelimelerde birinci ve ikinci harflerine göre tertiplenerek karşılıkları yazılmıştır. Birçok şerhleri ve haşiyeleri yapılmış olup Vankulu Lügatı ismiyle Türkçeye de tercüme edilmiştir.İbrahim Müteferrika’nın matbaasında ilk basılan bu eserdir. Çok iyi bir hattat olan Cevheri, Kur’an-ı kerim ve kıymetli eserler yazarak, hat sanatının gelişmesinde mühim rol oynamış ve birçok kitap yazmıştır.

Kitab-ı fi’l-Aruz, Kitab-ül Mukaddime fin- Nahv diğer önemli eserlerindendir.

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi

İlgili konuları ara

Yanıtlar