Emma Goldman

Kısaca: Emma Goldman, (d. 27 Haziran 1869, Litvanya – ö. ...devamı ☟

Emma Goldman
Emma Goldman

}



Emma Goldman, (d. 27 Haziran 1869, Litvanya – ö. 14 Mayıs 1940, Toronto). Anarko-komünist yazar. 20. yüzyılın ilk yarısında ABD ve Avrupa`da anarşist görüşün yayılmasında ve gelişmesinde büyük bir rol oynamıştır.

Hayatı ve düşünceleri

Çocukluk ve gençlik dönemi

Emma Goldman, 27 Haziran 1869`da, Rusya kontrolündeki Kaunas, Litvanya`da Yahudi bir ailenin kızı olarak doğdu. Emma daha 13 yaşındayken aile St. Petersburg`a taşındı. Bundan kısa süre önce 2. Alexander öldürülmüştü ve siyasi bir baskı olan ortamda Yahudiler çeşitli katliamlarla karşı karşıya kalmaktaydılar. St. Petersburg`a gelişlerinden sadece 6 ay sonra Goldman okulu bırakıp çalışmak zorunda kaldı, ailesi maddi sıkıntılar yaşıyordu. Bir fabrikada çalışmaya başlayan Emma devrimci düşüncelerle ilk kez burada karşılaştı. Fabrikada eline geçirdiği Çernişevski`nin "``Ne Yapmalı?``"} isimli eseri onu derinden etkiledi. Bu eser ileride filizlenecek anarşist fikirlerinin tohumlarını ekmekle kalmadı, hayatını istediği gibi özgürce yaşaması konusundaki fikirlerini de güçlendirdi. 15 yaşlarına geldiğinde babası onu evlendirmek istedi fakat o karşı çıktı ve evlenmedi. 17 yaşına geldiğinde ise, ailenin kararıyla, kız kardeşi Helene`le birlikte, diğer kardeşleri Lena ile yaşamak için Rochester, New York`a (ABD) göç etti. Burada bir tekstil fabrikasında birkaç yıl çalıştı. 1886`daki Haymarket İsyanı`nın neticesinde dört anarşistin asılması Emma`nın anarşizmle ilgilenmesine yol açtı. 1887`de yine fabrika işçisi olan Jacob Kersner ile evlendi. Fakat anarşist harekete girişi ile bu evliliği kısa sürdü. Ailesi ve kocasını terk ederek önce New Haven, Connecticut`a sonra New York City`ye gitti.

New York ve tutuklanmalar

New York`ta Alexander Berkman ile tanıştı ve beraber yaşamaya başladı. Berkman o dönemlerde ABD`deki anarşist hareketin önemli figürlerindendi. 1892`de Berkman ile Henry Clay Finch`e suikast planları yaptılar, fakat bu planları başarısızlıkla sonuçlandı. Henry Clay Finch suikast girişiminden yaralanarak kurtuldu, Berkman 22 yıllık hapis cezasına mahkum edildi. 14 yıl hapiste kaldıktan sonra 1906 salıverildi. Başarısız suikast girişiminden sonra Berkman`ını savunmak için elinden geleni yaptı, fakat bu girişimleri devletin, resmi otoritelerin ona karşı cephe almasına yol açtı. Bu sıralarda Hippolyte Havel ile dostluk kurdu. 1893`de işsizleri güç kullanarak otoritelere karşı gelmeye (``zor kullanarak ekmek almaya)kışkırttığı için tutuklandı. Tutuklanmasına neden olan bu söylemi "``İş isteyin. Eğer iş vermezlerse, ekmek isteyin. Eğer ekmek vermezlerse, ekmeğinizi alın.``" zamanla ünlü bir söylem olmuştur. Blackwell Adası (Blackwell`s Island) cezaevinde bir yıl tutuklu kaldı.

8 Eylül 1901`de, Chicago`da, dokuz kişiyle birlikte tekrar tutuklandı. Tutuklanma nedenleri Başkan McKinley`in suikasti idi. Leon Czolgosz isimli münzevi bir anarşizm sempatizanı McKinley`i birkaç gün önce vurmuştu. Aslında olaylarla ilgisi olmayan Goldman ve diğer dokuz kişinin tutuklanmasının nedeni anarşist hareketin halk nezlindeki itibarını sarsmaktı. Delil yetersizliğinden Goldman 24 Eylül`de serbest bırakılırken, olayın faili Leon Czolgosz suçlu bulundu ve idam edildi. 1910 yılında "``Anarşizm ve Diğer Makaleler``" isimli kitabı yayımlandı.

Emma Goldman 11 Şubat 1916`da tekrar tutuklandı. Bu sefer tutuklanma sebebi dağıttığı doğum kontrolü hakkında bilgilendirici dokümanlardı. Fakat hayatında bir dönüm noktası olan tutuklanması 1917 gerçekleşti. Berkman ve Goldman, ``Zorunlu Askerliğe Hayır`` isimli kurdukları birlik ve Birinci Dünya Savaşına karşı düzenledikleri gösteriler nedeniyle tutuklandılar. İki yıl hapsedildikten sonra Amerikan vatandaşlığından azledilerek Rusya`ya sürüldüler.

Rusya`daki günleri ve Bolşevikler

İlk enternasyonal`deki anarşist ve komünist ayrılığına rağmen, Rusya`ya vardığında Goldman Bolşevikler tarafında yer aldı. Fakat 1919`da Berkman ile ülkeyi gezerken tanık oldukları politik baskı, bürokrasi ve zorunlu çalışma Bolşeviklere olan sempatilerini yok etti. Hayal kırıklığı ile Aralık 1921`de Rusya`yı terk etti. Dönemin Rusya`sı ve Bolşevikler hakkındaki görüşlerini "``Rusya`daki Hayal Kırıklığım``" ve "``Rusya`daki İlave Hayal Kırıklığım``" isimli eserlerinde belirtmiştir. Ayrıca, Rusya`da tanık olduğu yoğun şiddet ve güç kullanımı onun şiddete ve güç kullanımına olan fikirlerinin farklı bir boyut kazanmasına neden oldu. Şiddetin toplumsal (sosyal) dönüşüm sürecinin (istenilmese de) zorunlu bir parçası olduğunu kabul etmekle beraber, şiddetin toplumsal mücadelenin yegane ve en önemli aracı olarak kullanmasına karşı çıktı. Ona göre şiddet "``çarpışma sırasında bir savunma aracı olarak başvurulabilecek``" bir şeydi. Ayrıca bu düşüncesi ilk zamanlarda savunduğu "``amaç aracı haklı çıkarır``" fikrinden ayrıldığının göstergesiydi.

İspanya ve ölümü

1921`de İngiltere`ye gitti. Sürgün edilebileceği haberlerini duyulunca İngiliz vatandaşlığına girebilmesi için bir maden işçisi kendisine evlenme teklif etti. İngiliz pasaportuyla birçok ülkeyi gezebilme fırsatı buldu. 1928`de Saint-Tropez`e taşındı, 1936`ya kadar burada yaşadı. Bu arada, 1931`de "``Hayatımı Yaşarken``" isimli otobiyografisini yayımladı. 1936`da İspanyol Devriminin başlamasından kısa bir süre önce Berkman intihar etti. Emma Goldman ise aynı yıl, 67 yaşında, İspanyol Devrimine katılmak için İspanya`ya gitti. CNT-FAI`li anarşistlerin 1937`de koalisyon hükümetine katılmalarını, giderek güçlenen komünistlere savaş faaliyetinin daha iyi yürütülebilmesi için taviz vermelerini onaylamadı. Faşizmin Avrupa`daki yükselişi karşısında büyük bir üzüntü duysa da düşüncelerinden taviz vermeyi reddetti.

Emma Goldman 14 Mayıs 1940`da, Toronto`da öldü. Chicago`da, Haymarket İsyanı sonucu asılan anarşistlerin gömüldüğü yerin yakınına gömüldü.

Referanslar

  • } ``Eser "Nasıl Yapmalı?" ve "Ne Yapmak Gerekir?" gibi isimlerle de anılmaktadır.``


Kaynakça



Ayrıca bakınız



Dış bağlantılar



Kaynaklar

Vikipedi

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

Emma Goldman Resimleri

Emma
3 yıl önce

Amerikalı dizi oyuncusu Emma Goldman, Anarşist komünizm yazarı Emma Shapplin, Fransız şarkıcı Emma Watson, İngiliz oyuncu Emma Heming, Malta doğumlu İngiliz...

Emma, Emma Bunton, Emma Caulfield, Emma Goldman, Emma Shapplin, Emma Watson, Anlam ayrım
Voltairine de Cleyre
6 yıl önce

dönemde bireyciliğe bu bağlılığı kendisi ile Emma Goldman arasında yaptığı ayrımdan anlaşılabilir. “Bayan Goldman bir komünist, ben bir bireyciyim. Onun isteği...

Voltairine de Cleyre, 17 Kasım, 1866, 1912, 20 Haziran, Anarşizm, Bireyci anarşizm, Boston Çay Partisi, Haymarket Olayı, Komün, Komünizm
Alexander Berkman
6 yıl önce

üyelerinden biridir. Birlikte çalışmalar yürüttüğü Litvanya doğumlu anarşist Emma Goldman’ın yoldaşı ve hayat arkadaşıdır. İnsan hakları konusunda ve savaş karşıtı...

Alexander Berkman, 1870, 1936, 21 Kasım, 28 Haziran, Anarşizm, Anarşizm Portalı, Emma Goldman
Hayatımı Yaşarken
6 yıl önce

Hayatımı Yaşarken, özgün ismiyle Living My Life, Emma Goldman'ın kaleme aldığı otobiyografisidir. İki cilt halinde 1931 ile 1934'te yayımlanmıştır. (Türkçesi:...

Hayatımı Yaşarken, 1931, 1934, Emma Goldman, Otobiyografi, Sürgün
Anarşizmle ilgili filmler
6 yıl önce

CrimethInc. Guerilla Film Series, Volume One The Diary of Sacco and Vanzetti Emma Goldman: The Anarchist Guest The Free Voice of Labor Manufacturing Consent: Noam...

Uluslararası Sosyal Tarih Enstitüsü
6 yıl önce

Georg von Vollmar, Friedrich Adler, Max Nettlau, Alexander Berkman, Emma Goldman, Leon Trotsky (6 metre uzunluğunda belgeler bütünü), Wolfgang Abendroth...

Kızıllar (film)
6 yıl önce

Çevrelerindeki The Masses dergisi editörü Max Eastman (Edward Herrmann), anarşist Emma Goldman (Maureen Stapleton) oyun senaristi Eugene O'Neill (Jack Nicholson) gibi...

1869
3 yıl önce

Ocak - Grigori Yefimoviç Rasputin, Rus mistik (ö. 1916). 27 Haziran - Emma Goldman, anarko-komünist yazar (ö. 1940) 4 Eylül - Karl Seitz, Avusturyalı siyasetçi...

1869, 18. yüzyıl, 1864, 1865, 1866, 1867, 1868, 1870, 1871, 1872, 1873