Eski Latince

Kısaca: Eski Latince (aynı zamanda İlk Latince ya da Arkaik Latince olarak bilinir), Klasik Latin Çağı'nda, yani milattan önce 75 yılına kadar kullanılan Latin dilidir. ...devamı ☟

Eski Latince (aynı zamanda İlk Latince ya da Arkaik Latince olarak bilinir), Klasik Latin Çağı'nda, yani milattan önce 75 yılına kadar kullanılan Latin dilidir.

Ses Bilimi

Latince dilinin ses bilimdeki özelliklerinden biri sözcüklerin genel olarak -os ve -om ile (ilerleyen zamanlarda -us ve -um) bitiyor olmasıdır. Aynı zamanda "C" harfi hem C hem de G olarak kullanılmaktaydı. Bazı durumlarda kelimelerin sonundaki "s" harfi önüne "r" getirilerek değişime uğramıştır. Örneğin "honos" kelimesi "honoris" olarak değiştirilmiştir.

Bilinen Yazıtlar

  • Forum kitabesi (550 M.Ö.)
  • Duenos kitabesi (500 M.Ö.)
  • Castor-Pollux (500 M.Ö.)
  • Garigliano Bowl (500 M.Ö.)
  • Tibur pedestal (400 M.Ö.)
  • Senatusconsultum de Bacchanalibus (186 M.Ö.)
  • Lapis Satricanus
  • Vase Inscription from Ardea
  • Carmen Arvale
  • Carmen Saliare
  • Scipionum Elogia


Dilbilgisi

İsimler

Birinci çekim (a)

Sonu "a" harfi ile biten kelimelerin çekimleri. Sonu a ile biten kelimeler genelde "dişil" kelimelerdir. Birçok Latin dilinde kelimeler eril, dişil ve yansız olarak ayrılırlar.
puella, –aī
kız f.
Tekil Çoğul
yalın hal puella puellai
hitap hali puella puellai
belirtme hali puellam puellā
tamlayan hali puellās/-es/-ai puellōm/ -āsom
yönelme hali puellai puellaīs/-eīs/ -abos
çıkma hali puellād puellaīs/-eīs/ -abos
bulunma hali puellā puellaīs/-eīs


İkinci çekim (o)

Sonu "o" harfi ile biten kelimelerin çekimleri. Sonu "o" harfi ile biten kelimeler ya eril ya da yansızdırlar.
campos, –oī
field, plain m.
saxom, –oī
rock, stone n.
Tekil Çoğul Tekil Çoğul
yalın hal campos campoī saxom saxa
hitap hali campe campoī saxe saxoī
belirtme hali campom campōs saxom saxa
tamlayan hali campoī campōm/ -ōsom saxoī saxōm/ -ōsom
yönelme hali campoī campoīs saxoī saxoīs
çıkma hali campōd campoīs saxōd saxoīs/ -oes
bulunma hali campō campoīs saxō saxoīs/ -oes


Hitap hallerinin çoğul çekimleri iki şekilde yapılır: Bunun ilk kullanım şekli -ōm iken daha sonra Arkaik Latince'de -ōsom olarak değişikliğe uğramıştır. Arkaik latince'deki "r" harfinden "s" harfine değişimde olduğu gibi Klasik Latince'deki -ōrum şeklindeki bitişler daha sonra Arkaik Latince'de -ōsom şekline dönüşmüştür.

Üçüncü çekim

Sonu "e" harfi ve "i" harfi ile biten üçüncü tip çekimler eril, dişil ve yansız bütün kelimeleri kapsamaktadır.
Regs –es
kral m.
Tekil Çoğul
yalın hal regs reges
hitap hali regs reges
belirmte hali regem reges
tamlayan hali regis regōm
yönelme hali regei regebos
çıkma hali regeid regebos
bulunma hali regei regebos


Şahıs zamirleri

Kişi zamirleri Eski Latince eserlerinde en çok kullanılan dilbilgisi terimleridir. Belirtme ve çıkma hallerinin çekimleri tam olarak birbirinin aynıdır.
Ego, ben Tu, sen Suī, o kendisi
yalın hal ego tu -
belirtme hali mēd tēd sēd
tamlayan hali mis tis sei
yönelme hali mihei, mehei tibei sibei
çıkma hali mēd tēd sēd
Çoğul
yalın hal nōs vōs -
belirtme hali nōs vōs sēd
tamlayan hali nostrōm, -ōrum, -i vostrōm, -ōrum, -i sei
yönelme hali nōbeis, nis vōbeis sibei
çıkma hali nōbeis, nis nōbeis sēd


Tamlama Zamirleri

Eski Latince'de, tamlama zamirleri eserlerde sıkça ekullanılan kavramlardan biridir. Ancak birbirleriyle tutarsızlık göstermeleri bilginler tarafından daha sonra değiştirilmeleri ile sonuçlanmıştır.
queī, quaī, quod who, what
Eril Dişil Yansız
yalın hal queī quaī quod
belirmte hali quem quam quod
tamlayan hali quoius, quoios quoia quoium, quoiom
yönelme hali quoī, queī, quoieī, queī
çıkma hali quī, quōd quād quōd
Çoğul
yalın hal ques, queis quaī qua
belirtme hali quōs quās quōs
tamlayan hali quōm, quōrom quōm, quārom quōm, quōrom
yönelme hali queis, quīs
çıkma hali queis, quīs

 



Fiiller

Şimdiki Zaman ve Geçmiş Zaman

Latince'deki fiil çekimleri arasında tutarsızlıklar bulunmasından dolayı kesin olarak kulanılan bir çekim türü bulunduğu söylenemez. Ancak Eski Latince oymaları üzerindeki eserlerden birçok Avrupa dili diyalekti ile çeşitli benzerlikler gözlenmektedir.
Şimdiki Zaman: Sum şimdiki Zaman: Facio
Eski Klasik Eski Klasik
Tekil Çoğul Tekil Çoğul Tekil Çoğul Tekil Çoğul
Birinci Şahıs som, esom somos, sumos sum sumus fac(e/ī)o fac(e)imos facio facīmus
İkinci Şahıs es esteīs es estis fac(e/ī)s fac(e/ī)teis facis facitis
Üçüncü Şahıs est sont est sunt fac(e/ī)d/-(e/i)t fac(e/ī)ont facit faciunt

 



Geçmiş Zaman: Sum Geçmiş Zaman: Facio
Eski Klasik Eski Klasik
Tekil Çoğul Tekil Çoğul Tekil Çoğul Tekil Çoğul
Birinci Şahıs fuei fuemos fui fuimus (fe)fecei (fe)fecemos feci fecīmus
İkinci Şahıs fuistei fuisteīs fuisti fuistis (fe)fecistei (fe)fecisteis fecisti fecistis
Üçüncü Şahıs fued/fuit fueront/-erom fuit fuerunt (fe)feced/-et (fe)feceront/-erom fecit fecerunt

 

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

Latince
6 ay önce

uzun seslere dönüşmüştür. Eski Latincedeki ⟨ai⟩ ve ⟨āī⟩ Klasik Latincede ⟨ae⟩ olmuştur. Eski Latince ⟨oi⟩ ve ⟨ou⟩ Klasik Latincede birkaç sözcük dışında ⟨ū⟩...

Latince, Dil, Dil aileleri, Hint-Avrupa Dilleri, Hint-Avrupa dil ailesi, ISO 639, Latin alfabesi, Latince deyişler listesi, Latince dil bilgisi, Latince okunuş kuralları, Resmİ® dil
Ave (Latince)
6 ay önce

da aue!, (okunuşu: "ave") eski Romalılar tarafından kullanılan bir Latince deyiştir. Resmi bir "selam!" anlamı taşır. Latince "iyi olmak" anlamındaki avere...

Ave (Latince), Ave, Latince, Latince deyişler, Latince deyişler listesi, Roma İmparatorluğu, Sezar, Gladyatör, Suetonius
Eski ahit
6 ay önce

(=Tora), N (=Nev'im) ve K (=Ketuvim). 1. Türkçe: Ahd-i Atik, Eski Ahit, Eski Antlaşma 2. Latinceden etkilenmiş olan dillerde: Old Testament (İngilizce), Altes...

Eski Ahit, Apokrifa, Aramice, Baba Tanrı, Diofizit, Havari, Haçlı Seferleri, Hıristiyan Mezhepleri, Hıristiyanlık, Katoliklik, Kitab-ı Mukaddes
Latince deyişler listesi
6 ay önce

bir konuma getirilmiş Latince deyişlerin ("veni, vidi, vici") listesidir. Bu deyişlerden bir kısmı Yunanca deyişlerin Latince çevirileridir, bunun en...

Latince deyişler listesi, A posteriori, A priori, Ad fontes, Ad nauseam, Alberta, Anno domini, Avustralya, Descartes, Ecce homo, Et cetera
Latince deyişler listesi (F-O)
6 ay önce

bir konuma getirilmiş Latince deyişlerin ("veni, vidi, vici") listesidir. Bu deyişlerden bir kısmı Yunanca deyişlerin Latince çevirileridir, bunun en...

Latince deyişler listesi (F-O), Latince deyişler listesi (F-O), Alberta, Avustralya, Everton F.C., Fiat lux, Latince, Latince deyişler, Latince deyişler listesi, Latince deyişler listesi (A-E), Latince deyişler listesi (P-Z)
Latince deyişler listesi (A-E)
6 ay önce

bir konuma getirilmiş Latince deyişlerin ("veni, vidi, vici") listesidir. Bu deyişlerden bir kısmı Yunanca deyişlerin Latince çevirileridir, bunun en...

Latince deyişler listesi (A-E), Latince deyişler listesi (A-E), A posteriori, A priori, Ad fontes, Ad nauseam, Anno domini, Descartes, Ecce homo, Et cetera, Et tu, brute?
Latin
6 ay önce

anlamlarda kullanılabilir: Tarihte: Latince, Antik Roma'da İtalik bir dil. Latinler, İtalya'nın orta kesiminde yaşamış eski bir halk. Latin, Roma kültürü ile...

Latin, Hispanik, Latin Amerika, Latin alfabesi, Latince, Latin müziği, Latin ırkı, Latinler, Latin (kitap), Latin kültürü, Anlam ayrım
Kazsılar
3 yıl önce

Kazsılar (Latince: Anseriformes), kuşlar sınıfına ait, ördekler, kazlar ve kuğuları kapsayan bir takımdır. Takım, yaşayan 3 familya ve yaklaşık 150 tür...

Kazsılar, Taksokutu, Anatidae, Animalia, Aves, Bilimsel sınıflandırma, Chordata, Familya, Kaz, Kuğu