Akdeniz

Akdeniz dünyanın en büyük iç denizidir. Kuzeyinde Avrupa, güneyinde Afrika, doğusunda Asya'nın yer alır. Çanakkale Boğazı ile Marmara Denizine buradan İstanbul Boğazı ile Karadeniz'e, Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusuna, Süveyş Kanalı ile Kızıldeniz'e, dolayısıyla Hind Okyanusuna bağlanır. Yüzölçümü 2.971.000 kilometrekaredir. Batıdan doğuya uzunluğu 3755 km, kuzeyden güneye genişliği 741 kilometredir. Düzgün bir derinliğe sahip olup, ortalama derinliği 1400 metredir.

AKDENIZ (türkçe) anlamı
1. kuzeyinde Avrupa
2. güneyinde Afrika
3. doğusunda Asya kıtaları bulunan deniz. 2.5 milyon km² bir alan kaplayan deniz Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusu'ndan
4. Süveyş Kanalı ile de Kızıldeniz'den ayrılır.
AKDENIZ (türkçe) ingilizcesi
1. n. Mediterranean
2. Mediterranean Sea
3. sea located between Europe Africa and the Middle East,
AKDENIZ (türkçe) fransızcası
1. la (mer) Méditerranée
AKDENIZ (türkçe) almancası
1. adj. mediterrannpr. Mittelmeer

Akdeniz hakkında bilgiler

Akdeniz Alm. Mittelmeer (m), Fr. Méditerranee, İng. Mediterranean sea. Dünyanın en büyük iç denizidir. Kuzeyinde Avrupa, güneyinde Afrika, doğusunda Asya'nın yer alır. Çanakkale Boğazı ile Marmara Denizine buradan İstanbul Boğazı ile Karadeniz'e, Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusuna, Süveyş Kanalı ile Kızıldeniz'e, dolayısıyla Hind Okyanusuna bağlanır. Yüzölçümü 2.971.000 kilometrekaredir. Batıdan doğuya uzunluğu 3755 km, kuzeyden güneye genişliği 741 kilometredir. Düzgün bir derinliğe sahip olup, ortalama derinliği 1400 metredir. En derin yeri Mora Yarımadasının Matapan Burnu civarındaki bölgedir ve derinliği 4400 metredir. En dar yeri Sicilya ile Tunus arasındadır. Buradan itibaren Doğu ve Batı Akdeniz diye iki bölüme ayrılır.

Kıyı şekilleri, kuzeyde çok düzensiz olmasına rağmen güneyde düzenlidir. Kuzeyde bulunan önemli yarımada ve körfezler, İberik, İtalya, Mora ve Anadolu yarımadaları ile Tiren, Adriya, Ege denizi büyük körfezleridir. Güney kıyıları, Afrika'nın birçok yerindeki alçak platolar tarafından desteklenmiştir. Bu da düzenli olmasını temin eder.

Batı Akdeniz'de iki büyük ada olan Sardunya, Korsika, ayrıca Belear adaları, Tuscan ve Lipari takım adaları ve Elba küçük adaları bulunur. Bu bölgenin doğu kenarı dikkate değer volkanik hareketlere sahne olmaktadır. Bilhassa Vezüv, Etna ve Lipari adalarındaki Strompoli volkanları önemlidir.

Doğu bölgesi batı bölgesinden daha fazla adaya sahiptir. Bunlardan Girit, Kıbrıs, Malta, Rodos, Adriya denizinin doğu sahillerindeki Delmation adaları ve Ege denizindeki pekçok küçük adalardır.

Rüzgarlar genellikle kuzeyden eser. Fırtınaları şiddetli olmadığı gibi, dalga uzunlukları da fazla değildir. Med ve cezir olayları önemsiz derecededir. Yağışlar az ve sıcaklık sebebiyle buharlaşma fazla olduğundan, tuzluluk oranı yüksektir. Bu oran binde 37-39 arasında değişir. Akdeniz ile Karadeniz ve Atlas Okyanusu arasında mevcud olan akıntılarda tuzluluk oranının önemi büyüktür. Tuzlu olan Akdeniz suları Cebelitarık Boğazında alt akıntı ile Atlas Okyanusuna, Atlas Okyanusunun az tuzlu suları üst akıntı ile Akdeniz'e akar. Bu akıntılar sırasında Akdeniz'e saniyede 1.750.000 metreküp su girerken, 1.680.000 metreküp su çıkmaktadır. Karadeniz'in suları ise boğazlar üzerinden Akdeniz'e akar; çünkü Karadeniz'in suları daha bol ve az tuzludur. Akdeniz'den saniyede 6.100 metreküp su Karadeniz'e akarken, 12.600 metreküp su geri dönmektedir.

Akdeniz'e bir çok nehir dökülür. Bu nehirlerin en büyüğü Mısır'daki Nil Nehridir. Diğer önemli nehirler ise, İtalya'daki Po ve Tiber, Fransa'da Rhone (Ren), Yunanistan'da Vardar, Türkiye'de ise Büyük ve Küçük Menderes, Gediz, Göksu, Seyhan ve Ceyhan nehirleridir. Bu nehirlerin hemen hepsinin ağızlarında deltalar teşekkül etmiştir.

Akdeniz'e kıyısı olan ükleler: Güneyde Fas, Cezayir, Tunus, Libya, Mısır; kuzeyde Türkiye, Yunanistan, Arnavutluk, Yugoslavya, İtalya, Fransa; kuzey-batıda İspanya; doğu'da Suriye, Lübnan ve İsrail'dir.

Yazları sıcak ve kurak, kışları da genellikle ılık ve yağışlıdır. Yıllık yağış mikdarı kuzey kıyılarında daha fazladır. Güney kıyılarında daha azdır. Rüzgarlarından karayel meşhurdur. Adriyatik ve Fransa sahillerinde alçak basınç yerleştiği zaman düzenli esen kuzey rüzgarları dikkate değer birçok mahalli rüzgarlar meydana getirir. Bunun bir benzeri memleketimizde esen meltem rüzgarlarıdır. Bazan Afrika'dan esen toz yüklü rüzgarlar Akdeniz'in iklimine tesir ederler.

Akdeniz'de yoğun bir şekilde balık avcılığı yapılmaktadır. Ton balığı, kırmızı mercan balığı avlanan önemli balık türleridir. Dünyada sünger avcılığının en çok yapıldığı denizlerden birisi Akdeniz'dir. Türkiye'de sünger avcılığı Bodrum çevresinde gelişmiştir. Bol tuz yatakları mevcuttur Tuz, ticaret malları arasında önemli bir yer tutmaktadır. Yurdumuzda da tuz üretiminin büyük bir kısmı İzmir Çamaltı tuz yataklarından sağlanır.

Akdeniz çok eski çağlardan beri çeşitli medeniyetlerin beşiği olmuştur. Dünya devletlerinin hemen hemen hepsi bütün deniz bölgesinde hakimiyetlerini sürdürmek, dünya deniz yollarına sahip olmak istemişlerdir. Eski çağlardan bugüne kadar bu uğurda mücadeleler devam etmiştir. Bilinen tarihi bilgilere göre bölgeye ilk hakim olan Fenikelilerdir. Daha sonraları Kartacalılar, Yunanlılar ve Romalılar hakim olmuşlardır. 7. yüzyılda müslümanlar Akdeniz'e tamamen yayıldılar. İspanya'da, Avrupa'nın en büyük kültür merkezini kurdular. Avrupa ilminin kaynağı, İspanya'da Müslümanların kurduğu Endülüs Devletidir.

Ortaçağ'da Akdeniz'de barbar korsanlar kol geziyordu. Siyah zemin üzerinde iki tane kafatası resmi bulunan bayrakları olan bu korsanlar, Akdeniz'de yolcu ve ticaret gemilerine, sahildeki şehirlere saldırırlardı. Güçsüz insanları insafsızca öldürüyorlar, sağ olarak ellerine geçenleri forsa yapıyorlar veya esir pazarlarında satıyorlardı. Bu azgın canilerin içerisinde Rodos Adasına yerleşmiş bulunan Saint Jean Şövalyeleri en insafsızlarıydı.

Osmanlıların İstanbul'u fethinden sonra, Barbaros Hayreddin Paşa, Turgut Reis gibi kıymetli kaptanı deryalar Akdeniz'i bir Türk gölü haline getirerek Akdeniz'de huzur, sükun ve refahı temin ettiler. Böylece din, dil, ırk, milliyet farkı ne olursa olsun, insanlar Akdeniz'de rahatça dolaşabiliyorlar, ticaret yapabiliyorlardı. Osmanlıların buraları fethetmelerindeki gayeleri, Akdeniz'deki adalara yerleşen insanlara rahat vermeyen şövalye ve soyguncuları ortadan kaldırmak, İslamiyetin adaletini, insanlara verdiği huzuru bilmeyenlere öğretmekti. Bu huzur ve sükun, Osmanlı Devletinin zayıflayıp yıkılması ile son buldu. Bugün büyük devletler Akdeniz'de hakimiyet kurma gayreti içerisindedirler. Bu ise dünya milletlerini özellikle Akdeniz'e kıyısı olan milletleri son derece tedirgin etmektedir.

Bölümleri

Alt Denizler



Boğazlar



Körfezler



Akdenize kıyısı olan ülkeler

Avrupa

İspanya Fransa İtalya Slovenya Hırvatistan Bosna Hersek Karadağ Arnavutluk Yunanistan Türkiye Malta Kıbrıs Rum Kesimi KKTC

Asya

Lübnan Suriye İsrail Filistin

Afrika

Mısır Libya Tunus Cezayir Fas

Ayrıca bakınız



Kaynak: Rehber Ansiklopedisi

Akdeniz nerede?

Akdeniz haritadaki konumu

Şarkı Sözleri

Aylin Livaneli tarafından Sevda Değil albümünde söylenen Akdeniz adlı şarkının sözleri.


Aziz Senol Filiz Birol Yayla tarafından Bab-ı Esrar albümünde söylenen Akdeniz adlı şarkının sözleri.


Engin Duzyol tarafından Güle Güle albümünde söylenen Akdeniz adlı şarkının sözleri.


Serdar Ortaç tarafından _ albümünde söylenen Akdeniz adlı şarkının sözleri.


paylaşalım bütün kozları
sevmesi çok güzel yazları
akdeniz'in bütün kızları
hanginiz aşk için söyleyin (2x)

oturarak aşkı bulamazsın
bulsan elinde tutamazsın
herkesi birden sevemezsin
kimseye aşkım diyemezsin

aşk-ı baharımda
olsana yanımda
bence umurunda
bence seviyorsun

kapkara günlerimi
süsledi düşlerimi
çal hadi dj hadi
çal ne duruyorsun

Ayna tarafından _ albümünde söylenen Akdeniz adlı şarkının sözleri.


cebimde ucu ucuna yetecek bir para

içimde umutlar

bir çanta ve anılar koyuldum yola

akdeniz merhaba



tarlada patikada dağlarda

başka bir tat var yollarda

çok yorulmuş bir haldeydim

kendimi buldum aşkında



bekler sahilde meltem içimde fırtına

yenidende sevebiliriz akdeniz

sensiz avare gecer hüzünlü akşamlar

yenidende sevebiliriz akdeniz



dereden tepeden gel kıyıdan köşeden gel

yatağını yorganını çeyizini bohçanı

yüreğini kapta gel

Efkan Şeşen tarafından söylenen Akdeniz adlı şarkının sözleri.

güneşli günler gelir
akdeniz uyandığında
ateş basar her yeri
karanlıklar ortasından sabaha
bir umut büyüyor
bazen sarı saçlara
bazen siyah gözlere
ulaşır kardeşçe bir rüzgar
bazen güzel bir söze
içten gülen bir yüze
seslenir elverir yüce dağlar

sevdalılar düşer yola
dillerinde şarkılarla
bir sonbahar yaşanırken
seslenirler yarınlara

karalıklar günler biter
akdeniz uyandığında
dalgalar coşar gelir
kardeşlik şarkılarıyla
sabaha
bir umut büyüyor

sevdalılar düşer yola
dillerinde şarkılarla
bir sonbahar yaşanırken
seslenirler yarınlara

Erdal Akkaya tarafından söylenen Akdeniz adlı şarkının sözleri.

gün akarken geceye mavi mavi
yıldızlar toplarım ben güne
sarı sıcak deli saçlarından
taşırım rüzgârı kalbine

gün olur her yanım yakamoz
gün olur her yanım akdeniz

umudu damıtır damla damla
islak kanatlarından yağmurun
dört rüzgârı saklar içinde
gökkuşağı bulutlar sardunya

truva'dan tuna'ya uzanan yolda
bölündü yüreğim iki yakaya
şimdi kavuşmanın tam zamanı
haydi güneşi doğur karanlığa

gün olur her yanım yakamoz
gün olur her yanım akdeniz

Vale tarafından söylenen Akdeniz adlı şarkının sözleri.

bir çöl ufuğunda çizgi olsam güneşe yol dilenirdim
bir mazeret türet ruh halim burda hayli bilendim
hala akmı açık alnın? yalan sende kirlendin
yağmur nisan kavuştu ve ben buna çok direndim
kimin sahibi kimdir be? kim kime razı oldu?
kiminin mahsulü ölüm bu hususta gözüm doldu
uzun söyler yolunuda dolunda gider yolcu
yıkılsaydı ağlardın bu kalpteki gecekondu
divanenin kaleminde mürekkeple dövüştüm
oysa et parçasıydım kan kemikten henüz dün
bir lodos kırıntısıyım bırakıldım yüz üstü
son can havli direttikçe fırtınaya dönüştüm
aklı fikri ak bir suret düşünmen icab eder
en güzellikle çirkinlikle seni kim icad eder?
bütün fırtınan koparda kalmaz dostun eser yel
ey bu gönlün sahibi kapım açık derhal gel
akciğerden sineme yol akdeniz bu yangın sönmez
bu mümkünlük… bu hayalmi? herkes derken giden gelmez!
yelkovanlar kuruldukça eğer başım göğe ermez
gönül dağım hep bir çöl be ekip biçsen fidan vermez…
nakarat:
takvimlerden bir haber bekler kalp ağrısı muazzam…
bir güneş söndürüyor karanlığında yakar makamı bu hüzzam
ozaman bende gönül eyleyeyim! (neyleyim?)
ya gömeyim bir gemi daha akdenizin göğsüne dilersen ?
fısıldıyor rüzgar kulaklarındaki açıklığa
bıçak dayanmadan içimdeki kaçık nolur uyan!
sen içini döküyorsun gözlerinden akan suya
yüzme bilmesemde garip atlıyorum bu akıntıya
cürümü yangın yapana dek bir fırtınam var endişeli
neden bu yüz asıktır bu kalabalıklar hep neşeli?
neden yolcular vardır hep? yol bilinir yol gidenin
rüzgar zorluyor yüzüne kapattıkça penceremi
bu sadakat acıkmak kadar doğuştan olmalıydı
belki ben döküldüğümde yapraklarımı bulmalıydın
sormalıydın bir bilene bir mucize olmalıydı
izmaritler söndürüldü bu kül tablosu dolmalıydı
acımı bir yere düşürdüm bir canımı aldı zamanım
bu anlattığım yarısıdır ki çok derindir tamamı
dilimin ucudur sivri mızrak çok mühimdir her anı
ve şimdi söyleyemediklerim parçalıyor damağımı…
nakarat:
takvimlerden bir haber bekler kalp ağrısı muazzam…
bir güneş söndürüyor karanlığında yakar makamı bu hüzzam
ozaman bende gönül eyleyeyim! (neyleyim?)
ya gömeyim bir gemi daha akdenizin göğsüne dilersen ?
İlgili Konu Başlıkları Tümü

Ailevi Akdeniz Ateşi

Ailevi Akdeniz Ateşi (), veya Ermeni HastalığıKitap kaynağı

Akdeniz Paktı

Akdeniz Paktı (Akdeniz İttifakı) II. Dünya Savaşı öncesi dönemde İtalya'nın Akdeniz'de oluşturduğu tehdit karşısında İngiltere ile Türkiye, Yugoslavya ve Yunanistan arasında herhangi bir saldırı durumunda karşılıklı askeri yardımlaşma sözlerine dayalı güvenceler ...

Akdeniz ülkeleri

Arnavutluk, Bosna-Hersek, Cebelitarık, Cezayir, Fas, Fransa, Hırvatistan, Karadağ, Kıbrıs Cumhuriyeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Libya, Lübnan, Mısır, Monako, Slovenya, Suriye, Tunus, Türkiye, Vatikan, Yunanistan, İspanya, İsrail, İtalya ülkeleridir.

Akdeniz Anemisi

Akdeniz anemisi ya da tıptaki adıyla Talasemi ; Akdeniz ülkelerindeki ırklarda görülen, doğacak çocuğa anne-babasından ”Beta Talasemi” geninin sirayetiyle kalıtımsal olarak geçen bir çeşit “kansızlık” hastalığıdır. Anemi (kansızlık) oluşmasına neden olan ...

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi 1982 yılında Antalya, Burdur ve Isparta illerindeki yükseköğretim kurumlarını da kapsayacak şekilde kurulmuş; 1992 yılında Antalya dışındaki birimlerini Süleyman Demirel Üniversitesi’ne devretmiştir. Aynı yıl Akdeniz Üniversitesi’nde var olan 3 ...

Akdeniz Foku

Akdeniz foku, yüzgeçayaklılar (Pinnipedia) alt takımına ait bir deniz memelisidir. Yüzgeçayaklılar içinde gerçek foklar familyasındandır. Keşiş fokları (Monachus) cinsinden bir gerçek fok türüdür ve yeryüzünde sadece doğu Akdeniz sahilleri ile Batı Afrika'nın bir tek ...

Yaman Akdeniz

Dr. Yaman Akdeniz Leeds Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Öğretim Üyesidir. İnternet'le ilgili hukuk konularında ders vermektedir. Aynı zamanda Cyber-Rights & Cyber-Liberties (UK) adlı kar amacı gütmeyen sivil toplum örgütünün kurucusu ve başkanı ve Superonline Internet Hukuk ...

Batı Akdeniz

Batı Akdeniz, Akdeniz Bölgesi'nin Ege Denizinden başlayarak Anamur Burnuna kadar uzanan bölgeyi ifade eder.

Doğu Akdeniz

Levant veya Bilâdü'ş-Şâm (Arapça: سوريّة الكبرى), Maşrek (Arapça:المشرق), net olmayan coğrafi bir terim olup, tarihsel süreç içerisinde Toros Dağları'nın güneyindeki Orta Doğu'da geniş bir alanı belirtmektedir. Batı'da Akdeniz, güneyde Arabistan Çölü ve ...

Akdeniz Oyunları

Akdeniz’e kıyısı olan ülkeler arasında toplumsal ve kültürel yakınlaşmayı sağlamak gayesiyle olimpiyat kuralları çerçevesinde çeşitli dallarda yapılan spor müsabakaları. Akdeniz oyunlarının düzenlenmesi fikri, ilk defa 1948’deki Londra Olimpiyatları sırasında ...

Ailesel Akdeniz Ateşi

FMF (Ailesel Akdeniz Ateşi) genellikle Akdeniz ülkeleri halklarında (daha çok Türk, Arab, İsrailli ve Ermenilerde) görülen, otozomal resesif geçişli genetik (kalıtımsal) bir hastalıktır. Birbirinden bağımsız iki ayrı klinik tablosu vardır:

Erdoğan Akdeniz

Ankara'da dünyaya gelen Akdeniz, 1983'te Federasyon Merkez Hakem ve Teknik Komite üyeliğine getirildi. Uluslararası hakem olan Akdeniz, Tekvando Hakemleri Birliği Derneği'nin (THB) kurucuları arasında yer aldı. 1992'de ETU tarafından bronz madalya ile ödüllendildi.

Dr. Yaman Akdeniz

Dr. Yaman Akdeniz, Leeds Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Öğretim Üyesidir. İnternet'le ilgili hukuk konularında ders...