Karadelik

Karadelik, teleskop veya radyoteleskop gibi hiçbir fiziki gözlem aletiyle varlığı keşfedilemeyen, ancak etrafında meydana getirdiği tesir ve değişikliklerle teşhis edilebilen, çekim gücü sonsuza yakın olduğu için ısı, ışık ve ses dahil herşeyi yutan son derece yoğunlaşmış küçük bir uzay sahası. Yakın zamanlara kadar astronomi ilmi kara deliklerden tamamen habersizdi. Uzayda bu şekilde herşeyi yutabilecek dehşetli bir çekim gücünün varlığı hiç düşünülmemişti. Ancak gerek fiziki ömrünü t

Karadelik, teleskop veya radyoteleskop gibi hiçbir fiziki gözlem aletiyle varlığı keşfedilemeyen, ancak etrafında meydana getirdiği tesir ve değişikliklerle teşhis edilebilen, çekim gücü sonsuza yakın olduğu için ısı, ışık ve ses dahil herşeyi yutan son derece yoğunlaşmış küçük bir uzay sahası.

Yakın zamanlara kadar astronomi ilmi kara deliklerden tamamen habersizdi. Uzayda bu şekilde herşeyi yutabilecek dehşetli bir çekim gücünün varlığı hiç düşünülmemişti. Ancak gerek fiziki ömrünü tamamlayarak ölen yıldızların sonunun ne olduğunun yavaş yavaş anlaşılması ve gerekse galaksilerin çeşitli noktalarında görülen tuhaf olaylar; birçok gök cisminin arkasında hiçbir iz bırakmadan yok olması; gaz ve toz bulutlarının bir nokta etrafında meydana getirdiği spiral şeklindeki dönüşüm, uzayın bu noktalarında çekim gücü korkunç bir cismin varlığını apaçık ortaya koyuyordu. Karadelik ilk defa Einstein'in genel relativite (izafiyet) teorisinden faydalanılarak 1939'da Amerikalı bilim adamı Robert Oppenheimer ve Hartland S.Synder tarafından açıklandı.

İleri sürülen bir hipoteze göre, karadelik, yıldızların meydana gelişi ve devamının bir neticesidir. Milyonlarca sene boyunca parlayan bir yıldız sonunda yakıtını tüketmektedir. Bu yüzden de şiddetli bir şekilde büzülmekte ve bu şekilde meydana gelen ters tepki yıldızın tekrar ısınmasına yol açmakta ve sonunda yıldızı infilak ettirmektedir. Patlıyan yıldızın bir bölümü uzaya dağılırken çekirdek, büzülmesine devam etmekte ve yoğunluğu da giderek artmaktadır. Sonunda koskoca yıldızın çapı birkaç kilometreye inince yoğunluk müthiş bir ölçüye çıkmakta ve artık ısıyı ve ışığı yutacak bir hale gelmektedir. Madde o kadar sıkışır ki, mesela 696.000 km yarıçapındaki güneşin bu şekilde büzülmesi ile 2,5 km yarıçapında bir karadelik meydana gelir.

Yıldızlarda enerji, zincirleme nükleer reaksiyonlar sonucu meydana gelir. Nükleer füzyon reaksiyonu ile birlikte hidrojen çekirdeği helyum çekirdeğine, o da karbon çekirdeğine dönüşür. Bu zincirleme reaksiyonlar akıl almaz büyüklükte enerjiler açığa çıkarır. Açığa çıkan enerjinin çoğu ısı olmak üzere muhtelif radyasyonlar halinde uzaya yayılır. Bu reaksiyonların milyonlarca sene devam etmesi sonucunda hacimce küçülen, kütlece büyüyen ve dolayısı ile çekimi kuvvetli çok fazla bir uzay sahası meydana gelmiş olur. Bu dairesel uzay sahası karadelik olarak çevresindeki gaz, yıldız, ışık gibi kütle taşıyan her cismi çekerek yutar.

Bir başka hipoteze göre karadelik süper nova olarak tanımlanan çok büyük kütleye sahip yıldızların infilakinden sonra enerjisinin tükenmesi ile meydana gelir. Süper-nova demirden çok ağır metallerden meydana geldiği için füzyon hadisesi meydana gelemez. Enerjisini füzyon reaksiyonu ile ısıya ve radyasyon parçalarına çeviremeyen bu büyük yıldız sonunda infilak eder. Samanyolu galaksisindeki güneş sisteminin böyle bir süper-novanın infilakı ile hasıl olduğu ve Samanyolu galaksisinde buna benzer binlerce karadelik meydana geldiği zannedilmektedir. Astronomlara göre bir karadeliğin yıldızları yuta yuta büyümesi, zamanla bütün bir galaksiyi yutacak hale gelmesine yol açabilecektir.

Karadelik, küçük ve buna karşılık güçlü ise nötron yıldızı ismini alır. Nötron yıldızının meydana gelişi, nükleer enerjisini tüketen yıldızın, toplam atomlarındaki elektronların ve çekirdeklerin birbirine yapışması ile olmaktadır. 10 milyon kg/m³'ten daha yoğun proton ve elektronlar, nötron meydana getirmeye başlarlar. Süper sıkışık bir kütleye sahib olan bu yıldız, kendi ekseni etrafında hızlı bir dönüş kazandığı için yeni nükleer parçacıkları, oldukça dar hüzmeler halinde dışarıya doğru fırlatır. Bu sırada elektromanyetik radyasyon meydana gelir.

Karadelik, uzayda ışığı yansıtmadığından gözlenemez, bu sebepten maddesiz bir cisim olarak düşünülmesi yanlıştır. Madde olduğu, kuvvetli çekimi ve yıldızı yutmadan önce meydana gelen ışın neşri ile anlaşılabilmektedir. 1971 senesinde Uhuru uydusu ile Cygnassx-l uzay sahasında darbeli x ışını yayınları alınmış ve bu bölgede bir karadelik olduğu ispatlanmıştır. Bu karadeliğin çapı 14,5 km ve kütlesi güneş kütlesinin on katı büyüklüktedir.

Karadelikle ilgili diğer bir hipotez ise, daha ilgi çekicidir. Güney kütlesinin bir ile 1000 milyon katına eş bir süper karadelik yeterli ölçüde gaz, yıldız gibi uzay kütlelerini yutarsa, yutulan kütlelerden açığa çıkan enerjilerin toplamı neticesinde ya çevreye yalnız enerji parçacıkları yayar veya infilak eder. Yalnız enerji parçacıkları yayan karadelik kuvasar ismini alır. Karadelik, infilak ederse yeni galaksiler, nebulalar meydana gelir.

Diğer anlamları

karadelik

Parasal açıdan kapatılamayan açık.


İlgili konuları ara


Görüşler

  • misafir Avatar
    misafir - 4 yıl önce
    ışık bir enerjidir ve enerji fiziksel olarak yok olamaz kara delik ısı yada ışığı çekiyor ise bence bğlantılı olduğu bşka bir karadelik tarafından dışarı verilir. zaten bilim adamları karadeliklerden madde çıkışı olduğunu da gözlemlemişlerdir ayrıca 2. olarak hiçbir güç ne kadar güçlü olursa olsun büyük kütleleri ve büyük hacimli cisimleri 14 yada 15 km lik bir yarıçapa sığdıramaz tıpkı bir kağıdın simetrik bir şekilde en fazla 8 - 9 kere katlanması gibi fizikte olabilecek şeyler gibi olamayacak şeylerde vardır.3. olarak anlamadığım yıldızların termonükleer enerjilerini tükettikten sonra patlama yaşayarak büzüşmesi ve yeniden radyasyon yayması bence buda olacak iş değil enerji bitirildikten sonra patlamada oluyor yani bitmez enerji uzy boşluğuna yayılıyor.4. olarak eğer karadelikler madde yutup büyüyor ise çekim güçlerininde arması gerekir böyle böyle tüm galaksi nin eğer olabiliyorsa incir çekirdeğine sığması gerekir buda maddi olarak olanaksız sayılabilir

  • misafir Avatar
    misafir - 4 yıl önce
    çok komik Türkiye işte burası adamın biri ben fizikçiyim deyip dünyanın en akıllı insanlarının teorilerini çok bilmişlikle hiçbir deneye ve gözlem yapmadan çöpe atabiliyor ve nasıl bir fizikçi ki sonuna olanaksız gibi bir kelime koyabiliyor yorumunun. türkiye işte bilmişlerden oluşan geri kalmış bir ülke.

Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Karadelik ilgili konular

  • Cüce

    Cüce şu anlamlara gelebilir:
  • Kara cüce

    Belirli kütledeki yıldızlar Beyaz cüce olduktan sonra , soğuyarak Kara cüce`ye dönüşür.
  • Nebula (astronomi)

    Nebula ya da bulutsu uzayda bulunan ve geniş alanlara yayılmış olan gazlar, toz, Hidrojen, helyum ve diğer iyonize gazlardan oluşan bulutsu yap
  • Kırmızı cüce

    Hertzsprung-Russell diyagramına göre kırmızı veya al cüce, küçük ve nispeten soğuk, ya geç K ya da M spektral tipi bir yıldıza verilen is
  • Büyük kütleli sıkı halo cisimleri

    Büyük kütleli sıkı halo cisimleri, veya MACHO ''(ing-Massive compact halo object)'', gökada halosundaki baryon kökenli karanlık maddenin en ci
  • Cüce gökada

    Cüce gökada birkaç milyar yıldız içeren küçük gökadalara verilen addır. Geniş eliptik ve sarmal gökadaların ününe karşılık evrendek
  • OGLE-2005-BLG-169L

    OGLE-2005-BLG-169L, Yay takımyıldızında yaklaşık olarak 2,700 parsek uzaklıkta bulunan yıldız. Yıldız, kırmızı cüce benzeri ve Güneş
  • OGLE-2005-BLG-390L

    OGLE-2005-BLG-390L, Yay takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 21.500 ışık yılı uzaklıkta bulunan M-tipi kırmızı cüce yıldızdır (%9
  • Yıldız evrimi

    Yıldız evrimi bir yıldızın yaşamı boyunca maruz kaldığı radikal değişikliklerin bir sürecidir. Yıldız'ın kütlesine bağlı olarak bu
  • Cüce galaksi

    Cüce gökada birkaç milyar yıldız içeren küçük gökadalara verilen addır. Geniş eliptik ve sarmal gökadaların ününe karşılık evrendek
Karadelik
karadelik