Tuna Vilayeti

Tuna Vilayeti, Tanzimat döneminde Bulgaristan'da kurulan örneklik yönetim birimi (1864-1878)

Tuna Vilayeti, Tanzimat döneminde Bulgaristan'da kurulan örneklik yönetim birimi (1864-1878) Tarih Avrupa devletlerinin Hıristiyan ögeleri kışkırtmaları sonucu reayanın (Osmanlı Devleti'nin Hıristiyan uyruğu) Balkanlar'da çıkardığı çeşitli olaylar yüzünden Sadrazam Keçecizade Fuat Paşa bölgede ıslahat yapılmasını gerekli gördü. Bu yolda ilk adım "Teşkil-i Vilayat Nizamnamesi"nin yayımlanmasıyla atıldı (1864). Eski eyaletlerin yerine sancak, kaza ve nahiye birimlerine dayalı yeni vilayetler kurulmasını öngören bu yasanın önce Rusçuk merkez olarak Silistre, Vidin, Niş ve Sofya yörelerinin birleştirilmesinden oluşan Tuna Vilayeti'nde denenmesine karar verildi. Tuna Vilayeti özellikle Mithat Paşa'nın valiliği döneminde ön plana çıkan, matbaası ve çıkardığı Tuna Gazetesi ile Rumeli'de dikkat çeken önemli bir vilayettir. Bu önem biraz da coğrafi konumdan, yani vilayetin önemli bir bölümünün Tuna Nehri kıyısında yer alıyor olmasından kaynaklanmaktadır. 1873 yılı itibariyle Rusçuk, Vidin, Varna, Sofya, Tırnova, Niş ve Tulça olmak üzere 7 sancak, 41 kaza ve 18 nahiyeden oluşan Tuna Vilayeti'nin merkezi Tuna kenarında yer alan Rusçuk şehriydi. Yaptığı olumlu işler göz önünde tutularak Tuna Vilayeti valiliğine atanan Mithat Paşa nahiyelerde nahiye meclisleri, köylerde ihtiyar hayetleri kurdu; kazalarda kaymakamların başkanlığında çalışacak Müslim ve Gayrimüslim üyelerden meydana gelen idare ve deavi meclisleri olmak üzere iki meclis oluşturdu; vilayet merkezinde de tüm vilayetin yönetimiyle uğraşan ve yılda bir kez toplanan bir Meclis-i Umumi-i Vilayet oluşturdu. Ayrıca, vali muavinliği, merkez mutasarrıflığı, ecnebiye işleri müdürlüğü ve nafia işleri müdürlüğü gibi yeni memurluklar kurdu. Vilayetin güvenliğinin gerektiği gibi sağlamak için zaptiye örgütü güçlendirildi; köylülere kredi sağlayacak "Menafi Sandıklar", Tuna'da insan ve eşya ulaşımını kolaylaştıracak bir gemi işletmesi (İdare-i Nehriye) kuruldu; kentler arasında düzenli posta arabası seferleri konuldu; Müslüman ve Hıristiyan kimsesiz çocukların bakımı için mutasarrıflık merkezlerinde yurtlar açıldı; vergi toplama işi yeni ve sağlam temellere bağlandı. Çok becerikli bir vali olan Mithat Paşa'nın Tuna Vilayeti deneyimindeki başarısı üzerine yeni vilayet örgütlenmesinin tüm yurtta uygulanması kararlaştırıldı (1866). Ancak, Tuna vilayetinin tüm Bulgaristan'da bir yönetim birliği oluşturması, Bulgar bağımsızlık amacına ters düştüğünden, Rusya'nın desteklediği Slav devrim cemiyetlerinin kışkırtmasıyla bölgede çete hareketleri başladı (1867). Bab-ı Âli, Bulgar Kilisesi'nin bağımsızlığını onaylamak zorunda kaldıktan (1868) sonra büsbütün alevlenen Bulgar milliyetçiliğinin neden olduğu ayaklanma Tuna Vilayeti'nde Silistre, Vidin, Sofya gibi önemli sancak merkezlerinin yakılıp yıkılmasına, buralarda Müslümanların toplu kıyıma uğramasına ve bazı nahiyelerde yönetimin asilerin eline geçmesine yol açtı (1876). Rumeli serdarı Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa, bu kanlı ayaklanmayı aynı yıl güçlükle de olsa bastırmayı başardı. Ancak 93 Harbi'nde (1877-78 Türk-Rus Savaşı) Rus kuvvetlerince işgal edilen Tuna Vilayeti, Berlin Antlaşması'yla (1878) bırakıldığı yeni kurulan Bulgaristan Prensliği tarafından lağvedildi. Valiler Tuna Vilayeti'nin valileri: * Mithat Paşa (1864 - 1868) * Mehmet Sabri Paşa (1868 - 1868) * Arnavut Mehmet Akif Paşa (1869 - 1870) * Ömer Fevzi Paşa (1870 - 1871) * Ahmet Rasim Paşa (1871 - 1872) * Ahmed Hamdi Paşa (1872 - 1873) * Abdurrahman Nureddin Paşa (1873 - 1874) * Asım Mehmed Paşa (1874 - 1876) * Halil Rifat Paşa (1876 - 1877) * Ahmed Mazhar Paşa (1876 – 1877)

Kaynaklar

Vikipedi

Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Tuna Vilayeti ilgili konular

  • Ankara Vilayeti

    Ankara Vilayeti veya Angora Vilayeti, Osmanlı Devleti vilayetidir.
  • Basra Vilayeti

    Basra Vilayeti 1884 yılında kurulan Osmanlı Devleti vilayeti. Vilayetin merkezi Basra'ydı.
  • Diyâr-ı Bekr Vilayeti

    Diyâr-ı Bekr Vilayeti 1864 yılında kurulan Osmanlı Devleti vilayeti.
  • Prizren Vilayeti

    Prizren Vilayeti (Sırpça: Призренски вилајет/Prizrenski vilajet) 1869 yılında kurulan Osmanlı İmparatorluğu vilayeti Vilayetin
  • Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi

    Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi 8 Ekim 1864 yılında Abdülaziz tarafından kabul edilen nizamname. Nizamname uyarınca bütün eyaletler vilayet olmu
  • Bitlis Vilayeti

    Bitlis Vilayeti, 1866 yılında kurulan Osmanlı Devleti vilayeti. Vilayetin merkezi Bitlis'dir.
  • Hüdavendigâr Vilayeti

    Hüdavendigar Vilayeti ya da Bursa Vilayeti, 1864 yılılnda kurulan Osmanlı vilayeti. 1922'de Hüdavendigar Vilayeti, Bursa, Çanakkale, Afyon, Küt
  • İşkodra Vilayeti

    İşkodra Vilayeti, Bir Osmanlı Devleti vilayeti. 1867'de Manastır Vilayetinden ayrılıp kurulmuştur. 1911'de nufüsü 349.455'ti. Nisan 1913'lerd
  • Mamuret-ul-Aziz Vilayeti

    Mamüretül Aziz Vilayeti, veya Harput Vilayeti, 1864 yılında Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi uyarınca Diyarbekir Eyaleti'nden kurulan Osmanlı İmpa
  • Mehmed Akif Paşa

    Mehmed Akif Paşa ya da Arnavut Mehmed Akif Paşa ya da Kalkandereli Mehmed Arif Paşa (1822-1893) Osmanlı Devleti'nin son döneminde yüksek dereced