Ehl-I Hak

Kısaca: Ehl-i Hak (Kürtçe: ﯼاڔﮦساﻥ Yâresân, Farsça: اهل حق Ahl-e Haqq; Çoğunlukla İran’da yaygın olan, heterodoks bir Şiî inanışıdır. Musa el-Kâzım soyundan geldiği öne sürülen ve Hacı Bektaş-ı Veli ile özdeşleştirilen ''"Sultan Sahak"'' tarafından batı İran'da 14. yüzyılın sonlarında Zerdüştlük inancından beslenerek kurulan, Kur'an-ı Kerîm'i ve Muhammed'in peygamberliğini kabul etmeyen, fakat Ali bin Ebu Talib'in TanrılığıElahi, Bahram (1987). ''The path of perfection, the spiritual teachings of Master ...devamı ☟

ehl-i hak
Ehl-i Hak

Ehl-i Hak (Kürtçe: ﯼاڔﮦساﻥ Yaresan, Farsça: اهل حق Ahl-e Haqq; Çoğunlukla İran’da yaygın olan, heterodoks bir Şii inanışıdır. Musa el-Kazım soyundan geldiği öne sürülen ve Hacı Bektaş-ı Veli ile özdeşleştirilen "Sultan Sahak" tarafından batı İran'da 14. yüzyılın sonlarında Zerdüştlük inancından beslenerek kurulan, Kur'an-ı Kerim'i ve Muhammed'in peygamberliğini kabul etmeyen, fakat Ali bin Ebu Talib'in Tanrılığı temeli üzerine dayanan, ve "Kelam-ı Serencam" adlı kitabı dini öğretilerinin temeli olarak kabul eden inanç. Kürt Aleviliği-Yaresani Tarikatı 14. yüzyılda Azerbaycan'da ortaya çıkan Fadl Allah Astarabadi’nin Hurufiliği, 14. yüzyılın sonlarına doğru "Sultan Sahak" tarafından kurulan Safevi İran’nının "Ali İlahiliği", ve daha sonraları ise 15. yüzyılın sonları ile 16. yüzyılın başlarında Balım Sultan tarafından Anadolu'da kurumsalaştırılan Bektaşiliği her üçünün temelleri de Barak Baba’nın düşünceleriyle atılmıştır. Yaresanik, yukarıda bahsi geçen bu akımlarının etkisiyle tenasüh ve hülul anlayışlarını da ihtiva eden bir şekilde 14. yüzyılın sonlarına doğru "Sultan Sahak" tarafından kurulan bir "gnostik-yezdan" Alevi Kürt tarikatıdır.

Yaresanilik inancının temel ilkeleri

* Tanrı'ın birbirini izleyen yedi suretinin olduğuna inanırlar. İlk sureti dünyayı yaratan Havandagar, ikinci sureti Ali'dir. En önemlisi ise Ehl-i Hak'ın kurucusu "Sultan Sahak"’tır. * İnsanlar sarı kilden yaratılmış olan iyi insanlar ve kara kilden yaratılmış kötü olan insanlar olarak iki ana gruba ayrılır. * Mahşer gününde Şehrezor yaylasında bütün sultanların cezalandırılacağına inanırlar.

Coğrafi nüfus dağılımı

İran'da başta Gurani ve Kelhuri Kürtleri olmak üzere, Fars, Luri ve Azeri inanç mensupları da bulunmaktadır. Coğrafik olarak en çok Kermanşah (Kirmaşah), Güney Sanandaj, Batı Hemedan, Kuzeybatı Luristan ve Kuzey İlam bölgelerinde yaşamaktadırlar. Bunun dışında ise, İran’ın başka yörelerinde de dağınık Ehl-i Hak toplulukları mevcuttur. Kuzey Irak’ta da seyrek olarak varolan Ehl-i Hak toplulukları, bu yörelerde "Kakai" ismiyle anılır. Yaresaniliğin tanınmış mensupları * Nur Ali İlahi, * Burhan el-Hak. Ayrıca bakınız * İmamet * İmamiye * İsnaaşeriyye * Caferilik * Karmatilik * Batınilik * İsmaililik * Nizarilik * Mustalilik * Dürzilik * Nusayrilik * Vefailik * Babailik * Safeviyye * Kızılbaşlık * Alevilik * Bektaşilik * Hurufilik * Dedebabalık * Alicilik * Harabatilik * Babilik * Bahailik * Yarsanizm * Ezidilik * Sabiilik * Mani dini * Nebatiler * Işıkçılık * Luvi mitolojisi * Gnostisizm * Zerdüştlük * Zurvanizm Başvuru kitapları ;Genel tanıtım * Engin, Ismail & Franz, Erhard (2000). Aleviler / Alewiten. Cilt 1 Band: Kimlik ve Tarih / Identität und Geschichte. Hamburg: Deutsches Orient Institut (Mitteilungen Band 59/2000). ISBN 3-89173-059-4 * Engin, Ismail & Franz, Erhard (2001). Aleviler / Alewiten. Cilt 2 Band: İnanç ve Gelenekler / Glaube und Traditionen. Hamburg: Deutsches Orient Institut (Mitteilungen Band 60/2001). ISBN 3-89173-061-6 * Engin, Ismail & Franz, Erhard (2001). Aleviler / Alewiten. Cilt 3 Band: Siyaset ve Örgütler / Politik und Organisationen. Hamburg: Deutsches Orient Institut (Mitteilungen Band 61/2001). ISBN 3-89173-062-4 * Kehl-Bodrogi, Krisztina (1992). Die Kizilbas/Aleviten. Untersuchungen uber eine esoterische Glaubensgemeinschaft in Anatolien. Die Welt des Islams, (New Series), Vol. 32, No. 1. * Kitsikis, Dimitri (1999). Multiculturalism in the Ottoman Empire : The Alevi Religious and Cultural Community, in P. Savard & B. Vigezzi eds. Multiculturalism and the History of International Relations Milano: Edizioni Unicopli. * Kjeilen, Tore (undated). " Alevism," in the (online) Encyclopedia of the Orient. * Shankland, David (2003). The Alevis in Turkey: The Emergence of a Secular Islamic Tradition. Curzon Press. * White, Paul J., & Joost Jongerden (eds.) (2003). Turkey’s Alevi Enigma: A Comprehensive Overview. Leiden: Brill. * Zeidan, David (1999) " The Alevi of Anatolia." Middle East Review of International Affairs 3/4. ;Kızılbaş Kürtler * Bumke, Peter (1979). "Kizilbaş-Kurden in Dersim (Tunceli, Türkei). Marginalität und Häresie." Anthropos 74, 530-548. * Gezik, Erdal (2000), Etnik Politik Dinsel Sorunlar Bağlamında Alevi Kürtler, Ankara. * Izady, Mehrdad R. (1992), The Kurds : a concise handbook, Washington & London: Taylor & Francis, ss. 170 passim, ISBN 0-8448-1727-9. * Van Bruinessen, Martin, (1996). Kurds, Turks, and the Alevi revival in Turkey. Middle East Report, No. 200, pp.7–10. (NB: The on-line version is expanded from its original publication.) * – , (1997). "Aslını inkar eden haramzadedir! The Debate on the Kurdish Ethnic Identity of the Kurdish Alevis." In K. Kehl-Bodrogi, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean (eds), Syncretistic Religious Communities in the Near East (Leiden: Brill). * White, Paul J. (2003), “The Debate on the Identity of ‘Alevi Kurds’.” In: Paul J. White/Joost Jongerden (eds.) Turkey’s Alevi Enigma: A Comprehensive Overview. Leiden: Brill, pp.17–32. ;Ghulat Şi’i (Köktendinci) tarikat konularında * Halm, H. (1982). Die Islamische Gnosis: Die extreme Schia und die Alawiten. Zurich. * Krisztina Kehl-Bodrogi, Krisztina, & Barbara Kellner-Heinkele, Anke Otter-Beaujean, eds. (1997) Syncretistic Religious Communities in the Near East. Leiden: Brill, pp. 11-18. * Moosa, Matti (1988). Extremist Shiites: The Ghulat Sects, Syracuse University Press. * Van Bruinessen, Martin (2005). " Religious practices in the Turco-Iranian world: continuity and change." French translation published as: "Les pratiques religieuses dans le monde turco-iranien: changements et continuités", Cahiers d'Études sur la Méditerranée Orientale et le Monde Turco-Iranien, no. 39-40, 101-121.

Kaynaklar

Vikipedi

ehl-i hak

Osmanlıca ehl-i hak kelimelerinin Türkçe karşılığı.
f. İmân, İslâmiyet ve Hak yolunda olan. Hak mezhebde olan. Hakka, hakikata vâsıl olmuş olan.

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

Ehl-i hak
4 ay önce

Ehl-i Hak, Yâresânizm veya Kaka'ilik (Kürtçe: یارسان‎, Yarsan, Farsça: اهل حق‎; "Ahli haq";"Gerçeğin insanları"), 14. yüzyılın sonlarında İran'ın batısında...

Cem (Ehl-i Hakk)
3 yıl önce

Ehl-i Hakk Âyin-î Cemi, Ehl-i Hakk bağlıları tarafından âyin şeklinde yapılan bir tür ibâdettir. "Ehl-i Hakk Âyin-î Cemi" yapılan ibâdethânelere "Cemhâne"...

Ehl-i beyt
4 ay önce

Ehl-i beyt (Arapça: أهل البيت), "ev halkı" anlamına gelen ve İslam peygamberi Muhammed'in ev ahalisini tanımlamak için kullanılan İslami terim. Ehl-i...

Ehli Beyt, Alevilik, Muhammed, Taslak, İslam, ޞiilik, Beyt, Ahali, Ehl
Sünnilik
3 ay önce

Sünnilik ya da Ehl-i Sünnet (Arapça: أهل السنة والجماعة Ehl'es Sunne vel-Cemaat), İslam dininin Dünya üzerindeki iki büyük kolundan biri (diğeri Şiîlik)...

Alevilik, Arapça, Caferiyye, Eşarilik, Fetva, Fıkıh, Hanbeli mezhebi, Hanefi mezhebi, Kur'an
Vladimir Minorski
3 yıl önce

Lazarev Doğu Dilleri Enstitüsü'nü bitirdi. 1902 yılında İran'a gitti ve Ehl-i Hak üzerinde çalıştı. Hacı Nimetullah tarafından yazılan ve Minorski'nin elde...

Mürcie
4 ay önce

etmiş kişiye günahları zarar vermez düşüncesi Ehl-i sünnet'in temel görüşlerine terstir. Bu nedenle Ehl-i Sünnet'e bağlı alimler Mürcie'yi ikiye ayırır:...

Mürcie, Ahiret, Ali, Allah, Babilik, Bahailik, Büyük günah, Büyük günah işleyenin durumu, Dürzilik, Eşariye, Fasık
Cizye
4 ay önce

tabiyetinde olan gayrimüslimlerin (Ehl-i Zimmet) Allah'ın gönderdiği kitaplara inanan Hristiyan ve yahudilerden(Ehl-i Kitap), şeriata uygun olarak alınan...

Cizye, Fetva, Kadı, Müslüman, Osmanlı Devleti, İslİ¢m, İslİ¢miyet, Zımmİ®
Zeyd bin Ali
4 ay önce

Sahabe ve tâibûn nesline yapılan muameleyi zulûm olarak gösterdi: Ehl-i Beyt’in haklarını savunmadaki özgün tavrı, Sahife 170, İnkılâp, İstanbul, 2010. ^...

Zeyd bin Ali, Ansiklopedi, Tabiin, ޞehit, Ölümler, Resİ»lullah, S.a.v., Rİ¢fızİ®, Doğumlar, Hz. Hüseyin, ,